χωρίς άλλη αναβολή

69 ~ Πάολο Ιασβίλι: Τα κουρασμένα μάτια ζητούν τον ύπνο

2011-12-21T15:32:00.004+02:00

Η σκιά στο κρύο

Η βροχή, η βροχή, το κρύο το λιβάδι, η αδύναμη σκιά.
Ποια είναι αυτή, και ποιος ο δρόμος; Κρύωνει η σκιά η αδύναμη
Μια στέγη ήθελε... Άργησε στο κρύο, με παγωμένη την ανάσα
Θα περπατάει για πολύ χωρίς να φτάνει πουθενά.

Έρχεται ο θάνατος... Για πού το 'βαλες ή από πού μας έρχεσαι;
Τα κουρασμένα μάτια ζητούν τον ύπνο, το σούρουπο κοντεύει.
Ένα κοράκι πίσω έμεινε από το σμήνος
Πονεμένε ταξιδιώτη, να βρεις τη νύχτα και να κλάψεις.

Δεν ξέρει ο άνεμος την ιστορία του λιβαδιού σε ποιον να τραγουδήσει
Δεν ξέρει η βροχή σε ποιανού την πόρτα μπροστά πικρά να κλάψει
Με τα κουρέλια τού ταξιδιώτη, ο κόρακας θα ζεσταθεί τις κρύες νύχτες
Ειρήνη σε όλους εκείνους που εκεί έξω θα πεθάνουν το χειμώνα!

Από μία λυρική διάθεση

Ποτέ δεν είχα νιώσει, έτσι αδύναμο πουλάκι ζαρωμένο
Μια αγάπη τόσο απέραντη, καρδιά να ξεχειλίζει
Σ' εσένα στρέφομαι και σε καλώ, αγάπη, σε προσμένω -
Τα μάτια μου το μαρτυράνε.

Τα βάσανά μου κι η χλομάδα, η αιώνια στραβωμάρα
Ούτε μια λέξη δεν νοώ στων αλλωνών τα λόγια
Τόσο μικρός και τόσο άγαρμπος, όλες τις λύπες έχω δοκιμάσει -
Όλα αυτά, ω ποθητή μου ομορφιά, εσύ τα 'χεις σφραγίσει.

Όταν πια δεν αντέχονταν η απελπισμένη αναμονή
Τότ' εμφανίστηκες εσύ, τότε η ζήλια μού 'τρωγε τα σωθικά.
Ηρέμησε, καλή μου, μη φοβάσαι το ασήμι στους κροτάφους -
Μια αχτίδα που προστέθηκε στην τόση αγάπη!

Τα τριάντα εφτά μου χρόνια πέρασαν
Όπως η σχέση του ζωγράφου με το αγαπημένο χρώμα.
Μαζί μου να είσαι, μ' εμέ τον θαρραλέο
Ίούτες τις μέρες τις μεγάλες κάθε στιγμή μαζί να πορευτούμε.

Ία μαύρα προμηνύματα μη σε σκοτίζουν
Όταν αδιάφορα απλώνεται στη νύχτα η σιωπή
Ίδια φοβερή όπως ο πόλεμος που πλησιάζει
Ίδια φοβερή όπως η σφαίρα που ετοιμάζεται να με βρει.

Paolo Iashvili პაოლო იაშვილი (1894–1937)
Στις 22 Ιουλίου, με πυροβόλο όπλο, στην Ένωση Συγγραφέων Γεωργίας, στην Τιφλίδα (Τμπιλίσι). Προσαρμοσμένος στην σοβιετική ιδεολογία, μετά από πιέσεις του Μπέρια που τον είχε "ανταμείψει" με την τοποθέτησή του ως μέλος της Πανακαυκασιανής Κεντρικής Επιτροπής, και έχοντας ήδη καταγγείλει συναδέλφους του ως "εχθρούς του λαού", δεν άντεξε πλέον να ενδώσει για μια ακόμα φορά - με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο - στην εκβιαστική πρόταση του Μπέρια ή να καταδώσει τον φίλο του, ποιητή Τιτσιάν Ταμπίτζε, ή να συλληφθεί και να βασανισθεί ο ίδιος από την ΝιΚαΒεΝτέ.
(Τρεις μήνες μετά την αυτοκτονία του, ο Τιτσιάν Ταμπίτζε συνελήφθη με χαλκευμένες κατηγορίες, υπέστη βασανιστήρια και εκτελέσθηκε τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς.)

-πρωτότυπη φωτογραφία: jazzmena.wordpress.com

- Τα ποιήματα είναι από την Ανθολογία Γεωργιανής Ποίησης, 19ος-20ός αιώνας
Μετάφραση από τα γεωργιανά: Άνι Τσικοβιάνι
Ανθολόγηση και απόδοση στα ελληνικά: Δημήτρης Νόλλας
Εκδόσεις: Καστανιώτης, 2001 - με την χορηγία του Υπ. Πολιτισμού

Link:
- Ο Πάολο Ιασβίλι στο μετά τιμής

68 ~ Τζέημς Ρόμπερτ Μπαίηκερ: Πλάκα κάνω!

2011-11-14T17:38:00.000+02:00

Ήθελα να ήταν στην πόλη ο Τοντ αυτό το σαββατοκύριακο. Απόψε θα μπορούσαμε να πάμε να φάμε και να δούμε καμμιά ταινία. Αλλά έπρεπε να επιστρέψει στην Νέα Υόρκη για ένα συνέδριο της ACT UP. Τον τελευταίο χρόνο καταγινόταν όλο και πιο πολύ με την επιτροπή της οργάνωσης του Λος Άντζελες. Η υγεία του ήταν μια χαρά, μολονότι, σαν κι εμένα κι αυτός, ήταν σκληροπυρηνικά απορριπτικός απέναντι στο τεστ. Έχασε, ωστόσο, έναν αριθμό φίλων, πιο πολλούς από όσους έχασα εγώ. Αλλά πάλι ο Τοντ, είχε πάντα περισσότερους φίλους για να χάσει. Είχα δώσει χρήματα στην ACT UP, όμως αντιστάθηκα στην άμεση εμπλοκή, απωθούμενος από τους καυγάδες και τις εσωτερικές διαμάχες που διαπίστωσα στις συναντήσεις που πήγα.

Ο Τοντ κι εγώ ήμασταν φίλοι επί δώδεκα χρόνια, από τo UCLA, όπου αυτός σπούδαζε τέχνη κι εγώ εργαζόμουν πάνω στην διπλωματική μου στη σχολή κινηματογράφου. Με είχε βοηθήσει πολύ μετά τον χωρισμό μου με τον Πητ. Αν δεν είχα τον Τοντ, ίσως είχα κάνει κάτι πραγματικά ακραίο. Κάποιες φορές έμπαινα στον πειρασμό να σκέπτομαι τον Τοντ σαν πρότυπο, αναφορικά με τις σχέσεις. Αυτός και ο Φιλ ήταν μαζί δέκα χρόνια, παρά το γεγονός ότι δεν ήσαν μονογαμικοί. Και οι δυο είχαν ταυτοχρόνως "ασφαλείς περιπέτειες". Δεν είχα ηθικό πρόβλημα μ΄αυτό - έτσι κι αλλιώς δεν ήταν δική μου δουλειά - αλλά ήξερα πως αυτό το είδος συμφωνίας θα μπορούσε να με τρελλάνει. Ο Πητ κι εγώ ήμασταν μονογαμικοί, για όσο κράτησε η σχέση μας. Κανείς από εμάς δεν ήθελε να είναι με κάποιον άλλο για όλους αυτούς τους έξι μήνες.

-Tim and Pete-

Μαγνητοταινία 1
Ψιτ Τζιμ. Την ώρα που θ' ακούς αυτή την κασέτα, θα είμαι νεκρός.
Πλάκα κάνω! Αλλά μάλλον αναρωτιέσαι τι είν' αυτό. Ένα πράγμα που δεν είναι, είναι αυτό που περίμενες: μια κασέτα της παράστασης των Bad Religion στο Πάλας. Την έχασα τελικά. Πολλά συμβαίνουν.

Θα σου πω τι είναι, σε ένα επίπεδο τελοσπάντων. Ένα πείραμα. Ένα μυθιστόρημα, ένα ζωντανό μυθιστόρημα, ειπωμένο κατ' ευθείαν στην κασέτα. Χωρίς όλες τις κουραστικές δακτυλογραφήσεις και επιμέλειες, τους ατζέντηδες, τους εκδότες, τους τυπογράφους... Θα τα παραλείψω όλ' αυτά. Και είναι μία ζώσα νουβέλα επειδή διαδραματίζεται αυτή τη στιγμή, καθώς μιλάω. Εννοώ πως δεν ξέρω ακριβώς τι πρόκειται να συμβεί. Δεν ξέρω πώς θα εκτυλιχθεί κάθε σκηνή. Αλλά έχω μια πολύ αδρή αίσθηση της αφήγησης.

-Testosterone-

James Robert Baker (1946–1997)
Στις 5 Νοεμβρίου, με απαγχονισμό, στο σπίτι του, στο Πασίφικ Παλισέιντς της Καλιφόρνια. Βιώνοντας συναισθηματική πτώση στα όρια της κατάθλιψης, λόγω των δυσκολιών να βρει εκδότη για το νέο έργο του, μετά τις εχθρικές κριτικές που δέχθηκε για το αμφιλεγόμενο βιβλίο του Τιμ και Πητ. Αντιμετωπίζοντας οικονομικές δυσκολίες και με ιστορικό καταχρήσεων (αλκοόλ, ναρκωτικά και ουσίες). Οι φήμες ότι οδηγήθηκε στην αυτοκτονία επειδή διαγνώσθηκε ως φορέας HIV, διαψεύσθηκαν από τον σύντροφό του, Ρον Ρόμπερτσον, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι ο Τζέημς δεν ήταν οροθετικός.

-πρωτότυπη φωτογραφία: en.wikipedia.org

Μετάφραση αποσπασμάτων: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

67 ~ Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος: Ελπίζετε' αλλά ποτέ, ποτέ σας μη ζητείτε, τον κόσμον ον φαντάζεσθε, τον κόσμον ον ποθείτε

2011-10-24T15:00:00.000+03:00

Στιγμαί μελαγχολίας

Ι
Εις μάτην επεζήτησα παντού την ευτυχίαν'
δεν εύρον ειμή στεναγμόν και πόνον και πικρίαν'
όσας καρδίας έθιξα παλμόν δεν είχον ένα,
και αίσχ', υπό την καλλονήν, υπήρχον κεκρυμμένα.

Και ήδη, τα συντρίμματα εγκλείων της καρδίας,
ψυχρός ορθούμαι θεατής της ζώσης κωμωδίας,
ην παίζετε περί εμέ' ενίοτε δακρύω,
και με το δάκρυ μου αυτό την μοίραν σας δεικνύω.

Γελάτε ήδη' και εγώ καθώς υμείς εγέλων
κ' ευδαιμονίαν έπλαττον, κ' εφανταζόμην μέλλον.
Ο γέλως ήδη έσβεσε, και ο σπασμός του μόνον
δεικνύει την μετατροπήν της ηδονής εις πόνον.

Ω μη, ω μη το πυρ αυτό του έρωτος σκορπάτε
εις χώραν άγονον, εν η ο στεναγμός γεννάται,
όπου ως λύπης σύνθημα προφέρεται ο έρως
συνεπιφέρων νέκρωσιν του βίου παρακαίρως.

Το πυρ του έρωτος - ωστόσο το πυρ του τις αρνείται
Δεν έχει και ο ήλιος; και όμως εξαντλείται,
οπόταν τας ακτίνας του περί τους πόλους ραίνη,
και χάνη την θερμότητα και ούτος' δεν θερμαίνει.

Οπόταν όνειρον γλυκύ τας σκέψεις στεφανώνη,
ποθούμεν πράγμα να γενή' και όμως άμα μόνη
αρχή πραγματικότητος φανή, ταχύς ο κόρος
προσβάλλει του ονείρου μας την τέρψιν παραφόρως.

Ενώ αν τ' όνειρον σωθή, τουλάχιστον μας μένει
αόριστός τις ηδονή περικαλυπτομένη
με ομιχλώδη καλλονήν, και η ελπίς μάς στέφει,
και σχίζουν αι ακτίνες της του βίου μας τα νέφη.

Ελπίζετε' αλλά ποτέ, ποτέ σας μη ζητείτε
τον κόσμον ον φαντάζεσθε, τον κόσμον ον ποθείτε,
ον εκβλαστάνει η ψυχή και τρέφει η καρδία,
να εύρητε εν τη ψυχρά τής γης μας κοινωνία.

Φυλάξετέ τον' γέροντες οπόταν καταβήτε
εις της ζωής το όριον, εν άνθος θα ιδήτε
να στέψη την εσχάτην σας εκείνην κατοικίαν'
θα είν' ο έρως άπειρον εκχύνων ευωδίαν.

ΙΙΙ
Πλανώμαι, όπως φάντασμα, ωχρός, μεμαραμμένος,
είναι ο γέλως μου πικρός και διακεκομμένος,
και είναι κοιμητήριον η κρύα μου καρδία,
και μόνον πένθους αντηχεί εντός μου αρμονία.

Και ο εντός μου θάνατος προς τον εκτός με αίρει,
δεσμός ακαταμάχητος προς τους νεκρούς με φέρει,
και λίβανος με φαίνεται το μύρον των ανθέων,
και σήμαντρον η μουσική επικηδείως κλαίον.

Ναι' αγαπώ να σκέπτωμαι εις των νεκρών την πόλιν'
παρά τους οίκους της συχνά διήλθον νύκτα όλην.
Είναι καν αύτη των νεκρών σιωπηλόν μνημείον,
ουχί παντός αισθήματος ψυχρόν νεκροταφείον.

Είναι η πόλις των νεκρών πόλις αγνή, αγία,
αγνή καθώς ο θάνατος, καθώς η ηρεμία,
και είναι άσυλον εκεί, παρήγορος αγκάλη,
εν η σιγά η συμφορά, εν η η λήθη θάλλει.

Ο λίθος... έχει αίσθημα ο λίθος και καρδίαν'
είδον πολλάκις επ' αυτού την νύκτα, την πρωίαν,
ως δρόσον δάκρυα πολλά' μας αγαπούν οι λίθοι,
πλην του ανθρώπου η ψυχή ποτέ δεν ελυπήθη.

Ναι, αγαπώ να σκέπτωμαι εις των νεκρών την πόλιν'
παρά τους οίκους της συχνά διήλθον νύκτα όλην,
και ήκουσα φωνάς τινας ηχούσας αλλοκότως,
και με εφάνη στεναγμών και φιλημάτων κρότος'

και είδον, ως διάττοντες αστέρες να πλανώνται
επί των τάφων αι σκιαί όσαι ανταγαπώνται,
και ήκουσα παράπονα, ψιθυρισμούς ηπίους
επί πολύ ταράττοντας τους τόπους τους αγίους.

Εν ζεύγος μάλιστα μακράν εκάθητο των άλλων,
και ήκουον το στήθος του σφοδρώς ταχέως πάλλον,
και όρκους πάλιν ήκουον αγάπης βαθυτάτης,
λέξεις γριφώδεις, σκοτεινάς, αγάπης γλυκυτάτης.

Οίμοι! δεν ήσαν οι νεκροί' ήτο εικών ιδία,
και διετύπου παρελθόν θρηνούσα φαντασία,
και της νυκτός παρήρχετο το σκότος και το κάλλος,
και της ψυχής μου έπαυε και των νεκρών ο σάλος.

Ασμάτιον

Όπως βλέπεις εις την λίμνην την εικόνα σου πιστήν,
άνω ταύτης όσω είσαι'
άμα δε αναχωρήσης, έπαυσες να ζωγραφήσαι,
και η λίμνη διαγράφει την εικόνα σου αυτήν.

Ούτω και ενόσω μένης εις την φίλην σου εμπρός,
σ' εικονίζει, αγαπάσαι'
φεύγεις; αι στιγμαί εκείναι θα διαγραφώσι πάσαι,
και θα έλθουν πάλιν άλλοι να κατοπτρισθούν λαμπρώς.

Εις τον άνεμον μη λέγε τα δεινά σου'
δεν σ' ακούει.
Εις την άμμον μη χαράσσης τ' όνομά σου'
θα χαθή.

Όστις κρούει την ψυχήν την γυναικείαν,
μάτην κρούει'
ό,τ' εις γυναικός χαράξης την καρδίαν θα σβεσθή.

Ματαιότης ματαιοτήτων

Ματαιότης! λέγουν όσοι κύπτοντες υπό το γήρας,
της νεότητος φθονούσι την ακμαίαν ηλικίαν'
και τα σκωριώντα όπλα παρατάττοντες της πείρας,
την σταγόναν της πικρίας ρίπτουσιν εις την καρδίαν.

Τις του έαρος δεν δρέπει τα ευώδη άνθη μόνον,
επειδή μακρόθεν έρπει προσεγγίζων ο χειμών;
Τι; το πεπρωμένον ψύχος προλαμβάνοντες των χρόνων
να μη δρέψωμεν το έαρ των ολίγων μας στιγμών;

Είναι όνειρον ο βίος' αλλά τ' όνειρον εκείνο
κάλλιον γλυκύ ας είναι και με ρόδα ας κοσμήται'
συνεχούς οδύνης μάλλον σύντομον χαράν προκρίνω'
λησμονείται η οδύνη, η χαρά δεν λησμονείται.

Ματαιότης ο αφρίζων εν τω ποτηρίω οίνος,
ματαιότης και τα χείλη τα διψώντα ασπασμών;
Αν πραγματικότης είναι εις την γην αυτήν ο θρήνος,
ας κενώσω την φιάλην, την απάτην προτιμών.

Όταν θύελλαι και νέφη, όταν θλίψεις και πικρίαι
κάμψωσι το σώμα τούτο παρά τη εσχάτη κλίνη,
το ωχρόν θα πέμπουν φως των αι φυγούσαι ευτυχίαι,
ως αναπολεί την λάμψιν του ηλίου η σελήνη.

Μη διώκωμεν ματαίως την ποικίλην χρυσαλλίδα
ήτις περιιπταμένη προκαλεί τον στεναγμόν'
ας αφήσωμεν να χαίρη την εκφεύγουσαν ελπίδα'
άνθη δρέπουσι το έαρ και ελπίζει ο χειμών.

Παρατείνεται η λάμψις του εκλείψαντος ηλίου
όταν διαυγής απλούται εν τη δύσει ο ορίζων'
Διατί σωρεύων νέφη εις τον ουρανόν του βίου
να γηράσω παρακαίρως την νεότητα σκοτίζων;

Ματαιότης! αλλά είναι η παιδεία ματαιότης'
ψεύδη όπισθεν γριφώδους οχυρούμενα σκηνής'
θέλει έρωτα και μέθην, θέλει ύλην η νεότης,
είναι αληθώς ωραία η μορφή της ηδονής.

Πριν η ύπαρξίς μας πέση εις την δίνην των αιώνων
και ο όρκος με αλύσεις σιδηράς μάς περιβάλη,
από της Στυγός τας όχθας δρέψωμεν χαράν καν μόνον,
πέραν δεν υπάρχει πλέον η του έρωτος αγκάλη.

Όταν φίλημα προτείνη η πορφύρα των χειλέων,
κ' εξογκούμενα τα στήθη ερωμένης αγαστής
προκαλώσι περιπτύξεις, όνειρον δεν είναι πλέον,
ματαιότης δεν θα είπη και ο Εκκλησιαστής.

Εις το ρόδον της

Εις της ζωής τον ανθηρόν χειμώνα εμειδίας
Πλήρες ζωής και χάριτος, ω άνθος των ανθέων.
Εις τα σεμνά τα στήθη της με χάριτας οποίας
Επανεπαύεσο σφριγούν την νάρκην αποπνέον,

Ότε πιστός της σύντροφος εν μέσω τρικυμίας,
Χορών, ασμάτων, στεναγμών, γελώτων τρικυμίας,
Σεμνόν ηγρύπνεις, άναυδες εις την πνοήν της τρέμον.
Πλην φευ! ο πρώην άγγελος, ήδη αλάστων δαίμων,

Αντί θυσίας τρυφεράς, με αστοργίας όμμα
Δωρεί ως μόνην αμοιβήν το παγετώδες χώμα.
Μάθε, ω ρόδον, όμως
Της γυναικός ο νόμος
Είναι δι' όλους απηνής' στα παγερά της στήθη
Λαμπρά απλούται τράπεζα... ο Έρως και η λήθη

Συνδαιτυμόνες σταθεροί, σ' ανθρωπινάς θυσίας,
Κερνούν οδύνην, θάνατον, εις τρυφεράς καρδίας.
Μου είπον πως απέθανες την νύκτα ενώ εκοιμάσο
Και εις όνειρα επαφρόδιτα νυκτερινά επλανάσο.

Τρισόλβιον! σε συμπονώ, την τύχην σου ζηλεύω,
Αυτήν την χάριν τ' ουρανού νυχθημερόν γυρεύω,
Να αποθάνω ως και συ, ή εν απελπισία...
Ιδού η μόνη αληθής του τάφου αθανασία:

Να σε κοιμήση ο κεραυνός, ή ότε απηλπισμένος
Απέρχεσαι άγευστον ευρών, τον βίον βαρυμένος.
Δεν έχει θέλγητρα η ζωή, φρίκην η ερημία,
Δεν είν' ο Άδης τρομερός εν τη απελπισία!...

Δεν θέλω δόξαν

Δεν θέλω δόξαν• προτιμώ η ύπαρξίς μου πάσα
Nα αντηχή εις γυναικός ερώσης την καρδίαν,
Kαι η ζωή μου, ως γλυκύ τι όναρ διαβάσα,
Eις του θανάτου άγνωστος να πέση την σκοτίαν.

Kαι η σκιά της κυπαρίσσου
Tην μνήμην μου ας περιπτύσση•
Aυτή ας λέγη –ενθυμήσου–
Aν έλθη τις να με θρηνήση.

Δεν θέλω δόξαν• με αρκεί ο βίος ούτος μόνον•
Διεμελίσθη αρκετά υπό της κοινωνίας•
Προς τί να πέση έρμαιον εν μέσω των αιώνων
Ίν' ανατέμνηται ψυχρώς υπό της ιστορίας;

O άνθρωπος αχάριστος επλάσθη αιωνίως•
Aν ο Σωκράτης αρετή υπήρξε πληρεστάτη,
Aλλ' εν τη δόξη και αυτού πικρός περά ο βίος•
O φθόνος έτι σήμερον αυτόν κατασπαράττει.

Δεν θέλω δόξαν• την σιγήν ερά η ευτυχία,
Kαι εις τους κόλπους κρύπτεται ο έρως της εσπέρας.
H αληθής συγκίνησις είναι δειλή, πραεία,
Kαι η χαρά η ομαλή ποτέ δεν έχει πέρας.

H ιστορία, πυραμίς κρατούσα τας μουμίας
Aς εβαλσάμωσε ποτέ καλώς η ειμαρμένη,
Προβαίνει σαγηνεύουσα τας ευγενείς καρδίας,
Aντί δακρύων μαλερών βωμούς υποσχομένη.

Ως τυμβωρύχος, αποινεί την κόνιν ανορύσσει
Tων απ' αιώνος εν τη γη βαθέως κοιμωμένων•
Eπαίνους μετά καταρών επί αυτών θα πτύση•
K' είναι το βάδισμα αυτής δειλόν, συγκεχυμένον.

Δεν θέλω δόξαν• εις της γης τας ατραπούς αν βαίνω,
Tον ουρανόν το όμμα μου πιστώς ενατενίζει.
H δόξα έρπει εις την γην• παρά τω πλάστη μένω,
Oπόταν εις το άπειρον ο νους μου βηματίζη.

Aς ανυμνή την παγεράν ισχύν η οικουμένη•
Aς στέφωσι την κεφαλήν του ήρωος με στέμμα•
H νίκη, άνωθεν σωρού πτωμάτων ιπταμένη,
Φρικώδη φέρει στέφανον, βαμμένον εις το αίμα.

Iδέ εν μέσω των νεφών την ίριδα• εκείνη
Eίναι ελπίδος σύνθημα εντός τοσαύτης λύσσης.
Aς χύνη πέραν κεραυνούς η θύελλα, ας χύνη,
O έρως μένει δι' ημάς, ο έρως και η φύσις.

Tων Γαλατών δεν πρόκειται τα στίφη να νικήσης
Ώ Kαίσαρ• δύνασαι στιγμήν δια νικών μυρίων
Eκ του μοιραίου της ζωής ορίου να κερδίσης;
– Oυχί! ο Bρούτος απαντά δια πληγών καιρίων.

Δεν θέλω δόξαν• προτιμώ η ύπαρξίς μου πάσα
Nα αντηχή εις γυναικός ερώσης την καρδίαν,
Kαι η ζωή μου, ως τερπνόν τι όναρ διαβάσα,
Eις του θανάτου άγνωστος να πέση την σκοτίαν.

Kαι η σκιά της κυπαρίσσου
Tην μνήμην μου ας περιπτύσση,
Aυτή ας λέγη –ενθυμήσου–
Aν έλθη τις να με θρηνήση.

Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος (1843-1873)
Στην Αθήνα, από εγκεφαλική συμφόρηση μετά από 37 μέρες άρνησης για λήψη τροφής. Πεσσιμιστής, μελαγχολικός και πεισιθάνατος, σε «μια συνεχή εσωτερική διαμάχη, καθώς βρίσκεται σε ατομικιστική απόγνωση ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, τον ήλιο και τη νύχτα, το χρόνο και το θάνατο, τη μνήμη και τη λήθη, το παρόν και το παρελθόν, εν τέλει ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο.»

-πρωτότυπη φωτογραφία: Νέα Εστία, τχ.1115

- Τα τρία πρώτα ποιήματα είναι από την Νέα Εστία, τχ. 1115, Χριστούγεννα 1973 (αρχείο ΕΚΕΒΙ)
- το τέταρτο ποίημα είναι από το τεύχος 1272/Ιούλιος 1980, του ίδιου περιοδικού, και
- το τελευταίο ποίημα "Δεν θέλω δόξαν" είναι από την Βικιθήκη

Link:
- Ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος στον ιστότοπο Ούτε Θεός-Ούτε Αφέντης

66 ~ Χάντερ Σ. Τόμσον: Όχι πια παιχνίδια, όχι άλλη διασκέδαση

2011-10-03T08:29:00.000+03:00

Δεν είναι όλοι άνετοι στην ιδέα πως η πολιτική είναι ενοχικός εθισμός. Αλλά είναι. Είναι εθισμένοι, και είναι ένοχοι, και ψεύδονται και εξαπατούν και κλέβουν - σαν όλα τα τζάνκια. Και όταν βρεθούν σε κατάσταση παροξυσμού, θα θυσιάσουν οτιδήποτε και οποιονδήποτε για να θρέψουν την απάνθρωπη και βλακώδη έξη τους, και δεν υπάρχει γιατρειά γι αυτό.

*

Οι περισσότεροι άνθρωποι θα αποποιηθούν τις εξαρτήσεις τους - αλλά όχι εγώ. Είμαι εθιστική προσωπικότητα και οι ιατρικοί ειδήμονες συμφωνούν πως δεν μπορώ να θεραπευτώ - πράγμα που ενοχλούσε τους ανθρώπους που έβαζαν υποψηφιότητα για πρόεδροι όταν εμφανιζόμουν χωρίς προειδοποίηση αργά τη νύχτα στα σπίτια τους για απρογραμμάτιστες αντιπαραθέσεις σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας ή αναδρομικής φορολόγησης ή φημών για ιδιωτικά σκάνδαλα.

Αλλά όλα αυτά πριν πολύ καιρό' τα πράγματα είναι διαφορετικά τώρα. Άπαξ και δηλώθηκα ως πολυεθισμένος δεν υπήρξαν πια προβλήματα με γραφειοκρατικές διατυπώσεις ή φόβους δημόσιας έκθεσης και ανυποληψίας μόνο και μόνο επειδή εθεάθησαν μαζί μου.

Κανείς υποψήφιος δεν θα διακινδύνευε να συνδεθεί με έναν "ύποπτο" για εθισμό, αλλά ένας καταγεγραμμένος, ένας που έχει ο ίδιος ομολογήσει τον εθισμό του, είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα.

-Better Than Sex
Confessions of a political junkie-

Το διαμέρισμά μου στην Νέα Υόρκη ήταν στην Πέρρυ Στρητ, πέντε λεπτά δρόμος από το White Horse. Έπινα συχνά εκεί, αλλά ποτέ δεν ήμουν αποδεκτός επειδή φορούσα γραβάτα. Οι αυθεντικοί άνθρωποι δεν ήθελαν παρτίδες μαζί μου.

Ήπια κάμποσο εκειπέρα, τη νύχτα που έφυγα για το Σαν Χουάν. Ο Φιλ Ρόλλιν, που θα δούλευε μαζί μου, πλήρωνε τις μπύρες, κι εγώ τις κατέβαζα, προσπαθώντας να μεθύσω αρκετά ώστε να κοιμηθώ στο αεροπλάνο. Ο Αρτ Μίλλικ, ο πιο ακόλαστος ταξιτζής της Νέας Υόρκης, ήταν εκεί. Εκεί ήταν και ο ο Ντιουκ Πέτερσον, που μόλις είχε επιστρέψει από τις Παρθένες Νήσους. Θυμήθηκα ότι μου είχε δώσει μια λίστα με ονόματα για να έρθω σε επαφή όταν έφθανα στο Σαιντ Τόμας, αλλά έχασα τη λίστα και ποτέ δεν συνάντησα κανέναν απ' αυτούς τους ανθρώπους.

Ήταν μια διαβολεμένη νύχτα, καταμεσής στο Γενάρη, αλλά εγώ φορούσα ένα ελαφρύ κοτλέ πανωφόρι. Όλοι οι άλλοι φορούσαν βαριά τζάκετς και φανελένια κοστούμια. Το τελευταίο πράγμα που θυμάμαι είναι να στέκω πάνω στα βρώμικα τούβλα της Χάντσον Στρητ, ανταλλάσσοντας χειραψίες με τον Ρόλλινς και να καταριέμαι τον παγωμένο αέρα που φυσούσε απ' το ποτάμι. Ύστερα μπήκα στο ταξί του Μίλλικ και κοιμήθηκα όλο το δρόμο ως το αεροδρόμιο.

-The rum diary-

Είμασταν κάπου κοντά στο Μπάρστοου στις παρυφές της ερήμου όταν η ντρόγκα άρχισε να πιάνει. Θυμάμαι ότι είπα κάτι σαν "Αισθάνομαι κάπως ζαλισμένος' ίσως πρέπει να οδηγήσεις εσύ..." Και ξαφνικά μια φοβερή βοή ξέσπασε γύρω τριγύρω μας και ο ουρανός γέμισε με κάτι πράγματα που έμοιαζαν με πελώριες νυχτερίδες που ορμούσαν και στρίγκλιζαν και χιμούσαν όλες γύρω από το αυτοκίνητο που έτρεχε με εκατό περίπου μίλια την ώρα, για το Λας Βέγκας, με την κουκούλα κατεβασμένη. Και μια φωνή ούρλιαζε: "Ιησού Χριστέ! Τι είναι αυτά τα αναθεματισμένα ζώα;"

Λίγο μετά έγινε ησυχία. Ο δικηγόρος μου είχε βγάλει το πουκάμισό του κι έχυνε μπύρα στο στήθος του για να επιταχύνει το μαύρισμα. "Τι στο διάλο φωνάζεις;" μουρμούρισε στρέφοντας το κεφάλι προς τον ήλιο με τα μάτια κλειστά κι ολόγυρα καλυμμένα με ισπανικά γυαλιά ηλίου. "Μη χολοσκάς" είπα. "Σειρά σου να οδηγήσεις".

-Fear and loathing in Las Vegas-

Στους φίλους που μου δάνειζαν χρήματα κι
ευτυχώς με κρατούσαν άνεργο. Κανείς συγ-
γραφέας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς
αυτούς. Ευχαριστώ άλλη μια φορά. HST

Οι Άγγελοι της Κόλασης φαίνεται πως έχουν προτίμηση στις βαριές Χάρλεϊ. Τα μέλη της λέσχης χρησιμοποιούν συνήθως παρατσούκλια που τα ορίζουν σαν επίσημο όνομά τους, και μ' αυτό το όνομα διακινούνται στα μητρώα των λεσχών. Μερικές λέσχες θέτουν ως προϋπόθεση ότι οι αρχάριοι πρέπει να κάνουν τατουάζ, το κόστος του οποίου περιλαμβάνεται στα τέλη εγγραφής. Ο συνηθέστερος κοινός παρονομαστής στην αναγνώριση των Αγγέλων της Κολάσης είναι μάλλον ένα γενικό καθεστώς ρυπαρότητας. Οι αστυνόμοι του ανακριτικού αναφέρουν επίμονα, ότι αυτοί οι άνθρωποι, τόσο τα μέλη της λέσχης όσο και οι συντρόφισσές τους, δείχνουν να χρειάζονται επειγόντως μπάνιο. Τα δακτυλικά αποτυπώματα είναι μια πολύ αποτελεσματική μέθοδος εξακρίβωσης επειδή ένα υψηλό ποσοστό των Αγγέλων της Κόλασης έχουν ποινικό μητρώο.

-Hells Angels
A Strange and Terrible Saga-

Αμερική... ακριβώς μια χώρα διακοσίων εκατομμυρίων πωλητών μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, με όλο το χρήμα που χρειαζόμαστε για να αγοράσουμε όπλα, και χωρίς καμμία ηθική αναστολή να σκοτώσουμε οποιονδήποτε άλλο στον κόσμο προσπαθεί να μας ξεβολέψει.

*

Καλύτερα να μεριμνήσεις για μένα, Κύριε' αν δεν το κάνεις θα με πάρεις στα χέρια σου.

Όχι Πια Παιχνίδια. Όχι Πια Αποτυχίες. Όχι Άλλα Περπατήματα. Όχι Άλλη Διασκέδαση. Όχι Πια Κολύμπι. 67. Παναπεί 17 χρόνια μετά τα 50. 17 περισσότερα από όσο χρειαζόμουν ή επιθυμούσα. Βαρεμάρα. Είμαι πάντα χαιρέκακος. Κανένα Γούστο - για κανέναν. 67. Γίνεσαι Άπληστος. Φέρσου κατά πως πρέπει στην ηλικία σου. Χαλάρωσε - Δεν θα πονέσει.
(σημείωμα αυτοχειρίας)

Hunter Stockton Thompson (1937–2005)
Στις 20 Φεβρουαρίου, λίγο πριν τις 6 το απόγευμα, στο ράντσο του, στο Γούντι Κρηκ του Κολοράντο με πυροβολισμό στο κεφάλι του.

(φωτ: articles.sfgate.com)

Μετάφραση αποσπασμάτων: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Links:
- O Χάντερ Τόμπσον στο Σαν Σήμερα
- O Χάντερ Τόμπσον στην Ελευθεροτυπία (18.5.2005)

65 ~ Βασίλης Λιάσκας: σιμότερα προς την καρδιά της γης

2011-09-12T07:58:00.001+03:00

Γ, Ι

Μισός στο φως μισός μες στο σκοτάδι,
κορμί ανεμόσαρκο, ψυχή πριονισμένη,
του βάλτου ανασαίνοντας τον πυρετό,
κιτρινισμένο αίμα.

Το σώμα μου προσφέροντας στου κόσμου τη χαρά
χάνω το ένα μάτι μου
και βρίσκω τ' άλλο αστέρι,
με σέρνει η παλίρροια
η άμπωτη μ' αφήνει.

Παιχνίδι του άσκοπου καιρού,
ίσκιος εχθρού, τρεμούλιασμα της πέτρας,
μ' ένα μονάχα πήδημα σε βρίσκω και σε χάνω,
τραμπάλισμα της ηδονής,
της δίκοπης στιγμής
η ευτυχία.
*

Γ, ΙΙ

Ψάχνει ο Θεός μες στο νερό και βρίσκει το κορμί μου
ο διάβολος στον άνεμο για να 'βρει τη σκιά μου,
ψάχνω κι εγώ στα σκοτεινά
βαθειά στα πεθαμένα στρώματα,
στα ναρκωμένα σπέρματα,
τις κοιμισμένες ρίζες.

Ψάχνω για το κρεβάτι της φωτιάς
της στάχτης το σεντόνι,
για τη δική μου μοναξιά,
για τον ξεφλουδισμένο ήλιο μου
στης λάσπης το βυθό.

Εκεί στη ζεστασιά
σιμότερα προς την καρδιά της γης,
ίσως να ξαναβρώ
τον πρόγονό μου που δεν γνώρισε το φόβο.
*

Γ, Χ

Τι όνειρο πάλι κι αυτό
ενώ δεν εκοιμήθηκα καθόλου,
κι' όμως μεθά κανένας από έπαρση
περσότερο από την καλωσύνη που του δείχνουν,
κι' όταν βρεθεί ψηλά όλα ανάποδα τα βλέπει
σαν οι καπνοί διαλυθούνε.

Λοιπόν, σας τις χαρίζω όλες τις πομφόλυγες,
δώστε μου όμως πίσω τη ζεστή μου τη γωνιά
κάτω απ' του Θεού τη σιωπή,
κι' ο κόσμος όλος γύρω μου απλός
κι' αιώνιος να υπάρχει.

~ από το βιβλίο Προφητεία ή Ο μεθυσμένος βάτραχος
Εκδ. Δίφρος, 1973

Αίμα

Ένας μικρός τελείως ανεπαίσθητος
περνάει κραδασμός στα σκοτεινά βάθη,
κι' ευθύς ανασκιρτούνε των φλεβών οι μαίανδροι,
το κόκκινο κύμα όπως τους κατακλύζει,
μια αυλαία τότε υψώνεται βελούδινη πελώρια
κι' η έλξη ενός μεσουρανήματος λαμπρού μάς μαγνητίζει.
Κόκκινο το μαντήλι μου έβαψα κι' ακόμα κυματίζει,
γιατί ήταν βαθειά η λαβωματιά
μαύρο το τόξο του νυχιού, λευκή αστραπή το δόντι,
κι' ανθίσαν τόσες κόκκινες, κατακόκκινες πληγές,
που τώρα ανασαλεύουν
στον άνεμο λουλούδια.
Πόσο προκλητική της ανθρώπινης σάρκας η μυρουδιά,
πάντα σχεδόν των αγριμιών υγραίνει τα πτερύγια.
. . . . . . .
Αίμα από εκατόμβες από ανθρωποσφαγές,
της ανταρσίας λαμπερό κι ωραίο πάντα αίμα,
κάποιος ανέβηκε για να εκδικηθεί
και χτύπησε μεσ' την καρδιά το νεαρό φεγγάρι
ω πόσο αλήθεια αίμα.
. . . . . . .
τώρα μέσα σ' ένα αιμάτινο λουτρό
στο κόκκινο του σπαραγμού το κύμα,
ίσως ακόμα μια φορά να ξαναγεννηθώ.
*

Και τώρα που γλιστρώ στη σιωπή,
αντλώ ξανά τη δύναμη,
και προσδοκώ ν' αρχίσω τη ζωή μου πάλι απ' την αρχή,
έναν πυρσό εξόδου υψώνοντάς τη,
με τον καιρό,
όταν στον κύκλο των ζωδίων μας,
ο Αστερισμός του Λέοντος και πάλι θα εμφανισθεί.
*

Ζεστός ο κόλπος της μητέρας,
πάντα ζεστή η ανασεμιά της γής,
γλυκό είναι το λίκνισμα
απ' της ζωής τη θέρμη.
*

Σάββατο βράδυ νυστάξαμε το θάνατο
ξημέρωμα ωστόσο Κυριακής
γρηγορήσαμε και πάλι τη ζωή μας.

συλλoγή: Οι πρωτόπλαστοι
~ Νέα Εστία τχ. 730 (ΕΚΕΒΙ)

Μονάχος
μεταξύ ουρανού και γης απόμεινα,
ωστόσο μήτε μοναξιά
ουδέ ερήμωση νιώθω.
*

Ψαύω το σώμα
τους μυώνες δοκιμάζω,
το χνούδι μου αναζητώ ψηλαφητά.
Τότε ένα απόμακρο τύμπανο σα ν' ακούω
και το μυριόχορδο αντηχείο της καρδιάς
των αστεριών το βόμβο αναδίδει
των άγνωστων ηλίων το βλεφάρισμα,
τους ψίθυρους των μυστικών χυμών της γης.
Ψαύω το σώμα μου,
ακούω ενδόμυχα να σφύζουν απαλά
του ακαταμάχητου οι ρυθμοί,
και το ανθρώπινο βάρος μου
ήσυχα υπομένω.
*

Η ετοιμόρροπη σκάλα δεν έτριξε διόλου,
κρατήθηκες στα κάγκελα,
και πέρασες απ' το σιωπηλό διάδρομο
στα νώτα του σπιτιού
όπου το σκοτεινό παγώνι ανοίγει τα φτερά του.
Σαν το 'νοιωσα, ήταν αργά πολύ,
μα πόσα χρόνια πέρασαν;
κι' ο ίσκιος σου
νυχτώνει πάντα τον ουρανό μου.
Ήταν αργά για να φωνάξω πια
το στόμα μου είχε γεμίσει στάχτη
κι' έξω
το φως επάλευε με τα σκληρά διαμάντια.

συλλoγή: Καταγωγή
~ Νέα Εστία τχ. 831 (ΕΚΕΒΙ)

Καφενείο

Κίτρινες μάσκες λυώνουνε
στο φως τόσων κηρίων
στη βασιλεία του σκακιού.
Ο τελευταίος πελάτης μάχεται
τη θλίψη της Δευτέρας
και πάνω στο ψυχρό μάρμαρο
το πτώμα μιας εφημερίδας.
*

Μακρυά στ' άγνωστο άστρο έπλεξα το καλύβι μου
κι' ένα δικό μου κύκλο χάραξα
πέρα από το συγκροτισμό των ανθρωπίνων,
ο άνεμος σκορπά την τέφρα των μαλλιών μου
βράδυ και πρωί,
κι ω θλίψη,
να βλέπεις από μακρυά το δάσος της ζωής να καίγεται
μ' όλα τα ζώα του και τα πουλιά του.

συλλoγή: Ατέλειωτη άσφαλτος
~ Νέα Εστία τχ. 893 (ΕΚΕΒΙ)

Βασίλης Λιάσκας (1913-1982)
Πέφτοντας στο κενό από το παράθυρο του νοσοκομείου όπου νοσηλευόταν. Με έντονο το συναίσθημα της μοναξιάς, καταβεβλημένος και ταραγμένος μετά τον θάνατο της μητέρας του που δεν μπορούσε να ξεπεράσει.

(φωτ: pandektis.ekt.gr)

64 ~ Κλεάνθης Τριαντάφυλλος: Α! πολύ δε θα βαστήξω!

2011-07-27T23:59:00.000+03:00

Λαέ - Βασιλιά

Λαέ, σε κλέβουν, σε γελούν μεγάλοι τσαρλατάνοι!
πριν φας εσύ την κότα σου την τρώει η αλεπού!
Το βιος σου ξένοι χαίρονται και μοιάζεις τον τσοπάνη
που μες στη βαρυχειμωνιά δεν ξέρει από πού
στου λύκου τον αγριεμό θα πρωτοτρέμ' η στάνη!...

Λαέ, μεγάλε Βασιλιά, που παίζεις με το Θρόνο,
που μία σκούφια νυχτικιά για στέμμα τού περνάς'
που του φωνάζεις άξαφνα: "Γκρεμίσου! σε σαρώνω!"
Τι μαύρο μαύρο μήνυμα για μερικούς μηνάς
και τι κακούργιο μούντζωμα με τον καινούριο χρόνο;

A! μούντζωμα μουντζούρωμα δεν έδωκες ακόμα
σ' εκείνους οπού σ' έχουνε μουντζουροβουτηχτό...
Μα τα 'χασες και συ, λαέ! είν' η πατρίδα κόμμα,
σε ζώνει με συνδυασμό αδιάντροπομ φριχτό
και σε ζαλίζ' η φοβερή της ρουσφετίλας βρώμα!

Λαέ, σε κλέβουν, σε γελούν μεγάλοι τσαρλατάνοι!
πριν φας εσύ την κότα σου την τρώει η αλεπού!
Το βιος σου ξένοι χαίρονται και μοιάζεις τον τσοπάνη
που μες στη βαρυχειμωνιά δεν ξέρει από πού
στου λύκου τον αγριεμό θα πρωτοτρέμ' η στάνη!...

Ο Ραμπαγάς

Θες την εξουσία
πάντα να τρυγάς;
Στη Ραμπαγαδία
γίνε Ραμπαγάς!

Με τους δημοκράτες
είσαι και πεινάς;
Γύρνα τους τις πλάτες
να καλοπερνάς.

Πιφ! παφ! πετσώματα
δώσ' μου και τρέχω
μ' όλα τα κόμματα
σα δεν τον έχω.

Πιφ! παφ! πετσώματα
κι είμαι παντ' αγάς
μ' όλα τα κόμματα
ο Ρα - ο Ραμπαγάς!

Σκύλος που γαυγίζει
όξ' απ' την αυλή
που τα δόντια τρίζει
και σε απειλεί.

Που γρινιάζει, στρίφτει,
σαν τον κυνηγάς
κι αν τ' ανοίξεις γλείφει...
Να ο Ραμπαγάς!

Πιφ! παφ! πετσώματα
δώσ' μου και τρέχω
μ' όλα τα κόμματα
σα δεν τον έχω.

Όσους μ' έχουν στύλο
της αριστεράς,
στην οργή θα στείλω
αν φανεί παράς.

Βούρλο που λυγάει
όπως κι αν λυγάς,
χέλι που γλιστράει,
είν' ο Ραμπαγάς.

Χρώμα πως αλλάζω!
Κόκκινος ξυπνώ,
άσπρος ξεθωριάζω,
παρδαλός δειπνώ.

Είμαι τέλος σβούρος
κρίνε με, ιδού!
Ως ο Κουμουνδούρος
κρίνει το Σαρδού.

Είπαν του Γαμβέττα
μοιάζω, αμή δε;
Ραμπαγά πορτραίτα
γύρω σου ιδέ.

Είναι κι η Αθήνα
ένα Μονακό,
π' αγριεύει η πείνα
τον πολιτικό.

Πιφ! Παφ! πετσώματα
δώσ' μου και τρέχω,
μ' όλα τα κόμματα
σα δεν τον έχω!

Σε μια ξερακιανή

Λιγνή, λιγνή, ξερακιανή κοπέλλα,
που τόσο βάνεις στα μαλλιά σου λάδι
και πλένεσαι με ξείδι πρωί βράδι,
η μυρωδιά σου, φως μου, είναι τρέλλα!
Ξερακιανή με μάγουλα ξειδάτα,
με κεφαλή στο λάδι βουτημένη,
η όψη σου, πουλί μου, με τρελαίνει
γιατί ...πεθαίνω για τσιροσαλάτα.

Όλο γελά, θαρρείς και στα λακκάκια
που βλέπεις στο δροσάτο μάγουλό της
έχουν φωλιά τα γέλια σαν πουλάκια
και κελαδούν σκοπό τους το σκοπό της.

- Με πέθανες! της λέω και γελάει.
Ορκίζεται ποτέ της να μη κλάψει.
Λέει δεν έμαθε ποτέ της να πονάει,
και δεν τη μέλει τι καρδιές θα κάψει.

Ωιμέ! την είδα δάκρυα να χύνει,
να πνίγει το αιώνιό της χάχα,
γιατί στην τραχηλιά της είχε μείνει
μια σούφρα ασιδέρωτη μονάχα.

Εργάτης! Να ο άνθρωπος!..
Το μέτωπό του ιδρώνει,
και όξ' απ' τον παράδεισο
παράδεισο μυρώνει!..
*

Φως, φως ολούθε να χυθή και ν' αχτινοβολήσει
παντού τη νύχτα της ψευτιάς να διώξει, να σκορπίσει,
φως ως και μέσα στις σπηλιές που ζουν οι νυχτερίδες
του κόμματος οι σκοτεινές ψευτοεφημερίδες.
*

Μεγάλε γαλλικέ λαέ με την καρδιά μεγάλη
στα εβδομήντα μην ξεχνάς, στη μαύρη ανεμοζάλη,
τι καρδιοχτύπι νιώσαμε! Και οι σταυραετοί μας
τιμήσανε στο πλάι σου το κοφτερό σπαθί μας.
*

Μες στους εχθρούς που γύρω μας εστήσανε καρτέρι
μονάκριβέ μας αδερφέ σου σφίγγουμε το χέρι
και σένα τυραννοφονιά λαέ της Ιταλίας
π' ακόμα νοιώθ' η σάρκα σου τα νύχια της Αυστρίας
και σένα η αδερφική καρδιά σου δεν ξεχνάει
το αίμα μας που χύθηκε στο Γαριβάλδι πλάι.
*

Ο Ρήγας έκραζεν "ως πότε!"
με πολεμόκραχτη φωνή,
τώρα βρεθήκαν πατριώται
να λεν "παιδιά, υπομονή!".

Υπομονή! ορθά τ' αυτιά μας,
ίσα το σβέρκο, κι ας πατεί
ευνούχος Τούρκος την ουρά μας,
η θέση μας το απαιτεί.

Μούτισες, Ρόκκο; Μα κι όλοι τους
να μούτιζαν οι δημοκρατικοί
ο Ραμπαγάς θα φώναζεν
από τη φυλακή του
ένας κι αν μείνει σκύλαρος,
το μεγαλολαγό,
τον έρμο φοβητσιάρη
μονάχος να φερμάρει
ατρόμητο ζαγάρι
ο Ραμπαγάς εγώ.
*

Τον μάδησες το γάδαρο,
Τρικούπη, το λαό σου!
Δεν περισσεύει τίποτα
απ' την κακομοιριά του
και μοναχό περίσσευμα
θα πάρεις την προβιά του!
*

Κουτέ λαέ που δω κι εκεί
τον ίδρω σου σκορπίζεις
που θρέφεις με το μέλι σου
κηφηναριό σπουδαίο.
*

μ' αλί! στο έθνος που μετρά, μετρά και λογαριάζει
πως έξοδα και φόρους του και λούσο του θε να 'χει
από τσαμπί που το νερό, σαν το γατί, τρομάζει...

(πριν τη φυλακή)
Ω! να σε βλέπω, βασιλιά, δαφνοστεφανωμένος
γυρνάς από τον πόλεμο, γυρνάς από τη νίκη...
Τι; τι; τι λέγω;... Όνειρο!... Στο Φάληρο στωμένος
το ρίχνεις έξω, βασιλιά, και δεν πληρώνεις νοίκι.
*

(μετά την καταδίκη)
Ω! να σε βλέπω, Ραμπαγά, δαφνοστεφανωμένος
γυρνάς απ' το κριτήριο, γυρνάς από τη δίκη!
Τι; τι; τι λέγω;... Όνειρο!... Στου Κόκλα μαντρισμένος
το ρίχνεις έξω, Ραμπαγά, και δεν πληρώνεις νοίκι.

Χειμωνιάτικο τραγούδι

Μες στη φυλακή τι κρύο
και νερόν οι τοίχοι στάζουν.
Το νερό μου κρουσταλλιάζει,
τα παπούτσια μου μουχλιάζουν.
Μου κοκκίνησαν τα μάτια
από το βαρύ συνάχι
κι αυστηρός ο αρχιφύλαξ
ω! που κακό χρόνο νάχει!
μια κρασιά δεν επιτρέπει
ή καμμιά Ρουμιά να σφίξω
Α! πολύ δε θα βαστήξω!
Α! τι κρύο. α! τι κρύο!
Μάλαμα καιρός για δύο!
... ... ...

Και μέσ' από τα σίδερα της φυλακής ακόμα
δεν κλειέται, δε βουβαίνεται του Ραμπαγά το στόμα,
δεν τονέ σκιάζ' η φυλακή, τα σίδερά της σπάζει
κι ελεύθερη η Ιδέα του πετιέται, φτερουγιάζει!
Του τυραννάτε το κορμί, στη βρώμα τ' αρρωστάτε,
με το φαρμακαγέρι σας, αρρώστιες του κολλάτε,
σαν άνανδροι παλεύετε, ελεύθεροι με σκλάβο
και "γιούχα!" ακούτε του Λαού, αντί ν' ακούτε "μπράβο!"
Χωρίς μαρτύριο καμμιάν Ιδέα δε γεννιέται,
δε θρέφεται, δε χύνεται στον κόσμο θερισμένη!

- Δημοκρατία, μέτρα τους, τους τόσους μάρτυράς σου,
η δάφνη σου ξεφύτρωσεν από τα αίματά σου.

Αδελφέ Γιώργη,
Αυτή την ζωή δεν την υποφέρω πλέον και αυτοκτονώ: Μέσα εις τον μαύρον σάκκον του ταξειδιού, εις την δουλάπαν θα εύρης τα χρήματά μου, περί τα 360 φρ. καθώς και το ρολόγι μου και την αλυσίδα μου. Το τουφέκι δεν επωλήθη. Από τον Σαράντη Οικονόμου παίρνεις 100 δρχ. το αντίτιμον των προς πώλησιν δοθέντων εις αυτόν πραγμάτων. Αφού όλοι με εγκατέλιπον, τι να κάμω. Σε φιλώ, υγίαινε

Ο αδελφός σου
Κλεάνθης Ν. Τριαντάφυλλος

Kλεάνθης Τριαντάφυλλος [Ραμπαγάς] (1850 - 1889)
Στις 25 Μαιου, με πυροβολισμό στο κεφάλι του. Με κλονισμένη υγεία, και τα νεύρα του σε κακή κατάσταση, μετά την τελευταία πολύμηνη φυλάκισή του στην οποία καταδικάστηκε - για μία ακόμα φορά - λόγω της αρθρογραφίας, και των ποιημάτων του που δημοσίευε στο δημοφιλές σατιρικό περιοδικό του "Ραμπαγάς", με τα οποία εστρέφετο κατά της βασιλείας, της αυλής και της κυβέρνησης, πιστός στα δημοκρατικά ιδεώδη και τις ανθρωπιστικές ιδέες. Επιθυμώντας να μεταβεί για θεραπεία στην Γαλλία και αδυνατώντας να συγκεντρώσει τα απαραίτητα για το ταξίδι χρήματα. Με άθλια οικονομικά, έχοντας πουλήσει τα έπιπλά του, και μη βρίσκοντας συμπαράσταση από τους παλιούς του φίλους που τον είχαν εγκαταλείψει σχεδόν όλοι. Απογοητευμένος από την στάση τους και όντας σε ηθικό αδιέξοδο. Όπως ανέφερε ο Στέφανος Ξένος στην νεκρολογία του για τον αυτόχειρα: «παραπονιόταν ότι έχασε την πέννα του, δεν μπορούσε να γράψει ούτε δύο γραμμές, είχε τρομερούς κεφαλόπονους, "η όρασίς του εθαμβούτο", δεν μπορούσε να δει μακριά, ακόμα και να περπατούσε δεν μπορούσε ούτε σε μικρή απόσταση. Δηλαδή είχε καταντήσει ένα σωματικό συντρίμμι, αληθινό ράκος.»

-εικόνα: wikipedia (:φωτοτσιγκογραφία από
το περιοδικό Ποικίλη Στοά του 1891)-

- Τα δύο πρώτα ποιήματα είναι από την Ανθολογία Νεοελληνικής Ποιήσεως 1708-1971 του Σπύρου Κοκκίνη - εκδ. Εστία, 1971
- η υπόλοιπη ύλη της ανάρτησης (όπως και οι πληροφορίες για τον θάνατό του) είναι από την Νέα Εστία, τχ. 879 - Φεβρουάριος 1964

63 ~ Γιασουνάρι Καουαμπάτα: Ανόητες ιδέες!

2011-07-06T07:57:00.002+03:00

Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών

Σαν άνθρωπος που ήταν, αισθανόταν κάπου κάπου το κενό της μοναξιάς, μια ψυχρή κατάθλιψη. Δε θα ήταν αυτό το μέρος ιδανικό για να πεθάνει; Να προκαλέσει την περιέργεια και την αποδοκιμασία του κόσμου - έτσι δε θα τελείωνε τη ζωή του με τον κατάλληλο θάνατο; Όλοι του οι γνωστοί θα εκπλήσσονταν. Δεν μπορούσε να υπολογίσει το πλήγμα που θα προκαλούσε στην οικογένειά του. Όμως το να πεθάνει στον ύπνο του, απόψε, ανάμεσα σ' αυτές τις δυο κοπέλες δε θα ήταν αυτή η καλύτερη ευχή για ένα γέρο στην ηλικία του; Όχι, δεν ήταν έτσι. Θα τον μετέφεραν σαν το γέρο-Φούκουρα σ' ένα άθλιο πανδοχείο και θα έλεγαν στον κόσμο ότι είχε αυτοκτονήσει με υπνωτικά χάπια. Μια και δε θα υπήρχε κανένα σημείωμα, θα διαδιδόταν ότι ήταν απελπισμένος για την πιθανή εξέλιξη των πραγμάτων. Μπορούσε να φανταστεί το αχνό χαμόγελο της πατρόνας.

«Ανόητες ιδέες. Σαν να θέλω να φέρω κακοτυχία.»

μετάφραση: Έφη Κουκουμπάνη-Πολυτίμου
~ Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών (εκδ. Καστανιώτη, 1995)

Το μπράτσο

Εκείνο το πρωί είχα αγοράσει ένα μπουμπούκι μανόλιας και το είχα βάλει σ' ένα γυάλινο βάζο' η καμπύλη του μπράτσου της κοπέλας μού θύμιζε ένα μεγάλο λευκό μπουμπούκι. Το φόρεμα που φορούσε είχε ένα κάπως πιο τολμηρό κόψιμο από άλλα κοντομάνικα φορέματα. Η κλείδωση του ώμου όπως και ολόκληρος ο ώμος ήταν εκτεθειμένα. Το φόρεμα, φτιαγμένο από σκούρο πράσινο μετάξι, σχεδόν μαύρο, είχε μια απαλή γυαλάδα. Όλη η ομορφιά της κοπέλας βρισκόταν στη στρογγυλή κλίση των ώμων, έτσι όπως συναντιόταν σαν ελαφρύς κυματισμός στο απαλό εξόγκωμα της πλάτης της. Όταν την κοίταζε κανείς από πίσω, έβλεπε τη σάρκα από τους στρογγυλούς ώμους μέχρι το λεπτό, ψηλό λαιμό της να σταματάει απότομα στις ρίζες των ψηλά σηκωμένων μαλλιών της, ενώ τα μαύρα μαλλιά έριχναν μια φωτεινή αντανάκλαση πάνω στην καμπύλη των ώμων.

Είχε καταλάβει ότι την έβρισκα όμορφη και γι' αυτό μου είχε δανείσει το δεξί της μπράτσο, για κείνη την καμπύλη εκεί πάνω στον ώμο.

Κρυμμένο προσεκτικά κάτω από το αδιάβροχό μου, το μπράτσο της κοπέλας ήταν πιο κρύο από το δικό μου χέρι. Η καρδιά μου χτυπούσε σαν τρελή και ένιωθα μια ελαφριά ζάλη, γι' αυτό ήταν τόσο ζεστό το χέρι μου. Θα ήθελα να μπορούσα να κρατήσω για πάντα αυτή τη ζεστασιά, τη ζεστασιά της ίδιας της κοπέλας.

μετάφραση: Έφη Κουκουμπάνη-Πολυτίμου
~ Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών (εκδ. Καστανιώτη, 1995)

Περί ζώων και πουλιών

Για κείνον όμως η ζωή γέμιζε με μια νεανική φρεσκάδα για αρκετές μέρες μετά τον ερχομό ενός καινούριου πουλιού. Σ' αυτό έβλεπε την ευλογία της οικουμένης. Ίσως είχε κάποιο πρόβλημα ο ίδιος, όμως δεν μπορούσε να αισθανθεί κάτι ανάλογο για κανένα ανθρώπινο πλάσμα. Και το έβρισκε πιο εύκολο να δει το θαύμα της φύσης στην κίνηση ενός πουλιού που πετούσε παρά σ' ένα κοχύλι ή σ' ένα λουλούδι.

Αυτά τα πλασματάκια ακόμα και μέσα στο κλουβί τους αντανακλούσαν τη χαρά της ζωής.

μετάφραση: Έφη Κουκουμπάνη-Πολυτίμου
~ Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών (εκδ. Καστανιώτη, 1995)

Η λίμνη

Το μασάζ τελείωσε. Ο Ζιμπέι έμεινε καθισμένος όση ώρα η κοπέλα τού κούμπωνε το πουκάμισο, του φορούσε τις κάλτσες και του έδενε τα παπούτσια. Εκείνος έδεσε τη ζώνη και τη γραβάτα του. Η νέα έμεινε κοντά του την ώρα που εκείνος δροσιζόταν με έναν φρουτοχυμό, αφού είχε βγει πια απ' το λουτρό.

Τον συνόδεψε μέχρι τη μεγάλη πόρτα κι εκείνος ξαναβρέθηκε στην αυλή. Του φάνηκε πως είδε υψωμένο μέσα στη νύχτα, ένα τεράστιο δίχτυ αράχνης. Δύο τρία νυχτοπούλια και διάφορα έντομα πιάστηκαν σ' αυτή την παγίδα. Τα γαλαζωπά φτερά των πουλιών κι ο υπέροχος άσπρος κύκλος γύρω από τα μάτια τους ξεχώριζαν πεντακάθαρα. Ίσως τα πουλιά αν πλατάγιζαν λίγο τα φτερά τους, να μπορούσαν να κόψουν το δίχτυ που τα φυλάκιζε, μα εκείνα έμεναν ακίνητα, σαν καταδικασμένα απ' τα ίδια τους τα φτερά. Η αράχνη, από φόβο μήπως την κομματιάσουν τα πουλιά με τα ράμφη τους, έμενε ακόμα κι αυτή κουρνιασμένη στη μέση του διχτυού, με την πλάτη στα πουλιά.

Το βλέμμα του Ζιμπέι πλανήθηκε στο σκοτεινό δάσος. Πάνω στην όχθη της λίμνης, λίγο πιο πέρα απ' το χωριό όπου γεννήθηκε η μητέρα του, μια πυρκαγιά απλωνόταν μέσα στη νύχτα. Κάτι σαν μαγεία κυρίεψε τον Ζιμπέι, τραβώντας τον προς αυτό το λαμπύρισμα που αντανακλούνταν στα πυκνά σκοτάδια.

*

Είχαν συμφωνήσει να περιμένουν πρώτα να νυχτώσει κι έπειτα να πάνε να δουν τις ανθισμένες κερασιές, στο πάρκο Ιένο. Ύστερα η Μιγιάκο θα τους πήγαινε όλους σ' ένα κινέζικο εστιατόριο, όχι πολύ μακριά απ' το πάρκο.

Στο πάρκο υπήρχε τόσος κόσμος που με κόπο προχωρούσαν. Οι κερασιές φαίνονταν σαν άρρωστες και τα ανθισμένα κλαδιά ήταν μαραμένα. Κι ωστόσο, το τεχνητό φως έδινε μια υπέροχη λάμψη στο ρόδινο χρώμα των πετάλων. Η Μασιέ, που ήταν από τη φύση της σιωπηλή ή που η παρουσία της Μιγιάκο την τάραξε, μιλούσε λίγο. Παρ' όλα αυτά τους διηγήθηκε πώς έπεφταν τα λουλούδια της κερασιάς και σκέπαζαν τα μεγάλα άνθη της αζαλέας, μέσα στον κήπο των γονιών της το πρωί που ξυπνούσε, και πόσο της άρεσε αυτό. Ή ακόμα, καθώς έφτανε στο σπίτι του Κεϊζικέ, πώς λαμπύριζε ο ήλιος ανάμεσα στις ανθισμένες κερασιές, τόσο κίτρινος όσο ο κρόκος του αυγού.

μετάφραση: Ντίνα Κισκίνη
~ Η λίμνη (εκδ. Παρατηρητής, 1986)

Ο κοσμικός χρόνος είναι ίδιος για όλους, αλλά ο ανθρώπινος χρόνος διαφέρει σε κάθε άτομο. Ο χρόνος κυλάει με τον ίδιο τρόπο για όλους τους ανθρώπους, όμως κάθε ανθρώπινο πλάσμα ρέει μέσα από το χρόνο με διαφορετικό τρόπο.

Yasunari Kawabata (1899-1972)
Στις 16 Απριλίου με γκάζι, ώρα έξι το απόγευμα, στο γραφείο του, στην Καμακούρα. Καθώς δεν άφησε σημείωμα, οι εικασίες γύρω από τους λόγους που τον οδήγησαν να δώσει τέλος στη ζωή του, αναφέρουν την κακή του υγεία, μια πιθανή παράνομη ερωτική σχέση, και το ότι δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το σοκ από την αυτοκτονία του στενού φίλου του, Γιούκιο Μίσιμα. Κατά τον βιογράφο του, τον ιάπωνα Takeo Okuno, ο θάνατος του Μισίμα τού είχε προκαλέσει καθημερινούς εφιάλτες για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και συνεχώς τον στοίχειωνε το φάντασμά του. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων της ζωής του, όταν κυριευόταν από κατάθλιψη, έλεγε σε φίλους του ότι μερικές φορές ευχόταν να συντριβεί το αεροπλάνο με το οποίο θα ταξίδευε. Η χήρα του, όπως και κάποιοι συνεργάτες του απέρριψαν την εκδοχή της αυτοκτονίας και απέδωσαν τον θάνατό του σε ατύχημα.

-φωτ: otona.yomiuri.co.jp -

62 ~ Γιέρζι Κοζίνσκι: για μένα δεν υπήρχε χώρος

2011-06-15T08:05:00.014+03:00

Παρουσία

Ήταν Κυριακή. Ο Τσανς ήταν στον κήπο. Περπατούσε αργά σέρνοντας τον πράσινο σωλήνα από τη μια αλέα στην άλλη, παρακολουθώντας προσεκτικά το νερό που έτρεχε. Το έβλεπε με τρυφερότητα να πηγαίνει σε κάθε φυτό, σε κάθε λουλούδι, σε κάθε κλαδί του κήπου. Τα φυτά ήσαν σαν τους ανθρώπους' χρειάζονταν φροντίδα για να ζήσουν, να περάσουν τις αρρώστιες τους, και να πεθάνουν εν ειρήνη.

Ωστόσο, διέφεραν από τους ανθρώπους. Ούτε ένα φυτό δεν είναι ικανό να σκεφθεί για τον εαυτό του ή να τον γνωρίσει' δεν υπάρχει καθρέφτης όπου μέσα σ' αυτόν να μπορέσει ν' αναγνωρίσει τον εαυτό του' κανένα φυτό δεν μπορεί να κάνει κάτι συνειδητά: δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να μεγαλώσει και το μεγάλωμά του δεν έχει κανένα νόημα, αφού ένα φυτό δεν μπορεί να σκεφθεί ή να ονειρευθεί.

Ένιωθε σιγουριά κι ασφάλεια στον κήπο που τον χώριζε απ' το δρόμο ένας ψηλός τοίχος φτιαγμένος με κόκκινα τούβλα, σκεπασμένος από τον κισσό, κι ακόμη και οι θόρυβοι των αυτοκινήτων που περνούσαν και τάραζαν τη γαλήνη του. Ο Τσανς δεν ήξερε τίποτε για τους δρόμους. Αν και ποτέ του δεν είχε ξεμυτίσει από το σπίτι και τον κήπο του, δεν ένιωθε καμιά περίεργεια για τη ζωή από την άλλη πλευρά του τοίχου.
-κεφ. 1-
*

Μπροστά στια κάμερες και στο κοινό, σε μια θέση στο βάθος του στούντιο απ' όπου ελάχιστα φαινόταν, ο Τσανς αφέθηκε στα γεγονότα. Το μυαλό του ήταν άδειο, κι όμως σκεφτόταν πολλά. Οι κάμερες χάιδευαν την εικόνα του σώματός του, αποτύπωναν κάθε του κίνηση και αθόρυβα την έστελναν σε εκατομμύρια οθόνες τηλεόρασης σε όλο τον κόσμο - σε δωμάτια, αυτοκίνητα, πλοία, αεροπλάνα, σαλόνια, και κρεβατοκάμαρες. Θα τον έβλεπε περισσότερος κόσμος απ' όσους θα μπορούσε να συναντήσει σε όλη του τη ζωή - άνθρωποι που δε θα τον συναντούσαν ποτέ. Εκείνοι που τον παρακολουθούσαν στις συσκευές τους δεν ήξεραν πραγματικά ποιον έχουν απέναντί τους' πώς μπορούσαν άλλωστε, αφού δεν τον είχαν συναντήσει ποτέ; H τηλεόραση καθρεφτίζει την επιφάνεια μόνο των ανθρώπων' στέλνει ακούραστα τις εικόνες του σώματός τους μέχρι να απορροφηθούν στις κόγχες των ματιών των τηλεθεατών, μέχρι να εξαφανισθούν για πάντα, οριστικά. Μπροστά στις κάμερες με τους τρεια αναίσθητους φακούς να τον σημαδεύουν σαν ρύγχη, ο Τσανς έγινε για εκατομμύρια αληθινούς ανθρώπους μονάχα μια εικόνα.
-κεφ. 4-

μετάφραση: Βαγγέλης Χατζηδημητρίου
Παρουσία - εκδ. Θεωρία, 1982

Το 1938, καμιά εξηνταριά μέλη της οικογένειάς μου παρευρέθηκαν στην τελευταία από τις ετήσιες συναντήσεις μας. Ανάμεσα τους βρίσκονταν διακεκριμένοι λόγιοι, φιλάνθρωποι, φυσικοί, δικηγόροι και κεφαλαιούχοι. Απ' όλον αυτό τον αριθμό, μόνο τρία άτομα επέζησαν του πολέμου. Επιπλέον, η μητέρα και ο πατέρας μου είχαν ζήσει τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, τη Ρωσική Επανάσταση και την καταπίεση των μειονοτήτων τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Σχεδόν κάθε χρόνος της ζωής τους ήταν σημαδεμένος από δοκιμασίες, χωρισμό οικογενειών, ακρωτηριασμό και θάνατο προσφιλών προσώπων, αλλά ακόμα κι αυτοί, που είχαν ζήσει τόσο πολλά, δεν ήταν προετοιμασμένοι για τη βαρβαρότητα που εξαπολύθηκε το 1939.

Σε όλη τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου πολέμου, βρίσκονταν σε συνεχή κίνδυνο. Ήταν αναγκασμένοι να αναζητούν σχεδόν καθημερινά νέες κρυψώνες, η ζωή τους δεν ήταν παρά φόβος, φυγή και πείνα' το ότι κατοικούσαν πάντα εν μέσω ξένων, το ότι κρύβονταν στις ζωές άλλων για να συγκαλύψουν τη δική τους δημιούργησε μέσα τους ένα διαρκές συναίσθημα ξεριζωμού. Όπως μου έλεγε αργότερα η μητέρα μου, ακόμα και όταν ήταν ασφαλείς κάπου, βασανίζονταν μονίμως από τη σκέψη ότι η απόφαση τους να με απομακρύνουν στην επαρχία ήταν εσφαλμένη, ότι θα ήμουν πιο ασφαλής μαζί τους. Δεν υπήρχαν λόγια, μου έλεγε, να περιγράψουν την αγωνία τους όταν έβλεπαν μικρά παιδιά να τα στοιβάζουν σαν ζώα στα τρένα με προοριομό τους φούρνους ή τα φρικιαστικά ειδικά στρατόπεδα που ήταν διάσπαρτα σε όλη τη χώρα.

Γι αυτούς, επομένως, και για ανθρώπους σαν αυτούς θέλησα να γράψω ένα μυθιστόρημα το οποίο θα απηχούσε και ενδεχομένως θα ξόρκιζε τις φρικαλεότητες που τους είχαν φανεί ανείπωτες. - Γιέρζι Κοζίνσκι

μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου

Το βαμμένο πουλί

Οι φωτιές σιγόκαιγαν και οι σπίθες χοροπηδούσαν σαν πυγολαμπίδες. Είχα την αίσθηση πως ήμουν φυτό που πάλευε να στραφεί προς τον ήλιο, ανίκανο να τεντώσει τα κλαδιά του έτσι που το περιόριζε η γη. Ή πάλι είχα την αίσθηση ότι το κεφάλι μου είχε αποκτήσει δική του ζωή, ότι κυλούσε όλο και πιο γρήγορα, με ταχύτητα που αυξανόταν ιλιγγιωδώς, ώσπου χτυπούσε τελικά στο δίσκο του ήλιου, που με τόση καλοσύνη το ζέσταινε όλη μέρα.
-κεφ. 2-
*

Τα πουλιά διασκέδαζαν μαζί μου με την ψυχή τους. Όσο γύριζα εγώ το κεφάλι μου αποδώ κι αποκεί με μανία, τόσο εξάπτονταν και αποθρασύνονταν εκείνα. Έδειχναν να αποφεύγουν το πρόσωπό μου και έκαναν εφόδους στο πίσω μέρος του κρανίου μου.

Οι δυνάμεις μου με εγκατέλειπαν. Σε κάθε κίνηση του κεφαλιού μου, είχα την αίσθηση ότι σήκωνα ένα τεράστιο σακί με στάρι για να το μεταφέρω από το ένα μέρος στο άλλο. Είχα τρελαθεί κι έβλεπα τα πάντα γύρω μου σαν μέσα από βαριά ομίχλη.

Έπαψα να αντιστέκομαι. Τώρα έγινα κι εγώ πουλί. Προσπαθούσα να ξεκολλήσω τις παγωμένες φτερούγες μου από τη γη, που τις κρατούσε φυλακισμένες. Τέντωσα τα άκρα μου κι ενώθηκα με το κοπάδι των κοράκων. Ένα φρέσκο αναζωογονητικό αεράκι με σήκωσε απότομα από τη γη, μ' ανέβασε σε μια ηλιαχτίδα που εκτεινόταν στον ορίζοντα σαν τεντωμένη χορδή τόξου' οι φτερωτοί μου συνταξιδιώτες μιμήθηκαν το χαρούμενο κρώξιμό μου.
-κεφ. 2-
*

Με τρόμαζε η ιδέα ότι βρισκόμουν εκεί ολομόναχος. Θυμήθηκα ωστόσο τα δύο πράγματα που, όπως μου είχε μάθει η Όλγκα, ήταν απαραίτητα για να επιβιώσεις χωρίς ανθρώπινη βοήθεια. Το πρώτο ήταν να γνωρίζεις ζώα και φυτά, να είσαι εξοικειωμένος με δηλητήρια και ιαματικά βότανα. Το άλλο ήταν να έχεις φωτιά, έναν δικό σου "κομήτη". Το πρώτο ήταν δύσκολο να το αποκτήσεις - απαιτούσε μεγάλη εμπειρία. Για το δεύτερο, αρκούσε να βρεις να ένα μεγαλούτσικο κονσερβοκούτι, να το ξεπατώσεις από το ένα άκρο και να του ανοίξεις τρύπες στα πλαϊνά με μια πρόκα. Για χερούλι, αρκούσε να στερεώσεις στην κορυφή του κουτιού μια συρμάτινη θηλιά γύρω στο ένα μέτρο, έτσι ώστε να μπορείς να το κουνάς είτε σαν λάσο είτε σαν θυμιατήρι στην εκκλησία.

Αυτή η φορητή σομπίτσα μπορούσε αφενός να σε ζεστάνει και αφετέρου να σου χρησιμεύσει ως μαγειρική εστία σε μικρογραφία. Τη γέμιζες με όποιο είδος καύσιμης ύλης είχες διαθέσιμο και φρόντιζες να υπάρχουν πάντα μερικές σπίθες φωτιάς στον πάτο. Καθώς κουνούσες ζωηρά το κονσερβοκούτι, ο αέρας κυκλοφορούσε από τις τρύπες και συντηρούσε τη φωτιά όπως ο σιδηρουργός με τις φυσούνες του, ενώ η φυγόκεντρος δύναμη κρατούσε το καύσιμο στη θέση του.
-κεφ. 3-
*

Πόσο ζήλευα τον Μίτκα! Ξαφνικά κατάλαβα πολλά απ' αυτά που είχε πει ένας στρατιώτης σε μια κουβέντα που είχε μαζί του. Το να λέγεσαι άνθρωπος, του είχε πει, είναι πολύ μεγάλος τίτλος. Κάθε άνθρωπος κουβαλά μέσα του τον δικό του πόλεμο που οφείλει να φέρει εις πέρας, να τον κερδίσει ή να τον χάσει, ολομόναχος - τη δική του δικαιοσύνη, που μόνο αυτός θα την απονείμει. Ο Μίτκα ο Κούκος είχε αναλάβει τώρα να πάρει εκδίκηση για το θάνατο των φίλων του, ανεξάρτητα από τη γνώμη των άλλων, ρισκάροντας τη θέση του στο σύνταγμα και τον τίτλο του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης. Αν δεν μπορούσε να πάρει εκδίκηση για τους φίλους του, τι ωφελούσαν όλα τα χρόνια εκπαίδευσης στην τέχνη του ελεύθερου σκοπευτή, ή μαεστρία ματιού, χεριού και ανάσας; Τι αξία είχε ο τίτλος του Ήρωα, που τον σέβονταν και τον λάτρευαν δεκάδες χιλιάδες πολίτες, αν δεν τον άξιζε πια στα δικά του μάτια;
-κεφ. 17-
*

Μετά το πρώιμο φθινόπωρο, που κατέστρεψε μέρος από τις σοδειές, μπήκε βαρύς ο χειμώνας. Στην αρχή χιόνιζε ημέρες ολόκληρες. Οι άνθρωποι ήξεραν τις καιρικές συνθήκες της περιοχής τους και βιάστηκαν να μαζέψουν τρόφιμα για τους ίδιους και για τα ζωντανά τους, βούλωσαν με άχυρα ό,τι τρύπες υπήρχαν στα σπίτια ή στους αχυρώνες τους και στερέωσαν καμινάδες και αχυροσκεπές για ν' αντέξουν στους δυνατούς ανέμους. Ύστερα έπεσε παγετός, που πάγωσε καθετί κάτω από το χιόνι.

Κανείς δεν ήθελε να με κρατήσει. Τα τρόφιμα ήταν λιγοστά κι ένα στόμα παραπάνω ήταν μεγάλο βάρος. Εκτός αυτού, δεν υπήρχε καμιά δουλειά να κάνω. Δεν μπορούσες ούτε να καθαρίσεις τη σβουνιά από τους αχυρώνες, που είχαν κλείσει από χιόνι ως το γείσο της στέγης. Κότες, γελάδια, κουνέλια, γουρούνια, κατσίκες κι άλογα, άνθρωποι και ζώα, μοιράζονταν την ίδια στέγη και ζεσταίνονταν με τη θερμότητα των κορμιών τους. Για μένα όμως δεν υπήρχε χώρος.
-κεφ. 8-

μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου
Το βαμμένο πουλί - εκδ. Μεταίχμιο, 2006

Πάω να κοιμηθώ τώρα, για λίγο παραπάνω από το συνηθισμένο. Πείτε το Αιωνιότητα.

Jerzy Kosiński (1933-1991)
Στις 3 Μαΐου, στην Νέα Υόρκη, από ασφυξία, έχοντας καλύψει το κεφάλι του με πλαστική σακούλα. Υποφέροντας από φυσική και νευρική εξάντληση και ψυχολογικώς καταρρακωμένος λόγω της φθίνουσας πορείας της καριέρας του και της κατηγορίας για λογοκλοπή.

-φωτ: barryergangbooksforsale.yolasite.com-

Ακόμα:
- "Γιέρζι Κοζίνσκι: Αισθανόμουν να κατακλύζομαι από ένα συναίσθημα απελπισίας", στα αυτοβιογραφικά

61 ~ Βάτσελ Λίντσι: πάνω από την θάλασσα των Θρήνων

2011-05-25T17:00:00.008+03:00

Ερωτευμένα φαντάσματα

"Πες μου, τα ερωτευμένα φαντάσματα
πού βρίσκουν τα νυφικά πέπλα τους;"

"Αν εσύ κι εγώ ήμασταν ερωτευμένα φαντάσματα
θα σκαρφαλώναμε στους γκρεμούς του Μυστηρίου
πάνω από την θάλασσα των Θρήνων.
Θα στόλιζα τα γκρίζα κυματιστά μαλλιά σου
με πέπλα της Φαντασίας
από το δέντρο της Μνήμης.
Εκεί τα ερωτευμένα φαντάσματα
βρίσκουν τα νυφικά πέπλα τους"

μετάφραση: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Ο ποταμός Κόγκο
(Σπουδή της νέγρικης φυλής)
-αποσπάσματα-

Ι. Η αρχέγονή τους αγριότητα
Ύστερα πέρα ως πέρα σ' εκείνη την ακροποταμιά,
σε χιλιάδες μίλια,
κανίβαλοι με στιγματισμένο το κορμί τους,
χόρευαν σε σειρές.
Τότε άκουσα τη βουή το λάγνου τραγουδιού
που διψούσε για αίμα
κι ένα κόκκαλο από μερί να χτυπά
ένα τενεκεδένιο γκογκ.
... ... ...

ΙΙ. Η αχαλίνωτη ευθυμία τους
Το εβένινο παλάτι υψώθηκε
ανάμεσα από τ' ανθισμένα δέντρα,
ως τον βραδινό ουρανό.
Οι στοές και τα παραθυρόφυλλα άστραψαν
από το χρυσάφι, το φίλντισι και το ελεφαντοκόκκαλο.
Κι ο μαύρος όχλος ξεκαρδιζόταν στα γέλια
ώσπου πονούσαν τα πλευρά του,
βλέποντας τον πίθηκο-αρχιτρίκλινο
στην αχάτινη πόρτα,
και για τις πασίγνωστες μελωδίες
της ορχήστρας των παπαγάλων
που τιτίβιζαν στους θάμνους της μαγικής εκείνης χώρας.
... ... ...

ΙΙΙ. Η ελπίδα της θρησκείας τους
Κι ο γκρίζος ουρανός ανοίχτηκε όμοιος με νιόκτιστο πέπλο,
και φάνηκαν οι απόστολοι με τους φολιδωτούς θώρακές τους.
Ντυμένοι με ατσάλι άσπρο, αστραφτερό,
κάθουνταν γύρω-γύρω,
και τα φλογερά τους μάτια παρακολουθούσαν
τα στριφογυρίσματα του Κόγκο.
Και οι δώδεκα απόστολοι από τον ψηλό τους θρόνο
έκαμαν ολάκερο το δάσος ν' ανατριχιάζει
με τη βαριά, ουράνια φωνή τους:

(Τραγουδιέται πάνω στο σκοπό: "Ακούστε δέκα χιλιάδες άρπες και φωνές").
"Ο Μπούμπο Τζούμπο θα πεθάνει στη ζούγκλα
ποτέ πια δεν θα σας ρίξει μάγια,
ποτέ πια δεν θα σας φέρει συμφορές,
ποτέ πια δεν θα σας ρίξει μάγια,
ποτέ πια δεν θα σας φέρει συμφορές".
... ... ...

μετάφραση: Δημήτρης Σταύρου
~ Nέγροι ποιητές - Πρόσπερος, 1982

Ευκλείδης

Ο γέρο-Ευκλείδης χάραξε έναν κύκλο
πάνω στην αμμουδιά, πολλά-πολλά χρόνια πριν.
Τον μπέρδεψε και τον ένωσε
με διάφορες γωνίες, με διάφορους τρόπους.
Οι μαθητές του με τα γκρίζα γενάκια
νεύαν και συζητούσαν πολύ
για τόξα και περιφέρειες,
διάμετρο κι άλλα τέτοια.
Ένα παιδάκι σιωπηλό στεκόταν δίπλα
απ' το πρωί ως το μεσημέρι
βλέποντας να σχεδιάζουν τέτοιες χαριτωμένες
στρογγυλές ζωγραφιές του φεγγαριού.

μετάφραση: Τάσος Κόρφης
~ Νέα Εστία - τχ. 976, Μάρτιος 1968

Ο Αβραάμ Λίνκολν βαδίζει τα μεσάνυχτα
στο Springfield - Illinois

Είναι σημαδιακό και βαρυσήμαντο που εδώ,
μες στη μικρή μας πόλη, τα μεσάνυχτα,
μια πένθιμη μορφή βαδίζει εδώ κι' εκεί,
στο δικαστήριο το παλιό κοντά, χωρίς αναπαμό.

Σιμά στο σπιτικό του ή σε σκιερές αυλές
περιπλανιέται εκεί που τα παιδιά του συνηθίζανε να παίζουνε,
στην αγορά ή στο τριμμένο το λιθόστρωτο.
Με βήματα γοργά βαδίζει ώσπου να σβήσουν τ' άστρα τα ορθρινά!

Είναι λιγνόκορμος, στητός. Το χρώμα του προσώπου μπρούτζινο.
Η μαύρη του ξεθωριασμένη φορεσιά, η μπέρτα του η παλιά και το περίφημο ψηλό καπέλο του
φκιάνουνε τη μεγάλη αυτή παράξενη και κοσμαγάπητη μορφή,
το δικηγόρο τον αγροτικό και τον αφέντη μας.

Δεν ειμπορεί πια τώρα να κοιμάται στη λοφοπλαγιά του.
Ανάμεσά μας βρίσκεται όπως άλλοτες.
Κι' εμείς που ξαγρυπνούμε ώρες πολλές, βαθιάν ανάσα παίρνουμε
και τρέχουμε να τονέ δούμε, ως την πόρτα δρασκελά.

Με το κεφάλι του σκυφτό, τους βασιλιάδες συλλογιέται και την ανθρωπότητα.
Γιατί όταν ο κόσμος ο βαρύθυμος θρηνεί, πώς θα μπορούσε αυτός να κοιμηθεί;
Πλήθος αγρότες μάχονται χωρίς να ξέρουν το γιατί
και μες σε μαύρο τρόμο σπιτικά πολλά θρηνούν.

Οι αμαρτίες των αφεντάδων του πολέμου την καρδιά του καιν.
Βλέπει τα πλοία τα πολεμικά να σκίζουν τους ωκεανούς.
Σηκώνει τώρα πα στους ώμους, τους τυλιγμένους με την μπέρτα του,
του κόσμου όλες τις πίκρες, τη μωρία και τον πόνο του.

Δεν μπορεί να 'βρει αναπαμό ώσπου να φέξει στις ψυχές
η λαμπερή ελπίδα μιας Ευρώπης λεύτερης:
Των γνωστικών ανθρώπων η ένωση, των εργατών η Γη,
Ειρήνη φέρνοντας μακρόχρονη στους Κάμπους, στα Πελάγη, στα Βουνά!

Ραΐζεται η καρδιά του που οι βασιλιάδες είναι αναγκασμένοι ακόμα να σκοτώνουν,
που ο μόχτος του για τους ανθρώπους μοιάζει να 'ναι μάταιος.
Και ποιος μπορεί να φέρει την ειρήνη τη λευκή, που να μπορεί
και πάλι αυτός να κοιμηθεί πάνω στο λόφο του;

μετάφραση: Δημήτρης Σταύρου
~ Νέα Εστία - τχ. 1304, Νοε. 1981

Η βροχή, το φεγγαρόφωτο και η δρόσο

[....]
Ώριμο στάρι κι ανεμώνες πορφυρές
ας χαρίσουμε στον κάθε απόκληρο του κόσμου,
μια γωνιά γαλήνια για το βράδυ,
κι από πάνω του τ' αστέρια να τον σκέπουν.

Ένα δίχτυ που το φως του φεγγαριού
να τυλίγει' και γρασίδι μες στον ήλιο'
ένα μέρος για δουλειά' κι όταν ο μόχτος
θα τελειώνει, μια γωνιά για τα όνειρά του.

μετάφραση: Δημήτρης Σταύρου
~ Ανθολογία της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής ποιήσεως - εκδ. Παρουσία, 1999
(αναδημοσίευση από το βιβλίο Σύγχρονοι Αμερικανοί και Άγγλοι Λυρικοί)

Nicholas Vachel Lindsay (1879-1931)
Στις 5 Δεκεμβρίου στο σπίτι του, στο Σπρίνγκφιλντ (Ιλινόις), καταπίνοντας απολυμαντικό υγρό. Με καταβεβλημένη υγεία μετά από πολύμηνο κουραστικό ταξίδι, βυθισμένος στην κατάθλιψη, όντας σε δεινή οικονομική κατάσταση και με την καριέρα του σε φθίνουσα πορεία. Έχοντας εμφανίσει παρανοϊκό παραλήρημα που το εκδήλωνε με αιφνίδια ξεσπάσματα οργής κατά τη δημόσια λειτουργία του, και με βίαιη συμπεριφορά προς τη γυναίκα του και τα παιδιά του, πράγματα που είχαν επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις του με την οικογένειά του και με το περιβάλλον του.

-φωτ: popartmachine.com-

Links:
- Vachel Lindsay's Life
- Nicholas Vachel Lindsay Collection
- Vachel Lindsay

60 ~ Σάρλοτ Μιου: Θλίψη, άσε με για λίγο λεύτερη

2011-05-04T16:00:00.015+03:00

Tραγούδι

Ω θλίψη, θλίψη, τ' όνομά σου μόλις γνώριζα
Όταν παιδί, ζητώντας τη χαρά να νιώσω,
Εκούναγα του κήπου μας την αγριομουσμουλιά
Κι έτρεμα στα παιχνίδια μου μη σ' ανταμώσω.
Άκουγα τ' όνομά σου πριν να σε γνωρίσω'
Το σιγοτραγουδούσες ως ερχόσουν
Και πρόβαλλες τ' αγκαθωτά σου βατοκλάδια
Μες στην χαρά του παιχνιδιού να μ' αγκυλώσουν.

Ήμουν για σένα τόσο όμορφη, ω θλίψη,
Όταν τις σκάλες κατεβαίνοντας μια μέρα,
Με ζύγωσες, νυφούλα στολισμένη
και μ' άρπαξες απ' του αγαπημένου μου τα χέρια,
Τόσο πολύ μ' αγάπησες, παιδί ακόμα,
Που ούτε να παίξω μ' άφηνες μακριά σου,
Ούτε να νιώσω της αγάπης τη χαρά
Μα, μου 'γνεφες να ρθω κοντά σου;

Ω θλίψη, θλίψη, είναι το κρεβάτι μου
Τόσο ζεστό κι ευρύχωρο για να πλαγιάζεις,
Βαριεστημένη το κεφάλι να κουνάς
Και μες στον ύπνο μου ν' αναστενάζεις;
Στην προσταγή σου την αγάπη μου άφησα,
Κι αγκάλιασα τ' αγκαθωτά σου βατοκλάδια'
Μα, θλίψη, άσε με για λίγο λεύτερη΄
Μη με κρατάς μαζί σου όλα τα βράδια.

μετάφραση: Μερόπη Οικονόμου
- Ανθολογία Άγγλων ποιητών εμπνευσμένων από την Ελλάδα
Έκδοση Συλλόγου προς διάδοσιν ωφέλιμων βιβλίων, 1986

Στο δρόμο για τη θάλασσα

Η μια την άλλη προσπεράσαμε, γυρίσαμε, σταθήκαμε λιγάκι
κι ύστερα συνεχίσαμε το δρόμο. Εγώ, που έκανα άλλες να γελούν,
δεν πήρα από σένα ούτ' ένα τόσο δα χαμογελάκι,
μα σε μια μέρα μέσα δεν κουνήθηκαν βουνά,
πρέπει κανείς να περιμένει, για κάποια πράγματα, αρκετά.

Απ' όλα πρώτα, θέλω τώρα τη ζωήσου' πριν χαθώ,
τον κόσμο που 'χεις στα παράξενά σου μάτια θέλω να δω.
Δεν έχει άνθη εύθυμα, πράσινα, να διαλέξω,
μα μέσα στα καφέ χωράφια, ίσως ένα μοναχά πορφυρό ανθάκι να συλλέξω.

Υπάρχει πάντα κάτι όμορφο θαρρώ
στη γκρίζα θάλασσα, στο σκούρο ουρανό.
Να δω τον κόσμο στη ματιά σου δε μ' αφήνεις
και τη ζωή σου θέλω, μα δε μου τη δίνεις.

Τώρα, πίσω στα χρόνια αν ψάξω,
θα σε βρω στ' Αυγούστου το χωράφι νεαρή.
Το πρόσωπο, τις σκέψεις σου, είσαι παλλόμεν' όνειρο σε φράχτη κουρνιασμένο,
θάθελα, η φαύλη, τ' όμορφο το πρόσωπο σου δακρυσμένο,
μα πιο πολύ θα ήθελα να σ' είχα γελαστή.
Το τώρα δε μου φτάνει, ούτε το χτες,
μα παντεπόπτης είναι μόνο ο Θεός.
Το μάκρος σου στη χλόη, μες στο φως,
τις βροχερές, τις άγρυπνες νυχτιές.

Πες μου, κι ας είναι μάταιο που ρωτώ,
τις εγκοπές στον τοίχο, σου ζητώ,
που σκαρφαλώνοντας δείχνανε να ψηλώνεις•
τις εγκοπές του τοίχου σου, εκεί...
Σε προτιμώ όπως ήσουνα μικρή.
Θα φαίνεται αυτό που λέω χαζό -
ούτε μια μέρα δε σε έχω ζήσει εγώ...
Δε με πειράζει. Δε θ' αγγίξω τα μαλλιά σου
ούτε θ' ακούω το χτύπο της καρδιάς σου
κι ας είν' εκεί. Και σαν πουλί πετούμενο που φεύγει
και να καθήσει στα κλαδιά δε στέργει,
έτσι αγγίζοντας το χέρι σου εγώ
σ' άκουσα: Το παιδί που ήσουν προτιμώ.

Μικρούλα, καστανή, γλυκειά...
Κι ήσουνα πάντα τόσο σοβαρή, βαρειά;
Πάντα, νομίζω. Μα έλα τότε, δώσε το χέρι το μικρό σου να κρατήσω
και μες το σύμπαν των ματιών σου δε θα εισδύσω.
Δε θέλω να τρομάξω ό,τι αγαπώ
ούτε θα ήθελα εσένα να ενοχλήσω.
Μα θέλω τη ζωή σου,
πριν φύγει η δική μου αιμορραγούσα,
τώρα, κι όχι στο ουράνιο κατόπιν,
ένα χαμόγελο δικό σου ν' αποσπούσα.
Το πιο τρελλό μου πάθος, κάποιοι είχανε πει,
ήταν να θέλω τη Σελήνη, κάποιες φορές την είχα βρει.

Ξέρεις, στο σούρουπο ενός πουλιού τραγούδι τελευταίο,
στο σπίτι γύρω νυχτερίδας πέταγμα,
μαύρα τα δέντρα, φόντο ο ουρανός,
κι ύστερα της νυχτιάς σκοτείνιασμα μοιραίο.

Ποτέ πια τη σκιά σου δε θα δω
ξανά σε κάποιο δρόμο φωτεινό.
Στην άκρη τούτου 'δώ τη σκοτεινή,
ποιανού φωνή, ποιανού φιλί σε περιμένει;
Λες και ποτέ θα μου 'χες πει.

Δε θάναι το δικό μου το φιλί,
όχι εγώ, κι ας περπατήσουμε μαζί
δε θάν' η χούφτα η δική μου με καρπούς
που απ' το χωράφι σου θα είναι μαζεμένοι.
Ησύχασε... Μα δε θα προτιμούσες να πεθαίνεις
κάτω από βρόντους κανονιών,
αντί άλλον να έχεις κι όχι εμένα;
Εγώ, αλήθεια λέω, θα προτιμούσα!
Ακόμα κι αν δεν ήμουν τώρα εδώ,
σήμερα, αύριο, τη χρονιά που μπαίνει...
Ωστόσο τη ζωή δε σου αφαιρώ,
μα παραδέξου το σε μένα, αγαπημένη,
πως να γελάσεις σ' έκανα, μπορούσα.

μετάφραση: Όλβια Παπαηλιού
- Οδός Πανός - τχ. 108, Απρίλιος 2000

Μου άρεσε τόσο η άνοιξη

Μου άρεσε τόσο η Άνοιξη πέρσι
επειδή ήσουν εδώ'
-ακόμα κι οι τσίχλες
επειδή τόσο σ' άρεσε να τις ακούς-
Μ' άρεσες τόσο.

Φέτος είναι αλλιώς,
δεν θα σε σκέπτομαι
όμως η Άνοιξη θα μου αρέσει
επειδή απλά και μόνο είναι άνοιξη.
Όπως αρέσει και στις τσίχλες.

μετάφραση: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

...Κι αν ανήμπορη να περπατάω στα γεράματά μου και παλιά μου πρόσωπα να βλέπω,
Κάλλιο θα 'τανε το γρηγορότερο να κοιμηθώ για πάντα.

μετάφραση: Μερόπη Οικονόμου

Charlotte Mary Mew (1869-1928)
Στις 24 Μαρτίου καταπίνοντας μισό μπουκάλι απολυμαντικό στον οίκο ευγηρίας όπου είχε εισαχθεί με νευρασθένεια όταν έμεινε ολομόναχη. Tαλαιπωρημένη από τη φτώχεια μετά το θάνατο του πατέρα της, και βασανισμένη από το φόβο της παραφροσύνης, έχοντας οικογενειακό ιστορικό με δύο αδέλφια σε ιδρύματα ψυχικών παθήσεων. Υποφέροντας από παραισθήσεις, και με βαθιά κατάθλιψη μετά το θάνατο της αδελφής της με την οποία είχαν κάνει συμφωνία να μην παντρευτούν ποτέ, για να σταματήσει εκεί η γραμμή της οικογένειας, ώστε να αποκλείσουν την μετάδοση της παραφροσύνης στα παιδιά τους.

-φωτ: miggins.co.cc-

Links:
- miggins.co.cc: Charlotte Mew
- studymore.org.uk: Charlotte Mew Chronology
- theinkbrain blog: On the Road to the Sea – and four other poems

59 ~ Ρενέ Κρεβέλ: απ' το γεφύρι του θανάτου

2011-04-13T17:00:00.006+03:00

Το σώμα μου κι εγώ

...Καμμιά προσπάθεια δε θ' αντιταχθεί ποτές στη μυστηριώδη ορμή, που δεν είναι η ορμή προς τη ζωή, αλλά το θαυμαστό της αντίθετο, η ορμή προς το θάνατο.

Αν προσπαθώ να τρώγω τον καιρό μου, αφιερώνοντας τον εαυτό μου στις σχετικές αλήθειες και στις τιποτένιες τους προφάσεις, στα εξωτερικά φαινόμενα, γρήγορα πρέπει ν' αναγνωρίσω ότι φεύγοντας την ιδέα του θανάτου δε δέχτηκα ούτε την ιδέα της ζωής, και ότι όλες μας οι πράξεις υπήρξαν μικρές στιγμιαίες αυτοκτονίες που μου λιγόστεψαν χωρίς να μ' απομακρύνουν τον πόνο. Δε θέλησανα αισθανθώ τον εαυτό μου να ζει. Κατέβηκα το σκαλί που οδηγούσε στο υπόγειο και φωτεινό μπαρ. Ήπια, χόρεψα. Η σάρκα μου γινότανε αναίσθητη. Φίλησα όλα τα στόματα για να 'μαι σίγουρος ότι δεν είχα πια ούτε πόθο ούτε αηδία. Ανάμεσα σε δυο πιοτά κατέστρωσα επιχειρήσεις, άρθρα για την αύριο. Σχεδίασα μια περιπέτεια. Και στίβιασα σχέδια επί σχεδίων. Κέντησα το δέρμα μου που είχε γίνει αδιάφορο. Δάγκασα το χέρι μου και δεν αναγνώρισα την ανθρώπινη γεύση.

Και να που η αυγή με προφταίνει ξένο στα πράματα και τα όντα. Αμάρτησα λοιπόν που βλέπω τον εαυτό μου, και υποφέρω από μια τέτοια αηδία κοιτάζοντας τον εαυτό μου: «Είναι ένα αμάρτημα να γνωρίζεις πολύ τον εαυτό σου, ένα αμάρτημα εναντίον σου», μου λέγει ο σύντροφος που κλαίει μα κοιμάται καλά. Και επιστρέφω μόνος από δρόμους που έχουν χρώμα τύψεων.

Τα δάκρυά μου δεν τρέχουν, μα δεν μπορώ να ξεκουραστώ.
... ... ...

μετάφραση: Ορέστης Κανέλλης
Υπερρεαλισμός Α
(αναδημοσίευση: Aνθολογία της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής ποιήσεως - εκδ. Παρουσία, 1999)

Η γέφυρα του θανάτου

Θαλασσοπόρε της σιγής, η προκυμαία είναι δίχως χρώμα, άμορφη, τούτη η όχθη απ' όπου θα σαλπάρει απόψε, ωραίο πλοίο-φάντασμα, το πνεύμα σου. Άλλοτε σου ήταν αρκετό να ανάβεις εύκολα τραγούδια κι η πυρκαγιά μηχανικών κλειδοκυμβάλων φώτιζε μοναχά τη νύχτα. Στον κάθετο δρόμο, μια νέγρα καθισμένη στο κατώφλι της κρεββατοκάμαρας, μπρος στο δωμάτιο της δουλειάς της, σαν προσπερνούσε ο περαστικός, άφηνε το προσοδοφόρο μεγαλείο της, και μάζευε υπολείμματα λαχανικών και λαδιασμένα χαρτιά στο ρυάκι, μόνη ανάμνηση ενός αρχέγονου Κονγκό. Και δεν βομβάρδιζε τον άνθρωπο για την εκδίκηση μονάχα της αδιαφορίας του, μα τούτη η ρήγισσα που μεταβλήθηκε σε μέγαιρα, στο τέλος έπαιρνε μορφή πουλιού, πετούσε γύρω απ' τον περαστικό, - το θύμα της-, με γρύλλισμα περιστεριού τόσο απαλό, που αυτός ξεχνώντας τους λεκέδες στο σακάκι του, ρωτιόταξ ξάφνου μήπως έσφαλε η κοινή αντίληψη, μήπως το χρώμα των περιστεριών ήταν μαύρο.

[....]
Οι πόρνες νοιώσαν επιτέλους πως τα πόδια δεν είναι καμωμένα για τα μαρτύρια του μαύρου βελούδου μα για τη γύμνια του δέρματος πάνω στη γύμνια της άμμου. Τα τακούνια, που πάνω τους τόσους αιώνες στραβοπάτησαν, τότε συντρίφτηκαν στο σύνολό τους και δίχως σπόρους άνθη ανάβλυσαν στην άσφαλτο. Αφού δεν ήταν πια κανένα ψέμμα ανεκτό, ούτε το πιο λεπτό σα σπαγγάκι πάνινης σόλας, πέταξαν οι γαβριάδες μακρύτερα απ' τον ορίζοντα τα παντοφλέ τους. Χρώματα, εκραγήτε. Τα χέρια των κακοποιών είναι γαλάζια. Και σεις κορίτσια, αν πεθυμήσατε κόκκινα στόματα, βάφτε τα χείλια με το δάχτυλό σας κηλιδωμένο απ' τις αγάπες σας τις τελευταίες.

[....]
Στον ουρανό χορεύει το καράβι φάντασμα. Οι τοίχοι χωρίζονται που ανάμεσά τους θελήσαν να δέσουν τους ανέμους του πνεύματος. Πίσω από τις πτυχές και τη βαριά γαλήνη του βελούδου, καίει ένας ήλιος απ' αγάπη και θειάφι. Οι άνθρωποι της οικουμένης συνεννοούνται δια της μύτης. Ο ξαφνικός θερμοπίδαξ στέλνει στο διάβολο κάθε λιθάρι που χρησιμοποίησαν όσοι προσπάθησαν να ντύσουν το χώμα. Είναι μια γέφυρα στον μικροσκοπικό πλανήτη, που φέρνει ίσια στην ελευθερία.

Απ' το γεφύρι του θανάτου, ελάτε να δείτε, όλοι σας ελάτε να δείτε τη γιορτή που αχνολάμπει.

μετάφραση: Εύμολπος Συναδηνός
Οδός Πανός - τχ. 2, Μάιος 1981

Οι ευθείες γραμμές πηγαίνουν πολύ γρήγορα για να προλάβουν να εκτιμήσουν τις χαρές του ταξιδιού. Ορμούν κατευθείαν στο στόχο τους και στη συνέχεια πεθαίνουν πάνω στην ίδια εκείνη στιγμή του θριάμβου τους, χωρίς να έχουν στοχασθεί, αγαπήσει, βασανιστεί, ή διασκεδάσει. Οι διακεκομμένες γραμμές δεν ξέρουν τι θέλουν. Με τα καπρίτσια τους κομματιάζουν το χρόνο, κακοποιούν τα δρομολόγια, κουτσουρεύουν τα χαρωπά λουλούδια και σχίζουν τα ειρηνικά φρούτα με τις γωνίες τους. Με τις καμπύλες γραμμές είναι μια άλλη ιστορία. Το τραγούδι της καμπύλης γραμμής ονομάζεται ευτυχία.

μετάφραση: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

René Crevel (1900-1935)
Τη νύχτα της 18ης Ιουνίου ανοίγοντας τη στρόφιγγα του γκαζιού στην κουζίνα του σπιτιού του, στο Παρίσι. Με οικογενειακό ιστορικό αυτοκτονίας (ο πατέρας του κρεμάστηκε όταν ο Ρενέ ήταν στα δεκατέσσερα χρόνια του και βρισκόταν σε μια δύσκολη φάση της ζωής του), με προβλήματα υγείας και εξουθενωμένος από την ολοήμερη άκαρπη προσπάθειά του να πείσει για την επάνοδο της ομάδας των υπερρεαλιστών, που είχαν αποβάλει από το 1ο Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων για την Υπεράσπιση της Κουλτούρας.

-φωτ: surrealisme.skynetblogs.be-

58 ~ Iωάννης Καρασούτσας: να θρηνωδής, να τήκεσαι χωρίς εις τον αιώνα, φωνή τις ν' ανταποκριθή εις τόσην αλγηδόνα

2011-03-23T16:41:00.002+02:00

Η νοσταλγία

Τις την ψυχήν μου θα ημερώση,
τις εις τον πόθον μου θέλει δώσει
πτερά ζεφύρου;
Τις εις τους τόπους θε να με φέρη
όπου ο Μέλης στιλπνός μαρμαίρει
ως πλαξ αργύρου;

Εκεί γλυκείαι πνέουσιν αύραι
και εις το κύμα δονούνται μαύραι
σκιαί πλατάνων,
εκεί ευώδης θάλλει μυρσίνη
και όλα είναι τέρψις, γαλήνη -
πλην των τυράννων'

ούτοι την φρίκην παντού ενσπείρουν
και της ωραίας φύσεως φθείρουν
την αρμονίαν
ούτοι μαραίνουν τα κάλλιστ' άνθη
και η πνοή των κατελυμάνθη
την Ιωνίαν.

Αλλ' αν τα κάλλη της λαίλαψ τύπτη,
υπό το βάρος της ανακύπτει
πλέον ωραία,
κ' εις την γλυκείαν μορφήν της έτι
το δουλικόν της πένθος προσθέτει
θέλγητρα νέα.

Ούτως εις ρόδον πίπτει βαρεία
η ολολύζουσα τρικυμία
με όμβρου σάλον,
πλην εις την τόσην ανεμοζάλην
υπερηφάνως εγείρει πάλιν
μέτωπον θάλλον.

Το φθινόπωρον

Tο βουρκωμένο σύννεφο τον ουρανό μαυρίζει.
Ψιλή ψιλή αρχίνησε βροχή να ψιχαλίζη'
είναι η φύσις που θρηνεί,
τα δάκρυά της είν' αυτά οπού πυκνοσταλάζουν,
τα σύννεφα οπού βογγούν και βαρειαναιστενάζουν'
είν' η θλιμμένη της φωνή.

Eίναι πουρνό' τι καταιχνιά λευκή σαν Nαϊάδα!
Δεν βλέπεις μήτε το βουνό, μήτε την πεδιάδα.
Tου χρόνου τα γεράματα!
Για δες τον ήλιο' έκρυψε τα χρύσινα μαλλιά του,
χλωμό φεγγάρι έγινε, κ' είν' όλο η θωριά του
παράπονο και κλάματα!

Nα! βράχηκε και το ξερό της ερημιάς ποτάμι.
Aκούς τι κρότο το νερό μέσ' στα χαλίκια κάμει;
Bλέπεις τον άσπρο τον αφρό;
Στες λυγαριές ανάμεσα ήταν πουλιά κρυμμένα'
Tον κρότο καθώς άκουσαν, εφύγαν τρομαγμένα
μ' ένα πέταγμ' αλαφρό.

Ψυχή δεν βλέπεις' έρημος ο τόπος κ' αφειμένος.
O γέρος μόνος χωρικός πηγαίνει φορτωμένος
με τα κομμένα ξύλα του.
K' εγώ μονάχος κάθομαι στην ρίζα του πλατάνου,
κ' ακούγω την πυκνή βροχή οπού χτυπά επάνου
στα μαραμμένα φύλλα του.

Δεκαοχτώ φθινόπωρα ως τώρα μόλις είδα'
αλλ' αν και τόσο ενωρίς γυρίσω, παρ' ελπίδα,
στην γην οπού μ' εγέννησε,
ας θάψουν χέρια φιλικά το άψυχο κορμί μου
κοντά στη ρίζα της ιτιάς που τόσες στην ζωή μου
φορές μ' εφιλοξένησε.

Tους κλώνους της τους λιγυρούς ο ζέφυρος να κλίνη,
και ίσκιο μελαγχολικό στον τάφον μου να χύνη
την ώρα του καλοκαιριού.
Kαι πάλιν, όταν ο καιρός αρχίζη να κρυώνη,
να πίπτη εις το μάρμαρο η χάλαζα, το χιόνι
και η βροχή του Γεναριού.

Γέρων αοιδός ψάλλων το έαρ

Ήλθες, Μάρτιε, ήλθες λοιπόν,
κ' επρασίνισαν πάλιν οι κάμποι,
και το βλέμμα του Έαρος λάμπει,
λάμπ' εις όλην την γην χαρωπόν.

Ήλθες Μάρτιε κ' ήλθαν μαζί
αύραι, ρόδα, φωναί αηδόνος,
κ' η ταφείσα εις πλάκα χιόνος
φύσις θάλλει εκ νέου και ζη.

Ω στιγμαί ταραχής τρομεράς,
ότ' εν μέσω βροντών και στροβίλων
επιπίπτουν σφοδρώσ κατ' αλλήλων
Εύρος, Ζέφυρος, Νότος, Βορράς!

Όλα έμειναν τώρα βωβά,
μόνη δε η γλυκεία γαλήνη
της θαλάσσης το κύμ' απαλύνει,
όπου νήσσα λευκή κολυμβά.

Παντού χλόη, παντού αφειδώς
άνθ' η φύσις προχέει ποικίλα'
παντού ψάλλ' η καλή Φιλομήλα,
των δασών ο μικρός αοιδός.

Το εράσμιον κάλλος υμνών
τι γλυκά, τρυφερά λαρυγγίζει
προς το ρόδον που αύρα λυγίζει
και ερύθημα βάφει σεμνόν!

Παρομοίως λευκή Ναϊάς
εις εγκώμια νέου Σατύρου
φλεγομένας αισθάνεται γύρου
τας ωραίας αυτής παρειάς.

Πόσαι, πόσαι ωραίαι σκηναί
την ψυχήν συγκινούν και φαιδρύνουν!
Και η Πρόκνη! ω πώς με ηδύνουν
αι μικραί της, κομψαί της φωναί!

Της ανοίξεως άγγελε, τι,
τι ψελλίζει το λάλον σου στόμα;
Τι παράπονα έχεις ακόμα,
σκληρά μήτηρ, σκληρά γαμετή;

Πού να στρέψω το βλέμμα μου, πού,
και τερπναί να μην είναι εικόνες;
Αλλά παύω, και σεις αηδόνες
κελαδείτε αυτάς τους λοιπού.

Της Ελλάδος γλαυκέ ουρανέ,
ποταμοί και βουνά και κοιλάδες,
λίμναι λείαι, τερπναί πρασινάδες,
και Ζεφύρων πνοαί σιγαναί!

Είμ' εξήκοντα ήδη ετών,
αλλά όταν εις σας ατενίσω,
επεθύμουν ακόμα να ζήσω
έτη άλλα δις, τρις εκατόν!

Ήλθες Μάρτιε, ήλθες λοιπόν,
κ' επρασίνισαν πάλιν οι κάμποι,
και το βλέμμα του έαρος λάμπει,
λάμπ' εις όλην την γην χαρωπόν.

Εις την ψευδή πολιτικήν

Ω δυσμορφότερον Χιμαίρας,
απατηλόν, ποικίλον τέρας,
ήμισυ δράκων και παρθένος,
Σφιγξ ολέθρια, κακών Μούσα,
αινίγματα θεσπιωδούσα
πικρά εις των θνητών το γένος'

πολιτικήν σε ονομάζει
ο κόσμος όστις εκθειάζει
μ' εύφημον στόμα τους τυράννους,
σε ήτις πόλεις ανατρέπεις,
κ' εις ερημίαν τάφων δρέπεις
τους λαμπροτέρους σου στεφάνους.

Ω τυραννίς κακουργοτάτη,
το όπλον σου είν' η απάτη
όπου δεν εξαρκεί η βία
καθώς η γραυς του Αρχιλόχου
δια χειρός κρατείς ενόχου
ύδωρ και πυρ νεκρά στοιχεία!

Η παντεχνία του ανθρώπου

Πού της απλήστου διανοίας
πού ο θνητός ο τολμητίας
θέλει τους τέρμονας ορίσει;
Με τέχνην νέαν καθ' ημέραν
της πρώην τερατωδεστέραν
αυτός αυτόν θαμβοί κ' εκπλήσσει.

Γίγαντας έχει αοράτους
δούλους πιστούς και ακαμάτους
προθύμους εις τας προσταγάς του
ατμός, ηλεκτρισμός καλούνται,
παντού αγγέλλοντες ικνούνται
τα κράτη και τας εντολάς του.

Ούτως ο Ζευς ποτέ συμμάχους
δεινής δυνάμεως και τάχους,
φρουρούντας πρόσω και κατόπιν,
είχε Βριάρεων εκείνον,
και τους εργάτας των πυρίνων
βελών, τον Βρόντην και Στερόπην.

Παντού προφθάνει ταχυπόρος'
δεν τον αναχαιτίζει όρος
ή θάλασσα εκτεταμένη
Εις το υγρόν ιδού πεδίον
άρμα τροχήλατον κυλίων
ίσος με δαίμονα προβαίνει.

Επί οδού σιδηρηλάτου
εις το πυρίπνουν όχημά του
ο Κεραυνός ηνιοχεύει.
Υπέρ των ποταμών το ρέον
ύδωρ κ' εις σπλάγχνα των ορέων
ταχύς ως άνεμος οδεύει.

Το βάθος της Αβύσσου βρέμει'
η γη αντιβροντά και τρέμει'
μάτην εντός στενού κοιτώνος
ο ακρατής Ατμός σφαδάζει'
ο Νους ο βασιλεύς δαμάζει
την λύσσαν του φρικτού Τυφώνος!

Δια δεινής, υπεράνθρωπου
τέχνης, του χρόνου και του τόπου
κατήργησε τας αποστάσεις'
η αστραπή τας ερωτήσεις,
η αστραπή τας αποκρίσεις
διά γης φέρει και θαλάσσης.

Προς τον αστροφεγγή αιθέρα
η μυριόφωτος εσπέρα
των πόλεών του αμιλλάται.
Τοιούτον έχει αεί ρέον
φως κρουνηδόν, ήλιον νέον
κ' ημέραν ν' αντιμηχανάται.

Ω αγχινοίας πολυτρόπου!
ζωγράφος αντί του ανθρώπου
ο ήλιος εις πινακίδα
εν ακαρεί στιγμής εικόνα
με χρυσήν γράφει λαμπηδόνα
ως με θεότευκτον γραφίδα.

Δια φαρμάκων λαθιπόνων
των δριμυτάτων αλγηδόνων
την αίσθησιν κατακοιμίζει.
Το Διός πυρ τα πάντα φλέγει'
αλλά των οίκων του η στέγη
ως ύδωρ το διοχετίζει.

Εις τον πυθμένα της αβύσσου
περιπατεί παρών εξ ίσου
κ' εις των νεφρών τας ακρωρείας.
Πού θέλει φθάσει τις ηξεύρει;
τα πάντα εύρεν ή θα εύρη,
τα πάντα πλην της ευτυχίας!

Η επάνοδος του έαρος

Το έαρ το γλυκύ εφάνη'
χαίρε, ω φύσις θεσπεσία!
Με σε ζωήν αναλαμβάνει
κ' η τεθλιμμένη μου καρδία.

Εις τα πολύστονά μου στήθη
σχεδόν εσίγησεν ο πόνος,
σχεδόν η νάρκη διελύθη
του αιωνίου των χειμώνος.

Εις άλση όπου με τα ρόδα
κομά ο νάρκισσος, το ίον,
περιπλανώ μονήρη πόδα
ως τις σκιά των Ηλυσίων.

Κ' εις την ψυχήν μου αίφνης τόσα
γεννώντ' αισθήματα θυμήρη,
ο κόλπος του Μαΐου όσα
άνθη ευώδη διασπείρει.

Και πάσα αύρα μυροβόλος
μοι λέγει ως φωνή κρυφία,
και διά σε δεν είναι όλως
αδύνατος η ευτυχία!

Και λησμονώ ότι Εκείνη,
ο στέφανος του έαρός μου,
η καλλονή, η Ευφρονύνη,
η Εύα της Εδέμ του κόσμου,

των ημερών και των αγρύπνων
νυκτών μου η φροντίς, εις σκότη
ανήλια, φρικτά, τον ύπνον
τον ανεξέγερτον υπνώττει!

Αναμνήσεις

Εις της νεότητος της πρώτης
τους χρόνους τους τρισευτυχείς,
σύντροφον είχα πιστόν φίλον,
μίας πατρίδος και ψυχής.

Μακράν της τύρβης των Ανθρώπων,
ελεύθεροι ως τα πτηνά,
περιετρέχομεν λειμώνας,
δάση, κοιλάδας και βουνά.

Αι εξοχαί ομού μας είδαν
του ευφροσύνου Κουκλουζά,
του ειδυλλιακού Βουρνόβα
και του ροδοστεφούς Βουζά.

Κ' αι ροδοδάφναι εις τας όχθας
του Μέλητος τας παμφαείς,
όπου τον Όμηρον παιδίον
εθήλαζεν η Κριθηΐς.

Της φύσεως η όρασίς μας
ήτο καθρέπτης φαεινός,
και αισθημάτων η ψυχή μας
απέραντος ωκεανός.

Της αύρας παρηκολουθούμεν
τους μυστικούς ψιθυρισμούς,
και των νεφών εις τους δρυμώνας
τους αιφνιδίους σκιασμούς,

της φιλερήμου εις τους θάμνους
τρυγόνος την δειλήν φθογγήν,
και των γεράνων εις τα νέφη
την μετοπωρινήν κλαγγήν.

Ο φίλος έκτοτε εκείνος
αλλοίαν έκλεξεν οδόν,
και της τυφλής θεάς τον είδα
ένθερμον λάτριν κ' οπαδόν.

Εγώ τας έξεις τας αρχαίας
αείποτε διατηρώ,
είς κλίματα μετέβην άλλα,
πλην την αυτήν ψυχήν φορώ.

Και παρακολουθώ τας αύρας
τους μυστικούς ψιθυρισμούς,
και των νεφών εις τους δρυμώνας
τους αιφνιδίους σκοτασμούς,

της φιλερήμου εις τους θάμνους
τρυγόνος την δειλήν φθογγήν,
και των γεράνων εις τα νέφη
την μετοπωρινήν κλαγγήν!

Συμβουλή

Ποτέ σου εις τον μάταιον αυτόν και πλάνον βίον,
εις πρόσωπον αληθινόν αγάπην να μη βάλης.
Θα ευρέθης Ίξίων
φρούδην σκιάν ενστερνισθείς εντός κενής αγκάλης.
Αυταί αι χαριτόπλαστοι μορφαί που σε μαγεύουν
κ' ερωτικά σε νεύουν,
φάσματα είναι και αυταί και τα τερπνά των δώρα.
Εις το μηδέν ενδέχεται να σβύσουν τώρα τώρα.
Εν μόνον κρύον μνήμα
θέλει σου μείνει κτήμα,
να θρηνωδής, να τήκεσαι, χωρίς εις τον αιώνα
φωνή τις ν' ανταποκριθή εις τόσην αλγηδόνα.
Εντρύφησον εις τα τερπνά όσα χαρίζ' η φύσις,
εις την κρυφήν παγίδα
προσέχων την ασπαίρουσαν καρδίαν μη αφήσης.
Αυτά σοι παραινώ εξ ων εγνώρισα και είδα.

Ωδή επιθανάτιος

Αν ούδ' η ώρα η ανθισμένη,
της ευτυχίας η εποχή,
ευτυχή σ' έκαμε, τι σε μένει;
Φευ! τι ελπίζεις πλέον, ψυχή;

Ελθέ πριν κύματ' αγριωμένα
φρίξουν και Νότος δυσαής,
αν καταβώμεν εις τον λιμένα
από το πέλαγος της ζωής.

Όποιον ήγγισες εις τα χείλη
καρπόν τι εύρες; μικράν σποδόν.
Ελπίδες, όνειρα, πόθοι, φίλοι,
ορφανήν σ' αφήσαν βαθμηδόν.

Τον κόσμον άφες αυτόν τον πλάνον,
ηδονών τέρας και οδυνών.
Ιδέ! των φαύλων και των τυράννων
έρμαιον είναι παντοτεινόν.

Αλλά γνωρίζω ποία ιδέα
αγρία ένδον σε τυραννεί,
ήτις επτόησεν και γενναία
στήθη επίσης και τ' ασθενή.

Τρέμεις μη αίφνης αύρα γλυκεία
εις το πτερόν σου δεν ευρεθή,
και η χρυσόνειρος φαντασία
χωρίς εξύπνισμα κοιμηθή.

Δικαίως τρέμεις, ψυχή δειλαία!
Φευ! του θανάτου ειν' η δεινή
η αγωνία μόνον βεβαία,
τ' άλλα αβέβαια κ' αφανή.

Αλλ' όστις μέλλει να αποθάνη
μήποτε έζη, ψυχή, αυτός;
Εάν δεν έζη λοιπόν τι χάνει;
μάταιος φόβος και περιττός!

Ήδη τον θάνατον ήδη βλέπει
εγγύς, με τόλμην τον θεωρεί'
και δεν ηξεύρει πλέον αν πρέπει
ή να θρηνήση ή να χαρή.

Αλλ' εν ή δύο πλέον ως νέφη
μακρυνά όνειρα και εικών
γλυκεία' φεύγει κ' εις αυτά στρέφει
το βλέμμα έτι έρωτικόν.

Ούτως ο ήλιος περί την δύσιν,
εις τας ημέρας τας θερινάς,
την τερπνοτάτην εκλείπων φύσιν
και τας γλυκείας της καλλονάς,

εκτενές βλέμμα την ακοντίζει,
άκων και μόλις αποχωρεί'
εις τον ορίζοντα τριγυρίζει,
κ' έτι και έτι την θεωρεί.

Και δύων τέλος, μ' Έρωτ' αφίνει
το γλαυκόν χάος περιφλεγές,
κ' η τελευταία ακτίς του σβύνει
είς το γλυκύτατον λυκαυγές!

Ιωάννης Καρασούτσας (1824-1873)
Τον μήνα Μάρτιο, στην ΑΘήνα (κατ' άλλους, σε ερημική εξοχική τοποθεσία της Αττικής όπου είχε αποσυρθεί). Καταπονημένος από προσωπικά άλγη, στερήσεις και ψυχολογικά προβλήματα.

- Το πρώτο ποίημα είναι από την Ανθολογία της νεοελληνικής γραμματείας του Ρένου Ηρακλή Αποστολίδη - εκδ. Τα Νέα Ελληνικά, 1972
- Το δεύτερο είναι από την Ανθολογία Νεοελληνικής Ποιήσεως 1708-1971 του Σπύρου Κοκκίνη - εκδ. Εστία, 1971
- το τρίτο είναι από την Νεοελληνική Ποιητική Ανθολογία Παπύρου - εκδ. Papyros Press, 1971 και
- τα επόμενα ποιήματα (4,5,6,7,8,9) είναι από την Βασική Βιβλιοθήκη τόμος 12 "Ποιηταί του ΙΘ' αιώνα" - εκδ. Αετός, 1954

Ακόμα:
ο Ιωάννης Καρασούτσας στο ποίημα για σένα

57 ~ Πάμελα Μουρ: η νεότητα είναι μια περίοδος τρομακτική

2011-03-02T05:01:00.002+02:00

Σοκολάτες για πρωινό

«Θα πιούμε λίγο κρασί» είπε. «Και υποσχέσου μου πως θα ξεχάσεις για λίγο την ασχήμια. Ξέρεις, όσο την θυμάσαι τόσο θα ζεις στη λήθη, επειδή δεν υπάρχει τίποτα για σένα στη ζωή. Η ασχήμια είναι παντού, και το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να την παραβλέπεις.»

«Και κάποιος άλλος μου είπε το ίδιο» απάντησε.

«Είναι εντελώς σωστό» είπε. «Και πρέπει να αντιμετωπίσεις αυτή την αλήθεια πριν να μπορέσεις να ζήσεις με τον εαυτό σου έστω και για λίγο. Αλλιώς θα είσαι σε μια διαρκή αναζήτηση διαφυγής.»

«Το ξέρω» αποκρίθηκε ήσυχα.
*

Αγάπη. Δεν είχε γνωρίσει τι μπορεί να είναι, και δεν θα μπορούσε να ζήσει χωρίς αυτήν ξανά. Δεν ήξερε πως θα μάθαινε τόσα πολλά για την αγάπη, την πρώτη φορά... ποτέ δεν θα μπορούσε να δει τη ζωή όπως την έβλεπε πριν, ζωή ιδωμένη σαν μια ολόκληρη σκοτεινή σφαίρα.
*

«Έγραφα μια ιστορία» ανήγγειλε. «Είναι για δύο λεσβίες που τις πάντρεψε ένας ομοφυλόφιλος ιερέας -» Σταμάτησε και κοίταξε την Κέρτνι. «Είσαι καθολική, βέβαια.»

Του έγνεψε καταφατικά.

«- ένας ομοφυλόφιλος ιερέας σε μία τρομερά λουλουδένια τελετή στην Ελβετία. Μέχρι αυτό το σημείο είχαν ζήσει εντελώς ευτυχισμένες μέσα στην αμαρτία, αλλά τώρα το ειδύλλιό τους έχει καταστραφεί...»

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Η νεότητα είναι μια περίοδος τρομακτική.
*
Η γενιά του Χέμινγουαίη πάλευε στο κοινωνικό πεδίο, η δική μου στο ηθικό.
*
Η κάννη του όπλου έχει μια ψυχρή γεύση, παράξενη πολύ, πάνω στο στόμα μου.

Pamela Moore (1937–1964)
Στις 7 Ιουνίου, στο σπίτι της, στο Μπρούκλιν με αυτοπυροβολισμό στο στόμα με δίκαννο κυνηγετικό όπλο. Υποφέροντας από διπολική διαταραχή και μη μπορώντας να διαχειριστεί την σταδιακή πτώση της, μετά την πολύ μεγάλη επιτυχία που γνώρισε με το πρώτο βιβλίο της, σε ηλικία μόλις 18 ετών. Με πολλά ψυχολογικά προβλήματα που δεν κατάφερε να ξεπεράσει ούτε με τα ταξίδια της (προσπαθώντας να "βρει την ταυτότητά της"), ούτε με το γάμο της, ούτε με τη γέννηση του παιδιού της.

-φωτ: chocolatesforbreakfast.info-

Link:
Tag Archive for 'pamela moore'

56 ~ Ρήτικα Βαζιράνι: ο τρόμος της καρδιάς μου

2011-02-09T07:45:00.007+02:00

Ο μπαμπάς πάντα μού θύμιζε
πόσες ρουπίες ήθελες για να πάρεις
ένα δολλάριο' κι όταν αγόρασα το πρώτο μου
κραγιόν Σανέλ, ήταν σαν να μπορούσα
να είχα αγοράσει μια αγελάδα στην Ινδία.
Πάντα έτσι γινόταν - τι θα μπορούσα
να έχω πάρει αν ήμασταν στο Δελχί.
Έτσι στις διακοπές, στο δρόμο για το Ρίνο
πέταξε τη σπόντα πως η Ουάσινγκτον δεν ήταν
σαν την πατρίδα. Γι αυτό δεν ήθελε να
κάνω χάζι στις βιτρίνες του κέντρου.

Ήταν κι εκείνες οι ηλικιωμένες κυρίες που τους άρεσε να μας ρωτούν - εμάς, και τα πέντε παιδιά της οικογένειας: Πόσα βιβλία έχει η Παλαιά Διαθήκη; Πόσα η Καινή; Και δεν είμαστε τα εξυπνότερα παιδιά απ' όλα; Ήταν τόσο ευτυχισμένες που ήμασταν οι "Βιετναμέζοι φυγάδες" που είχαν αποφασίσει να σπονσοράρουν.
*
Μεγάλωσα σε ένα σπίτι ξενικής προφοράς. Δεν ήθελα να έχω ξενική προφορά. Ήθελα να είμαι η Νάνσυ από το Μίντγουεστ.
*
Επιτρέψτε μου μόνον να πω ότι πάντα είναι πρόκληση να είσαι ο Άλλος.
(αναφερόμενη στην ετερότητα)

Νανούρισμα

Δεν θα σου τραγουδούσα για να κοιμηθείς
Θα κόλλαγα τα χείλη μου στο αυτί σου
ελπίζοντας πως ο τρόμος της καρδιάς μου θα σε συγκινήσει.

Νομίζω πως πάω να κάνω κακό στον εαυτό μου
(φωνητικό μήνυμα, Τετάρτη 16 Ιουλίου, ώρα 8 π.μ.)

Reetika Vazirani (1962-2003)
Στις 16 Ιουλίου, στο Σέβι Τσέις του Μέρυλαντ, στο σπίτι του φιλικού της ζεύγους Χάουαρντ Νόρμαν-Τζέιν Σορ, όπου διέμενε για όσο καιρό οι ιδιοκτήτες του έλειπαν σε καλοκαιρινές διακοπές. Χαράσσοντας τους καρπούς της με μαχαίρι και έχοντας λίγο πριν κάνει το ίδιο στον δίχρονο γιο της, αναγκάζοντάς τον να την ακολουθήσει στον θάνατο. Με οικογενειακό ιστορικό αυτοκτονίας (ο πατέρας της είχε "αναχωρήσει" με υπερβολική δόση βάλιουμ όταν η Ρήτικα ήταν δώδεκα ετών) και θέλοντας μ' αυτόν τον άγριο τρόπο να στείλει "μήνυμα" στον σύντροφό της, και πατέρα του παιδιού της, ποιητή Yusef Komunyakaa, πιστεύοντας πως την απατά.

* μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

-φωτ: www.wellesley84.org-

Link:
- Remembering Reetika Vazirani, στο India Unfinished

55 ~ Αττίλα Γιόζεφ: Σύντομα πια θ' αφανιστώ

2011-01-19T07:51:00.001+02:00

Αγνή καρδιά

Δίχως μητέρα και πατέρα
Και λίκνο ή κάσα, πάντα πέρα
Από θεό κι από πατρίδα,
Δίχως φιλί, φίλη δεν είδα.

Τίποτα τρεις ημέρες' τ' όντι
Ψωμί δε δάγκωσε το δόντι.
Τη δύναμη όλη βίου εντίμου
Πουλώ — τα χρόνια τα είκοσί μου.

Κανείς γι' αυτήν, κανείς πελάτης;
Μόνος ο διάβολος μπροστά της.
Η αγνή καρδιά μου πια εξοργίστη.
Φονιάς θα γίνω, μα την πίστη.

Με πιάνουνε και με κρεμάνε
Και στ' άγιο χώμα με πετάνε.
Τώρα η υπέροχη καρδιά μου
Λιπαίνει τα χορτάρια χάμου.
1925

απόδοση: Γιάννης Ρίτσος

Ωδή
Άσμα επικουρικό

Το τραίνο με τραβάει. Σ' ακολουθώ.
Ίσως και να σε φτάσω τώρα ακόμα,
Ίσως να σβήσω του μετώπου μου τον πυρετό,
Ίσως μου πει γλυκά τ' ωραίο σου στόμα:

Δεν παίρνεις το λουτρό σου — το νερό είναι χλιαρό.
Πάρε και την πετσέτα σου, σκουπίσου.
Η πείνα σου ας πραΰνει, σου 'χω κρέας ψητό.
Κει που πλαγιάζω, η κλίνη είναι δική σου.
1932

απόδοση: Γιάννης Ρίτσος

Συνείδηση

1.
Έλυσε η αυγή τον ουρανό απ' τη γη
και στον καθάριον απαλό της λόγο
έντομα και παιδιά, σαν σπόρος ώριμος,
ξεχύθηκαν στο φως της μέρας.
Καν πάχνη δεν θολώνει τον αέρα
και πλέει παντού αυτή η διαύγεια απαστράπτουσα.
Χτες βράδυ, σαν σκώροι μικροσκοπικοί,
τα φύλλα κάλυψαν τα δέντρα.

2.
Στα όνειρά μου ήταν που είδα ζωγραφιές
πιτσιλισμένες με γαλάζιο, κόκκινο και κίτρινο
και συλλογίστηκα πως να! του κόσμου η τάξη,
ούτ' ένας κόκκος σκόνη που να μη βρίσκεται στη θέση του.
Τώρα σκιές αχνές τα όνειρά μου
στα μέλη μου. Κι ο σιδηρούς κόσμος ο κανόνας.
Όλη τη μέρα ένα φεγγάρι μέσα μου ανατέλλει
ενώ ένας ήλιος φέγγει εντός μου κάθε νύχτα.

7.
Κοίταξα ψηλά μέσα στη νύχτα
κι είδα τον οδοντωτό τροχό των άστρων.
Ο αργαλειός του παρελθόντος νόμους ύφαινε
από αστραφτερά νήματα αλλαγής.
Ύστερα, απ' τ' αχνισμένα μου όνειρα
ξανακοίταξα ψηλά τον ουρανό
κι είδα πως η ύφανση του νόμου
όπως και να 'ταν, θα 'χε και τα λάθη της.

6.
Βλέπεις πως υποφέρω μέσα μου βαθειά,
αλλά οι αιτίες βρίσκονται εκτός μου.
Πληγή σου είναι ο κόσμος, καίει και πάλλεται
και πυρετός στο δέρμα σου η ψυχή σου.
Είσαι σκλάβος, ενόσω χρειάζεσαι την επανάσταση.
Θα είσαι ελεύθερος σαν σταματήσεις
να χτίζεις ένα τέτοιο σπίτι
που οι άρχοντες θα ζήλευαν και θα ήθελαν να μείνουν.

8.
Άκουγε η σιωπή προσεκτικά καθώς χτυπούσε το ρολόι μία.
Έβλεπες τα παιδικά σου΄χρόνια μες στα μάτια.
Ακόμα και μέσ' απ' αυτά τα σπίτια τα υγρά
που 'ναι χαμένα στην αθάλη μπορείς να φανταστείς
κάποια ελευθερία, σκέφτηκα. Αλλά, όπως σηκωνόμουνα,
ο αστερισμός και τ' άστρα, ανάψαν,
λέει, σαν κάγκελα της φυλακής
πάνω από ένα σιωπηλό κελί.

9.
Άκουσα το κλάμα του σιδήρου.
Άκουσα το γέλιο της βροχής,
είδα να κλονίζεται το παρελθόν
και ξέρω πως μόνο οι ιδέες μπορούν να ξεχαστούν.
Τώρα το βλέπω πως το μόνο που μπορώ είναι ν' αγαπώ
και να λυγίζω κάτω από το βάρος του φορτίου μου.
Αλλά γιατί θα πρέπει να σφυρηλατήσω ένα όπλο
όλο φτιαγμένο από σένα, χρυσή συνείδηση!

10.
Ενήλικος είναι αυτός οπού δεν έχει
ούτε μάνα ούτε πατέρα στην καρδιά του,
αυτός που ξέρει πως δέχεται τη ζωή
σαν κάτι επιπλέον εκ μέρους του θανάτου
και, σαν κάτι που βρέθηκε τυχαία, μπορεί
να το επιστρέψει οποτεδήποτε - γι' αυτό και το κρατεί.
Δεν είναι κανενός θεός ή ιερέας,
μήτε του εαυτού του καν.

12.
Ζω κοντά στις σιδηροδρομικές γραμμές.
Βλέπω τα τραίνα να περνάνε.
Τη λαμπερή μύγα του παράθυρου
μες στο παλλόμενο, λιναρένιο σκότος.
Κι έτσι περνάνε βιαστικά
μες στο αιώνιο σκοτάδι οι φωτισμένες μέρες
και μόνο εγώ στου κάθε βαγονιού το φως
στέκομαι ακουμπώντας στους αγκώνες μου, χωρίς μιλιά.

μτφ: Ανδρέας Αγγελάκης

Έναν αναγνώστη μόνο

Ο στίχος μου έναν αναγνώστη μόνο θέλει,
Μονάχα αυτόν που μ' αγαπάει και με γνωρίζει,
Αυτόν που ενώ μέσα στο τίποτε αρμενίζει
Σα μάντης ξέρει ό,τι μες στ' αύριο ανατέλλει.

Γιατί η σιωπή παρουσιάστη στα όνειρά του
Συχνά μ' ανθρώπινη μορφή, κ' εκεί στα βάθη,
Πλάι-πλάι η τίγρις και το τρυφερούλι ελάφι
Αργοπορούνε πότε-πότε στην καρδιά του.
1937

απόδοση: Γιάννης Ρίτσος

Σύντομα πια θ' αφανιστώ

Σύντομα πια θ' αφανιστώ μ' όλο μου τ' άχτι
Όπως των ζώων τα χνάρια σ' ένα δάσος μακρινό.
Απ' τα δικά μου έχει απομείνει μόνο στάχτη
Μα κάποια μέρα θα 'πρεπε να κάνω το λογαριασμό.

Σα νέο βλαστάρι το παιδιάστικο κορμί μου
Από καυτές καπνιές έχει για πάντα ξεραθεί,
Η θλίψη έχει τσακίσει την όρθια ψυχή μου
Καθώς γυρνώ ξανακοιτάζοντας τη ζωή.

Κάποτε, ταξιδεύοντας σε παράξενα μέρη,
Ηεπιθυμία μού έμπηξε τα δόντια στο κορμί
Και τώρα η θλίψη, να, που μ' έχει φέρει.
Α, να μην είμαι ακόμη ένα δεκάχρονο παιδί.

Μου τάλεγε η μητέρα μου και τότε εγώ γελούσα,
Τα λόγια της δεν τα 'παιρνα στα σοβαρά,
Μετά, ορφανός, χωρίς αγάπη τριγυρνούσα
Κι ο αφέντης με κορόιδευε στη μύτη μου μπροστά.

Α, νιότη, πώς μου φάνταξες, πράσινη λάμψη, θε μου,
Δάσος αιώνια πράσινο μ' αστείρευτη ευωδιά
Και τώρα ακούω περίλυπος στο πέρασμα του ανέμου
Να βόγγουν, να τριζοβολούν τα ολόγυμνα κλαδιά.
1937

απόδοση: Γιάννης Ρίτσος

Attila József (1905-1937)
Στις 3 Δεκεμβρίου, σ' ένα παραλίμνιο χωριό στις όχθες της Μπάλατον, πέφτοντας στις ράγες ενώ ξεκινούσε το τραίνο. Υποφέροντας από κατάθλιψη και μετά από νοσηλεία για σοβαρότατη νευρασθένεια. Είναι η επικρατέστερη εκδοχή για τον θάνατό του, αν και υπάρχουν κάποιοι που μιλούν για ατύχημα. Ζώντας δύσκολα, με τραυματική παιδική ζωή, και έχοντας κι άλλες φορές προσπαθήσει να βάλει τέλος στη ζωή του, όντας στην τρυφερή ακόμα ηλικία.

* Τα 4 ποιήματα σε απόδοση Γιάννη Ρίτσου, είναι από το βιβλίο Αττίλα Γιόζεφ, Ποιήματα - εκδ. Κέδρος, 1975

* Το ποίημα "Συνείδηση", σε μετάφραση Ανδρέα Αγγελάκη, είναι από το λογοτεχνικό περιοδικό η λέξη, τχ. 67, Σεπτέμβριος ΄87

- φωτ: ungarn-guide.com -

Link:
- Αττίλα Γιόζεφ: δεν είχα κανέναν που θα μπορούσε να με βοηθήσει με μια φιλική συμβουλή, στα Αυτοβιογραφικά

54 ~ Στέφαν Τσβάιχ: ένα Ναι, ένα Όχι, μια στιγμή όλη κι όλη...

2010-12-29T17:53:00.019+02:00

Όπως ο ηλεκτρισμός της ατμόσφαιρας μαζεύεται στην άκρη του αλεξικέραυνου, έτσι και οι συνέπειες απειράριθμων γεγονότων συμπυκνώνονται στο μικρό διάστημα λίγων ωρών ή λίγων ημερών. Πράγματα που κανονικά θα χρειάζονταν μέρες και μήνες για να γίνουν, ολοκληρώνονται σε λίγες μόνο στιγμές, που καθορίζουν τα πάντα: ένα Ναι, ένα Όχι, μια στιγμή όλη κι όλη, που αποφασίζει για τη μοίρα και την τύχη των μελλοντικών γενεών, προδιαγράφοντας τη ζωή ενός ανθρώπου, ενός λαού ή ολόκληρης της ανθρωπότητας.

μτφ: Μαρία Αγγελίδου
~ Η φυγή στο Θεό - Εκδ. Πατάκη, 1997

Το εξασκημένο μάτι του Κόντορ είχε διακρίνει σωστά. Μονάχα τώρα που μου το είπε, καταλάβαινα και γω πόσο είμουν κουρασμένος απ' αυτή την εφιαλτική νύχτα και τις συγκινήσεις της ημέρας. Ακολουθώντας τη συμβουλή του - ένιωσα πως είμουν κιόλας κάτω απ' την επιρροή του - ξαπλώθηκα στην πολυθρόνα με το κεφάλι γερμένο προς τα πίσω και τα χέρια απλωμένα χαλαρά στα πλάγια. Είχε πια νυχτώσει για καλά. Μέσα στο δωμάτιο δεν μπορούσα να διακρίνω παρά την μεταλλική λάμψη των εργαλείων, στην ψηλή τζαμωτή βιτρίνα' στη γωνιά, εκεί που 'μουν ξαπλωμένος βασίλευε πηχτό σκοτάδι. Έκλεισα τα μάτια κι αμέσως φανερώθηκε μπροστά μου σαν σε κινηματογράφο, το πρόσωπο της τυφλής, με κείνη την αλησμόνητη έκφραση με την απότομη αλλαγή απ' τον τρόμο στην απρόσμενη ευτυχία, όταν την άγγιξε ο Κόντορ. Θαυμάσιος γιατρός, συλλογίστηκα. Αν μπορούσε, αλήθεια, να με βοηθήσει και μένα έτσι! Θαμπά, αχνά, ένιωσα πως έπρεπε να σκεφτώ και κάποιον άλλον, που κι αυτός είταν έτσι ανήσυχος και ταραγμένος, που κι αυτός περίμενε κάτι για να γιατρευτεί και να σωθεί. Αυτό το κάτι που μ' είχε φέρει και μένα εδώ.

μτφ: Π. Σπηλιωτόπουλος
~ Επικίνδυνη συμπόνια - εκδ. Γκοβόστη, χ.χ.

Το πεπρωμένο ακολουθεί τους ισχυρούς και τους δεσπότες. Χρόνια μπορεί ν' ανήκει τυφλά σ' Ένα μόνο: σ' έναν Καίσαρα, σ' ένα Ναπολέοντα, γιατί αγαπάει τον άνθρωπο που μοιάζει μ' αυτό το ίδιο το ακατανόητο στοιχείο. Κάποτε όμως, σπάνια πολύ, ρίχνεται από μια παράξενη ιδιοτροπία σ' έναν οποιονδήποτε αδιάφορο. Κάποτε - κι αυτές είναι οι εκπληκτικώτερες στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας - πέφτει το νήμα της ειμαρμένης για τη διάρκεια ενός λεπτού στο χέρι ενός μηδαμινού. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πάντα περισσότερο τρομαγμένοι παρά ευτυχισμένοι από τη θύελλα της ευθύνης που τους ανακατεύει στο ηρωϊκό παγκόσμιο δράμα και σχεδόν πάντοτε αφήνουν από τα χέρια το πεπρωμένο που τους έπεσε. Σπάνια μόνον αρπάζει ένας την περίσταση ψηλά, υψώνοντας μαζί και τον εαυτό του. Γιατί μόνο για ένα δευτερόλεπτο δίνεται το μεγαλείο στον άσημο. Όποιος ολιγωρήσει, χάνει για πάντα την ευκαιρία, που ποτέ δεν ξανάρχεται δεύτερη φορά.

μτφ: Ευγενία Ισαακίδου
~ Η στιγμή του Βατερλώ - Νέα Εστία τ.861, Μάϊος 1963

Ο άνθρωπος που βίωσε φως και σκοτάδι, πόλεμο και ειρήνη, άνοδο και πτώση, αυτός μόνον γεύτηκε στ' αλήθεια τη ζωή.
*
Μόνο η δυστυχία της εξορίας μπορεί να σε εφοδιάσει με την βαθιά αντίληψη και τη σφαιρική θεώρηση της πραγματικότητας του κόσμου.
*
Κάθε κύμα, ανεξαρτήτως του πόσο ψηλά και δυνατά υψώνεται, είναι βέβαιο ότι τελικώς θα καταρρεύσει εντός του.
*
Στην ιστορία οι στιγμές κατά τις οποίες επικρατεί η λογική και η συμφιλίωση είναι σύντομες και φευγαλέες.
*
Δεν έχει νόημα μία θυσία όταν καταλήγεις να πιστεύεις πως έκανες θυσία.
*
Η Ευρώπη είναι τελειωμένη, ο κόσμος μας ρημαγμένος.

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Για πρώτη φορά η έννοια "αποξένωση" του φανερώνεται τυλιγμένη ίσαμε τώρα μ' ένα ρομαντικό φως, σα βάραθρο γιομάτο σκοτάδι κ' ερημιά. Πάνω στο φόβο του προσκολλάται στον πρώτο που θα συναντήσει, συζητεί με οικειότητα με τον υπηρέτη, την καμαριέρα, που νοιώθουν μια παράξενη συμπάθεια για τον ξεσπιτωμένο νεαρό και εξ αιτίας της νευρικότητάς του υποψιάζονται ότι κάποια τραγωδία ξετυλίγεται μέσα στη ζωή του, που πολύ σύντομα θα εκδηλωθεί.

Το βράδι κλείστηκε στο δωμάτιό του γράφοντας και διαβάζοντας. Την άλλη μέρα, στις 21, δεύτερη μέρα της καινούργιας του ζωής, πηγαίνει πρωί-πρωί στη Λειτουργία (ίσως μια τελευταία προσπάθεια να ζητήσει ένα θαύμα απ' το Θεό). Κ' ύστερα ξεχνιέται στους δρόμους κοντά στο λιμάνι, άσκοπα. Το μεσημέρι ξαναγυρίζει στο ξενοδοχείο, διαβάζει και γράφει απ' την αρχή, κι ανάμεσα στ' άλλα κ' ένα γράμμα που αργότερα το 'σκισε. Την άλλη μέρα, στις 22, την τρίτη μέρα της καινούργιας του ζωής φεύγει, αφού πρώτα σφίξει δυνατά το χέρι του μοναδικού του φίλου, του υπηρέτη, προσφέροντάς του όσα βιβλία έχει στο δωμάτιό του αφημένα, για να τον θυμάται...

Κάτι το ανησυχαστικό προδίνουν οι τρόποι του τρομαγμένου νεαρού, που κάνει τους γνωστικούς ν' ασχοληθούν περισσότερο μαζί του. Όταν συγύρισαν το δωμάτιό του, μετά την αναχώρησή του, βρήκαν μέσα στον κάλαθο των αχρήστων τα κομμάτια κάποιας σκισμένης επιστολής. Από περιέργεια τα παίρνουν, τα ξανακολλούν και με έκπληξη διαβάζουν:
«Aγαπητοί μου γονείς, συγχωρέστε με, συγχωρέστε με για τον αμέτρητο πόνο που σας προξένησα. Είμαι ένας τιποτένιος, ένας κλέφτης. Ελπίζω όμως πως η μετάνοιά μου ξεπληρώνει το παράπτωμά μου. Σας επιστρέφω απ' το χρηματικό ποσό όσα δεν εξόδεψα και σας παρακαλώ να με συγχωρέσετε. Όταν θα 'χετε πάρει το γράμμα μου, δε θα βρίσκομαι πια στη ζωή. Έχετε γεια. Σας εκτιμώ περισσότερο από κάθε τι. Το απογοητευμένο σας παιδί, Φίλιππος».

Και κάτω σαν υστερόγραφο:
«Φιλείστε μου την Κλαίρη και τον Φράνκ. Μην τους πείτε ποτέ ότι ο αδελφός τους ήταν ένας κλέφτης».

Τα χέρια τους τρέμουν κι ο νους τους πάει αμέσως στην Αστυνομία να προλάβει όσο είναι ακόμα καιρός την αυτοκτονία ή να ειδοποιήσουν τους δικούς του. Αλλά η διεύθυνση που απευθύνεται η επιστολή, τους προξενεί τρόμο. Ο Λέων Ντωντέ βρίσκεται μακριά απ' το Παρίσι εξ αιτίας της επιθετικής του αρθρογραφίας, διάσημος για την ορμητικότητά του, ένας φανατικός μοναρχικός που μισεί θανάσιμα τους αντιπάλους του. Να του αναγγείλουν ότι ο γιος τους είναι κλέφτης; Μπορεί η είδηση τούτη να 'χει σοβαρές συνέπειες. Κρύψανε λοιπόν το γράμμα. Πόσες χιλιάδες φορές, άραγες, σ' αυτόν τον κόσμο καταστρέφεται ένας άνθρωπος απ' τη λιποψυχία των άλλων, απ' το φόβο τους μήπως κάνουν μιαν ασήμαντη αγένεια, ή από δειλία;

μτφ: Μαρία Λουΐζα Κωνσταντινίδη
~ Η περιπλάνηση και το τέλος του Πιερ Μπονσάν - Νέα Εστία τ. 1419, Αύγουστος 1986

Αυτές οι επιστολές που έρχονται από μακριά και που μου γράφει η Φ. είναι γεμάτες καλοσύνη και αυταπάρνηση, που αναρωτιέμαι γιατί ο Θεός μού έκανε ένα τέτοιο δώρο, σ' εμένα, που με ξέρω ανάξιο εξαιτίας της ψυχρότητας των συναισθημάτων μου, της ζωής μου που χάλασα και του τρομερού μαρασμού της φιλοδοξίας μου. Να λοιπόν, εάν δεν είμαι καταδικασμένος να χαθώ ολοκληρωτικά, ποιος πρέπει να με βοηθήσει.
*

Δεν ελπίζω πια σε τίποτε - είτε πουλήσω δέκα χιλιάδες ή εκατόν πενήντα χιλιάδες αντίτυπα, τι έγινε; Σημασία θα είχε να ξεκινούσα από το μηδέν, να ανακαλύψω έναν νέο τρόπο ζωής, μια άλλη φιλοδοξία, μια άλλη σχέση με την ύπαρξη - να μετοικήσω, και αυτό όχι μόνο εξωτερικά.
*

Έχουμε εκνευριστεί από τα αδιάκοπα παγκόσμια γεγονότα, τα νέα επισπεύδονται με μια τρομακτική επιθετικότητα। Ζούμε τις εντονότερες στιγμές της ζωής μας: η μοίρα της Ευρώπης αλλάζει μορφή. Τι είναι όμως για μας η Ευρώπη εκτός από ένα όραμα, ένα μαύρο σημείο πάνω σ' ένα χάρτη που έχει μεταμορφωθεί σ' εσωτερικό πόνο.
*

Μετατρέψαμε μα μια μονοκοντυλιά το νόημα μιας ολόκληρης ζωής σε μη νόημα. Έγραφα και σκεπτόμουν πάντα στα γερμανικά, αλλά κάθε σκέψη, κάθε ευχή που εξέφραζα άνηκαν στα κράτη που ήταν κάτω από τα όπλα για την ελευθερία του κόσμου. Κάθε άλλος δεσμός πέρασε, είναι παρωχημένος, ξεσκίστηκε και ράγισε κι ήξερα ότι ύστερα από αυτόν τον πόλεμο τα πάντα θα ήταν μια νέα αρχή.
*

Κανένας θάνατος δεν είναι τόσο μουσικός και δεν είναι σε τέτοιο βαθμό μέθη κι ενθουσιασμός... Ο Kλάιστ, πάντα υπερβολικός, εξυψώνει το θάνατο στο επίπεδο ενός πάθους, μιας μέθης, ενός οργίου, μιας έκστασης. Το τέλος του είναι εγκατάλειψη, μακαριότητα που ποτέ δεν γνώρισε στη ζωή του, τα πάντα γύρω του είναι ελαφρότητα, μέθη, έξαψη! Ρίχνεται στο χάος τραγουδώντας.
*

Μόνο το πάθος που βρίσκει το χάος του
Ξέρει να πυρπολεί το Είναι σου μέχρι τα μύχια.
Μόνο αυτός που χάνεται ολόκληρος
ξαναβρίσκει τον εαυτό του.
Πάρε λοιπόν φωτιά! Μονάχα εάν καείς,
Θα γνωρίσεις τον κόσμο στο βάθος του Είναι σου!
*

Τα ευχαριστήρια ενός εξηντάχρονου
[....]
Το αίσθημα της νύχτας που ζυγώνει
Δεν καταβάλλει - όχι, ελαφρώνει!
Μπορεί μονάχα τη χαρά του ρεμβασμού του κόσμου να γευθεί
Αυτός που τίποτε πια δεν επιθυμεί,

Που δεν ζητά πια εκεί που έχει φτάσει
Δεν κλαίει πια για ό,τι έχει χάσει
Και που γι' αυτόν το γήρας δεν είναι παρά σημάδια
Της δικής του αναχώρησης ρημάδια...

μτφ: Άννυ Καλύβα
~ Catherine Sauvat, Bιογραφία Στέφαν Τσβάιχ - Εκδ. Κασταλία, 2006

Δήλωση

Πριν αποχωρήσω από τη ζωή, με πλήρη γνώση και διαύγεια, επείγομαι να φέρω εις πέρας μια τελευταία υποχρέωση: είμαι βαθύτατα ευγνώμων σ' αυτή την θαυμάσια χώρα, τη Βραζιλία, που προσέφερε σ' εμένα και την εργασία μου τόπο διαμονής τόσο όμορφο και φιλόξενο. Κάθε μέρα μάθαινα ν΄αγαπώ όλο και πιο πολύ αυτή τη χώρα, και πουθενά αλλού δεν θα μπορούσα να δοκιμάσω να χτίσω τη ζωή μου από την αρχή, μετά που ο κόσμος της λαλιάς μου εξαφανίστηκε και η Ευρώπη, η πνευματική μου πατρίδα, καταστράφηκε.

Αλλά μετά τα εξήντα απαιτούνται ιδιαίτερες αντοχές για να ξαναρχίσεις. Και οι δικές μου είναι μειωμένες μετά από τόσα χρόνια που βαδίζω χωρίς πατρίδα. Για το λόγο αυτό κρίνω πως το καλύτερο είναι να τερματίσεις εγκαίρως και με αξιοπρέπεια μία ζωή που η μεγαλύτερή της ικανοποίηση ήταν η πνευματική εργασία, και της οποίας το πιο πολύτιμο αγαθό στον κόσμο ήταν η προσωπική ελευθερία.

Χαιρετίσματα στους φίλους μου. Ελπίζω πως θα μπορέσουν να δούν να χαράζει μετά από μια τόσο ατέλειωτη νύχτα. Εγώ, υπερβολικά ανυπόμονος, θα προχωρήσω.

Στέφαν Τσβάιχ
Πετρόπολις, 22. II. 1942

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Stefan Zweig (1881-1942)
Στις 22 Φεβρουαρίου με ισχυρή δόση βαρβιτουρικών. Απογοητευμένος, απελπισμένος για το μέλλον της Ευρώπης και του πολιτισμού της, και τρομαγμένος ότι - μετά και την πτώση της Σιγκαπούρης - ο ναζισμός θα κατακτήσει τελικώς τον κόσμο. Μαζί με την γυναίκα του, Σάρλοτ Άλτμαν, στο σπίτι τους, στην Πετρόπολη της Βραζιλίας, κρατημένοι ο ένας απ' το χέρι του άλλου.

- φωτ: braun-prager.de -

Ακόμα:
- για τον Στέφαν Τσβάϊχ στο μολύβι

53 ~ Πέτια Ντουμπάροβα: θα επιστρέψω μέχρι το πρωί

2010-12-08T00:58:00.002+02:00

Με τη βροχή

Από τις σπασμένες φλέβες του ουρανού
χύνεται νευρική και κρύα,
με κοιτάζει, με καρφώνει με το βλέμμα της,
με ψυχρές γλώσσες γλείφει το πρόσωπό μου.

Μια μαζεύεται σε λιμνούλα μπροστά στα πόδια μου
τρέμοντας σαν γατάκι από νερό,
μια λευκό ηλεκτρικό αστέρι
μέσα της καθρεφτίζεται σαν λουλούδι.

Αφουγκράζομαι και ακούω πάνω μου
με στάλες μαύρες σαν βυσσινάδα
να χτυπάει τον τσιμεντόλιθο
και κάτι να λέει κουδουνίζοντας.

Μεσ' στη νύχτα είμαι μόνη στο σκοτάδι,
αλλά τίποτα δεν μου προκαλεί μοναξιά,
γιατί είναι τέχνη κάτω απ' τη βροχή
να μπορείς να μιλάς με το νερό.
(1978)

μτφ: Γιάννα Δημητρόβα

Ω, στο σπίτι θα επιστρέψω

Ω, στο σπίτι θα επιστρέψω μέχρι το πρωί
πάρα πολύ κουρασμένη, μα χαρούμενη
έχοντας πάρει το πιο πολύτιμο δώρο.
Εγώ τη δική μου παρουσία στα ψάρια,
στα δελφίνια και τα μύδια και τα πουλιά
χαρίζω για μια μόνο νύχτα
κι αυτά θα μου προσφέρουν τη δική τους - ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

μτφ: Γιάννα Δημητρόβα

Петя Стойкова Дубарова (1962-1979)
Στις 4 Δεκεμβρίου, στο σπίτι της στο Μπουργκάς, με υπνωτικά χάπια. Πολλές ήταν οι φήμες που ακολούθησαν την αυτοκτονία της νεαρότατης ποιήτριας. Mία εκδοχή που κυκλοφορεί μέχρι και σήμερα είναι πως αποφάσισε να βάλει τέρμα στη ζωή της μετά από δόλια καταγγελία κομσομόλων.

(φωτ: kulturni-novini.info)

52 ~ Ανρί ντε Μοντερλάν: έγινα για να στηρίζομαι στις θάλασσες του μηδενός

2010-11-17T07:30:00.006+02:00

Εσπερινός

Στάδιο, απέραντη σιωπή και μοναξιά. Οι προβολείς αργοσβήνουν
ένας ένας.
Τα παράθυρα στ' αποδυτήρια σκοτεινιάζουν με μιας. Κάτι τι
σβήνει, χάνεται.
Εκεί κάτω, μονάχο του ένα αγόρι, ρίχνει το δίσκο στο σκοτάδι.
Το φεγγάρι ανεβαίνει, Το αγόρι είναι μόνο. Μοναδικό φωτεινό
σημείο στο γήπεδο.
Είναι ολομόναχο. Παίζει για τον εαυτό του την αγνή και χαμένη
μουσική του,
τη μάταια προσπάθειά του, την ομορφιά που θα πεθάνει αύριο,
Ρίχνει το δίσκο στ' ολοστρόγγυλο φεγγάρι, σαν για μια κάποια πανάρχαια ιεροτελεστία, λειτουργός της Θεάς Μητέρας, νεωκόρος
του απείρου.
Μόνος - τόσο μόνος, - κει κάτω. Λέει την αγνή και χαμένη προσευχή του.

μτφ: Καίτη Κάστρο
- από την Νέα Εστία τχ.1088 / Νοέ. 1972

[από τα] Έξι δοκιμιακά σημειώματα για τον "Άρχοντα του Σαντιάγο"

Το πάθος συνεπάγεται τη θανάτωση χιλίων πραγμάτων που του είναι ξένα. Αν μπόρεσα να γράψω (στο Mors et vita) πως η αδιαφορία υπήρξε ένα από τα πάθη της ζωής μου, είναι σίγουρα γιατί τοποθετούσα στην ίδια γραμμή ένα άλλο πάθος, που είχε γεννήσει μέσα μου αυτή τη σωτήρια αδιαφορία. Όπως το δέντρο αφήνει να πέσουν τα ξερά του φλούδια και μένει ακμαίο και δυνατό, το πάθος μεταφέρει την ανθρώπινη ύπαρξη από έναν πολλαπλό κόσμο όπου χανόταν στη δική του μοναδικότητα, όπου ξανανιώνει και ενδυναμώνεται.

Ένα από τα άλλα ευεργετήματα του πάθους είναι ότι η ψυχική κατάσταση που δημιουργεί στερείται ματαιοδοξίας, που είναι σ' αυτό τον κόσμο ένα από τα πιο γελοία αισθήματα.

Τι ωραίο αν η ψυχή μπορούσε χωρίς πάθος να είναι όπως όταν κυριαρχείται απ' αυτό! Κυριαρχημένη από το πάθος απογυμνώνεται από τη ματαιοδοξία, είναι ορμητική, σκληρή, έτοιμη για όλες τις θυσίες και όλες τις γενναιοδωρίες' εφευρετική επίσης, γεμάτη φαντασία' και πάνω απ' όλα ενεργητική, τρελά ενεργητική. Ο άνθρωπος μπορεί να αναπτύξει για την ικανοποίηση του πάθους του τόσην ενέργεια, να αντλήσει τόσο βαθιά στα αποθέματά του, που για όλα τα άλλα να μην έχει πια καμιά δύναμη. Ο κόσμος τον νομίζει νωθρό και απαθή ενώ είναι τέρας θελήσεως - σε τομέα όμως που ο κόσμος δεν καταλαβαίνει.
*
Ζούμε στην εποχή της ξεδιάντροπης απάτης, όπου πάντα πιστοποιείται με βεβαιότητα πως το άσπρο είναι μαύρο. Οι άνθρωποι απρόσεκτοι, αποκτηνωμένοι και αμαθέστατοι, τελικά το πιστεύουν. Σε όλους τους τομείς: στον πολιτικό, στον κοινωνικό, στον καλλιτεχνικό, στον λογοτεχνικό.
Φεβρ. 1968

μτφ: Δημ. Σ. Αθανασόπουλος
- από την Νέα Εστία τχ.1674-1675 / Νοέ. 1997

[από τα] Καρνέ 1958-1964

Πόσο καιρό χάνουν οι άνθρωποι για να βρουν μιαν αγάπη! δεν ξέρω πού το 'γραψα: "Το ν' αγαπιέσαι είναι μια κατάσταση που αρμόζει μόνο στις γυναίκες, στα ζώα και στα παιδιά"
*
Οι άνθρωποι σέβονται τόσο πολύ τον θάνατο, για το τόσο λίγο που σέβονται τη ζωή.
*
Η τέχνη για να επιβιώνετε στην κοινωνία είναι η τέχνη να δίνετε στους ανθρώπους την αίσθηση ότι υπάρχουν για σας ή απλώς ότι υπάρχουν.
*
Λείπουν πολλά πράγματα από τον σύγχρονο κόσμο. Αλλά πριν απ' όλα, η ευφυΐα - η αληθινή, όχι εκείνη των διανοουμένων, - και η ευσπλαχνία, - η αληθινή, όχι εκείνη των ανθρώπων που κάνουν καρριέρα μες στον αλτρουισμό.
*
Δεν θυμάμαι έργα που έχω γράψει, αλλά έχω την αίσθηση πως τάχω γράψει κι' αυτό μού αρκεί. Δεν θυμάμαι ηδονικές συγκινήσεις που είχα, αλλά την αίσθηση πως τις είχα κι' αυτό μού αρκεί.

απόδοση: Γ. Κ. Καραβασίλης
- από Το Δέντρο τχ.16 / Μάρτιος 1982

[από το] La Reine Morte

Έχω την εντύπωση πως έγινα για να στηρίζομαι στις θάλασσες του μηδενός... Ξεχύνομαι σαν τον άνεμο στην έρημο, που αφού πρώτα σαρώσει κύματα άμμου, σαν ολάκερα φορτία, στο τέλος σκορπιέται και χάνεται... δίχως τίποτα ν' απομένει...

Δε μπορώ να βγω από τη φυλακή που είμαι για τον ίδιο μου τον εαυτό' όλο το κακό που γίνεται στη Γη, γίνεται από τους "πιστεύοντας" και τους φιλόδοξους... Είναι πλάνη να νομίζει κανείς πως ο άνθρωπος έχει κάποιον προορισμό εδώ κάτου... Καθε τι που ζει, φθείρεται... Μονάχα η ευφυΐα έχει την ικανότητα να σε κάνει ν' απέχεις...

μτφ: Μαρία Αρκαδίου
- από την Νέα Εστία τχ.1098 / Απρ.1973

...για μένα η αυτοκτονία είναι μια διέξοδος, όταν δεν θα μπορώ πια, να βλέπω, να εργάζομαι, μήτε να χαίρομαι... Μου είναι αδύνατο να υποφέρω τον εαυτό μου ανάπηρο, τυφλό και βάρος των άλλων. Και για να τ' αποφύγω όλα αυτά, μονάχα ένας τρόπος υπάρχει, η αυτοκτονία...

μτφ: Μαρία Αρκαδίου
- από την Νέα Εστία τχ.1098 / Απρ.1973

Στο γιο του:
21/9/1972

Ακριβέ μου Κλωντ
Τυφλώνομαι.
Αυτοκτονώ.
Σ' ευχαριστώ για όλα όσα έχεις κάνει για μένα.
Η μητέρα σου κι εσύ είστε οι μόνοι κληρονόμοι μου.

Πολύ στοργικά
Μοντερλάν

Henry de Montherlant (1895–1972)
[Henry Marie Joseph Frédéric Expedite Millon de Montherlant]
Στις 21 Σεπτεμβρίου, στο σπίτι του, στις 4:00 το απόγευμα. Με αυτοπυροβολισμό στον λαιμό και έχοντας πάρει μια κάψουλα υδροκυανίου. Σχεδόν τυφλός και καταβεβλημένος από ανίατη ασθένεια. Αφήνοντας στο γραφείο του επιστολές προς τον γιο του, την Αστυνομία και τις εισαγγελικές αρχές.

(φωτ: lessignets.com)

Links:
ο Ανρί ντε Μοντερλάν στο γράμμα σε χαρτί

51 ~ Μάριο ντε Σα Καρνέιρο: ένα τέλος, τελειωμένο άσχημα

2010-10-27T00:30:00.005+03:00

(από το) Μανικιούρ

Έχει χίλια χρώματα ο αέρας, χίλιες παλλόμενες δονήσεις.
Ομιχλώδη, αλληλλοεπικαλυπτόμενα σχέδια
Γκρεμίζοντας βέλη, ευμετάβλητες λίστες, ευέλικτους δίσκους,
Κατορθώνουν αμυδρά να με σκιαγραφήσουν
Όλη την τρυφερότητα που θα μπορούσα να έχω ζήσει,
Όλο το μεγαλείο που 6α μπορούσα να έχω νιώσει,
Όλα τα σκηνικά που υπήρξα ανάμεσα τους.
Να που λίγο λίγο προσεγγίζω
Την έμμονη ιδέα ενός αδύναμου χαμόγελου
Που μάταιοι καθρέφτες αντανακλούν...
Ανάλαφρη, ελικοειδής καμπύλη...
Λεπτή, κρυσταλλωμένη δόνηση...
Ανεπίτευκτη μετατόπιση...
Αστραπιαία σπίθα ατμοσφαιρική...

Κι όλα, όλα με πηγαίνουν έτσι στο διάστημα
Από αναρίθμητες, πολλαπλές, ελεύθερες, ολισθηρές
Διασταυρώσεις σχεδίων.

Κι εκεί, στο μεγάλο καθρέφτη των φαντασμάτων
Όπου κυματίζει και κουρελιάζεται όλο το παρελθόν μου,
Σαπίζει το παρόν μου
Κι είναι ήδη στάχτη το μέλλον μου...

μτφ: Γιάννης Σουλιώτης

(από τα) Πριονίδια

Η ζωή μου έπεσε
Και δεν έχω κανέναν να τη σηκώσει,
Από τη Δύση της Ανατολής
Η ζωή μου πληγώθηκε.

Κι εκεί είναι, η χαριτωμένη, εκεί είναι
Ξαπλωμένη, με τα πόδια σταυρωμένα,
Στον ατέλειωτο καναπέ
Της καπιτονέ
Ψυχής μου.

Έτσι είναι. Η Ψυχή μου
Πριν ονειρευόταν τις Ρωσίες,
Χαλάρωσε και ονειρεύεται μόνο χνούδια.
[....]

Αποφασίζω να την αφήσω
Στο νιπτήρα ενός καφέ,
Όπως ένα ξεχασμένο δαχτυλίδι
Κι ένα τέλος, τελειωμένο άσχημα.

μτφ: Γιάννης Σουλιώτης

31 Μαρτίου 1916

Παρεκτός αν συμβεί θαύμα, την επόμενη Δευτέρα (ή την προηγούμενη μέρα) ο φίλος σου Μάριο ντε Σα Καρνέιρο θα πάρει μια γερή δόση στρυχνίνης και θα χαθεί απ' αυτόν τον κόσμο.

(γράμμα στον Φερνάντο Πεσσόα)

Mário de Sá-Carneiro (1890-1916)
Στις 26 Απριλίου, στο Παρίσι, σ' ένα ξενοδοχείο της Μονμάρτρης, με κατάποση μεγάλης δόσης στρυχνίνης. Υποφέροντας από κατάθλιψη, νιώθοντας άκρως δυστυχής, απογοητευμένος από την ζωή του και αντιμέτωπος με πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

- Τα ποιήματα είναι από την Ανθολογία Πορτογαλικής Ποίησης
του Γιάννη Σουλιώτη - εκδ. Ροές, 2008

(φωτ: escamoes.pt)

50 ~ Τζων Γκουλντ Φλέτσερ: Την όγδοη ώρα

2010-10-06T17:59:00.003+03:00

Άνοιξη

Την πρώτη ώρα, ήταν σαν κάποιος να είπε "Σήκω."
Την δεύτερη ώρα, ήταν σαν κάποιος να είπε "Βγες έξω."
Και οι αστερισμοί του χειμώνα που είναι σαν άτονα βοϊδομάτια
Έδυσαν στον λευκό βορεινό ορίζοντα.

Την τρίτη ώρα, ήταν σαν κάποιος να είπε, "Διψάω."
Την τέταρτη ώρα όλη η γη ήταν γαλήνια:
Λίγο μετά τα σύννεφα ξαφνικά λικνίσθηκαν, χαμήλωσαν και ξέσπασαν'
Και η βροχή πλημμύρισε την κοιλάδα, τον κάμπο και τον λόφο.

Την πέμπτη ώρα, τον θρόνο κατέλαβε το σκοτάδι'
Την έκτη ώρα, η γη σείστηκε και βόγκηξε ο αέρας'
Την έβδομη ώρα, ο κρυμμένος σπόρος είχε σπαρθεί'
Την όγδοη ώρα, παρέδωσε το πνεύμα κι υπέκυψε.

Την ένατη ώρα, σφράγισαν το μνήμα'
Και η γη βουβάθηκε για τρεις ώρες.
Αλλά την δωδέκατη ώρα, ένας και μόνο κρίνος βλάστησε
στο μισοσκόταδο, και τον ακολούθησε μια ολόκληρη στρατιά ανθέων.

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Ακτινοβολίες
Χ

Σήμερα δεν θά 'χεις
παρά ένα και μόνο τραγουδάκι από μένα,
Επειδή μ' έχει κατακτήσει η λιακάδα.
Δεν θα το άλλαζα αυτό με κανένα βασίλειο.
Είμαι ένα χελιδόνι που κάνω κύκλους,
Το γαλάζιο παντού με γεμίζει χαρά.
Είμαι ένα γλαρωμένο χλοοκοπτικό
Στην πιο πράσινη σκιά.

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

John Gould Fletcher (1886–1950)
Στις 20 Μαΐου, στο Λιτλ Ροκ του Αρκάνσας, αφέθηκε να πνιγεί σε
μια ρηχή λίμνη κοντά στο σπίτι του. Υποφέροντας από κατάθλιψη,
εξ αιτίας της επιδείνωσης της αρθρίτιδας που τον βασάνιζε και της
αφάνειας στην οποία είχε περιπέσει, μετά που τιμήθηκε με το
βραβείο Πούλιτζερ.

(φωτ: encyclopediaofarkansas.net)

49 ~ Μηνάς Δημάκης: Η απελπισία τελειώνει σύντομα, έτσι ή αλλιώς

2010-09-15T15:03:00.004+03:00

Ζωή

Δε θ' αποχαιρετήσω τη ζωή εύκολα
Γονατιστός
Θ' αλλάξουμε το τελευταίο «χαίρε»
Σα φίλοι ύπουλοι και αναξιόπιστοι
Που χωρίζουν ύστερα από μια γεμάτη μέρα
Που χωρίζονται ίσος προς ίσον

Και η μέρα δεν είταν αργία γιορτή διασκέδαση
Καθημερινή κοπιώδης
Αυχμηρή ζωηρή είταν
Πάθη βουνά και παθήματα και δοκιμασίες
Χαρές αυγούλες χρυσές
Ή καμίνια με φλόγες
Αγάπες λευκά περιστέρια
Ή ύαινες της ζούγκλας

Και πόνος;
Και αγωνία;
Και πάντα στην πόρτα ο χτύπος του πεπρωμένου;
Καμμιά σημασία
Παλεύοντας
Νικητής-Νικημένος
Ζωή
Μια στα πάνω μια κάτω
Σε γνωρίζω σε μισώ και σε θέλω
Σκληρή άτεγκτη αχάριστη
Ακριβά πληρωμένη
Ζητώντας πληρωμή πιο ακριβή κάθε τόσο

Θα σ' αποχαιρετήσω φιλικά
Και θα πάψεις να με παραμονεύεις
Θα γλυτώσεις και συ απ' το δύσκολο θύμα
Που είχε υψώσει το κάστρο του
Και κάθε στιγμή σε περίμενε
Με το τουφέκι στο χέρι
... ... ...
-συλλoγή: Σκοτεινό πέρασμα-

Θα τυλίξω τον ύπνο με σίδερο

Θα τυλίξω τον ύπνο με σίδερο:
Όχι αυτές οι διάφανες κουρτίνες
Αφήνουν να βλέπεις τα περασμένα...

Θα δέσω τα φαντάσματα με βαρειές αλυσίδες:
Σκάβουν τα χώματα του καιρού και της λήθης
Ζωντανεύουν θηρία σκοτωμένα
Που σου δείχνουν νύχια και δόντια
Δε σώθηκες λοιπόν τρομάζεις...

Αλλά και ήθελες να σωθείς;

-συλλoγή: Η περιπέτεια-

Η Απελπισία

Η απελπισία
Δεν είναι συναίσθημα διαρκείας
Ή
Εμμονής
Κανείς δεν εμμένει σε τέτοια φτώχεια
Που δεν είναι μόνο φτώχεια ή ερήμωση
Είναι αφανισμός
Μπορεί να γδυθείς βέβαια στο παγωμένο δάσος
Και συχνά βρέθηκες γυμνός
Και τα ρούχα χάθηκαν
Κι άλλα δεν είχες
Αλλ' εάν δε ζητήσεις
Κάποια κουρέλια να σε προφυλάξουν
Το δάσος δεν υπάρχει πια για σένα
Μήτ' εσύ για το δάσος

Όμως εδώ βρίσκεσαι
Προσμένοντας τα δέντρα να ξανανθίσουν
Δε σε διακρίνω καλά
Μες στο χιόνι που πέφτει
Αλλά θα βρήκες και πάλι
Κουρέλια για να φορέσεις
Και θα ονειρεύεσαι πάλι
Μια καινούργια στολή

Η απελπισία δεν είναι συναίσθημα διαρκείας
Αφού υπάρχω
Και υπάρχεις
Η απελπισία τελειώνει σύντομα
Έτσι
Ή
Αλλιώς

-συλλoγή: Σκοτεινό πέρασμα-

Ζωή

Τα χρόνια που διάβηκαν ήσκιοι
Στιγμές της απεραντωσύνης του Τίποτα
Προσπαθείς να θυμηθείς
Θυμάσαι με κόπο
Όλα χαμένα...

Γεγονότα συνομιλίες
Ψίθυροι της χαράς και της πίκρας
Φωνές μακρυνές
Αγάπες λευκά περιστέρια
Ή μαύρα της ερήμου κοράκια
Μια θέση υψωμένη στους πόθους σου
Και μόνον η αίσθηση να θυμάται μπορεί
Καθώς σιγοψιχαλίζει με αναμνήσεις
Στην πόλη την αρχαία με τα φαντάσματα
Στους δρόμους να συνωστίζονται
Ζωγραφιές αχνές που μορφάζουν
Υψώνοντας για λίγες στιγμές κάστρα και πύργους
Ανάμεσα σ' ένα λαό μαρμαρωμένο
Μιας εποχής που σβήνει
Σαν απαλή μουσική ξεχασμένη
Σαν όνειρο
Που βυθίζεται στη θάλασσα της λησμονιάς

-συλλoγή: Μακρύ ταξίδι μέσα στη νύχτα-

Οι προθεσμίες

Οι προθεσμίες έχουν συντελεσθεί
(Αλλά για ποιο σκοπό δόθηκαν;
Από ποιο χέρι χαράχθηκαν,)
Αύριο και πάλι θα ξημερώσει
Στους δρόμους που βρέθηκες χρόνια οδοιπόρος
Προσμένοντας το θαύμα
Μέσα σε αγωνίες και σε προβλήματα
Μιας ζωής που πιο πολύ είταν
Πόλεμος όχι ειρήνη
Ανησυχία όχι γαλήνη
Ψάχνοντας ψηλαφώντας μαντεύοντας
Γνώρισες τον εαυτό σου και τους άλλους
Δε βρήκες και δεν υπήρχε Παράδεισος
Να τον ζήσεις με αναμάρτητους
Όλοι σε κάποια Κόλαση δαντική βυθισμένοι
Να μοιράζονται το μερίδιο της αγρύπνιας τους
(Είταν κέρδος; Είταν ζημιά;)
Και οι άγγελοι από τα σύννεφα της φαντασίας σου
Να ελέγχουν να παρακολουθούν
Δείχνοντας (προς τι;) το ανέφικτο
Που ποτέ δεν μπορούσες να φτάσεις
Μπερδεμένος στις παγίδες της βίωσης
Ως που να! τελειώνουν οι προθεσμίες
Τελειώνει η φλογερή δίψα της ύπαρξης
Η φλογερή δίψα του πεπρωμένου
Όλα συντελεσμένα
Και τούτο και τ' άλλο
Που καθημερινά βασανίζουν

Οι προθεσμίες έχουν συντελεσθεί...
Αλλά όχι μόνο για σένα
Κοίταξε τώρα
Λαός σ' ακολουθεί βαδίζοντας κουρασμένος
Καθένας με τη σειρά του
Εξαίρεση δεν υπάρχει
Τα πάντα μαζί σου σιγοβυθίζονται
Στη βαθειά νύχτα
Όπου ανονείρευτος ύπνος
Ησυχασμός.

-συλλoγή: Μακρύ ταξίδι μέσα στη νύχτα-

Στροφές

Κι αν έρθει πάλιν η άνοιξη στα μέρη αυτά τα σκοτεινά,
που έρμη πλανιέται η σκέψη μου δίχως χαρά κι ελπίδα,
κι αν έρθει πάλιν η άνοιξη, τάχα θ' άνθέξεις συ, καρδιά,
που 'σαι συντρίμμι απ' το βοριά κι από την καταιγίδα;

Μοιάζει η ζωή μου τα κλειστά και σιωπηλά βιβλία,
που γράφουνε μια φοβερή, φανταστική ιστορία,
κι εικόνες τις σελίδες τους φρικιαστικές στολίζουν
και μοναχά παράδοξοι αναγνώστες ξεφυλλίζουν.

Κρίνα τα δάχτυλα που αγγίζαν και που σφίγγαν,
το αυγινό ρόδο που άνοιγε: το στόμα'
στην ηδονή μπροστά η επιθυμία μου Σφίγγα,
εγώ είπα το «όχι» που με καίει ακόμα.

Όρθρος βαθύς και καρτερώ του ήλιου το φως,
να 'ρθεί σαν θαλπωρή στην άγρυπνη μου σκέψη,
που η νυχτερίδα, ο πόθος μου ο κρυφός,
έχει έτοιμο το ράμφος, αίμα να γυρέψει.

Τ' άγρυπνα μάτια, ο πυρετός, της νύχτας η σιγή
στο έρμο δωμάτιο, κι απ' το δρόμο να περνάνε
χαρούμενοι διαβάτες και να τραγουδάνε,
δίχως να ξέρουν πως ματώνουν μια πληγή.

Στα χαμηλά που σέρνεσαι κι όλ' ονειρεύεσαι ουρανούς,
μαχαίρι η πίκρα στην καρδιά σου.
Που πας; Μένουν κι άλλοι γκρεμοί που δεν τους βάζει ο νους.
Α, δεν κουράστηκες; Πια στάσου.

-συλλoγή: Φύλλα τέχνης-

Noli me Tangere

Κάποτε θα με συναντήσεις
δεν θα κάμω τίποτα
δε θα κινηθώ ούτε μια πήχυ απ' αυτό το χώμα
οι πολιτείες θα περάσουν και θα σβήσουν
οι κάμποι θα περάσουν και τα βουνά
και θα περάσουν οι θάλασσες με τ' ακρογιάλια
και θα περάσουν νύχτες και μέρες
ήλιος στο σκοτάδι σκοτάδι στον ήλιο
και θα με βρεις στην καρδιά σου
όταν θα ψάχνεις στην έρημο των καιρών
όταν θα μετράς στην άμμο της αιωνιότητας.

Έχω νεκρούς φαντάσματα μες στην καρδιά μου
καράβια βουλιαγμένα στα βάθη των ωκεανών
ιστία λευκά και φτερά διπλωμένα
χέρια δεμένα που καρτερούν του χρόνου το πλήρωμα-
εχω νεκρούς φαντάσματα στην καρδιά μου
που περιμένουν τη σάλπιγγα του τρόμου να ξυπνήσουν
και θ ανεβούν τα καράβι και θ' απλωθούν τα φτερά
και θα λυθούν τα χέρια στον αέρα
και θ' ακουστεί ο λόγος της σιωπής
κ' η έρημος θ' ανθίσει άγρια κρίνα.

Έχω νεκρούς αγαπημένους στην καρδιά μου
τα δειλινά τ' αχνά πονεί και ψάχνει
μι' αράχνη στην καρδιά μου υγρή σαν πάχνη
μνήμη φωτιά στη δειλινή γαλήνη
αιμάζει σαν πληγή που πια δεν κλείνει
ζει η ανάμνηση χιόνι κι αγιάζι ρίχνει
ήσκιους συνάζει γύρω κ' ήσκιων ίχνη
ζει τ' όνειρο και καρτερεί κ' εκείνο
ν' ανθίσει μες στην έρημο άγριο κρίνο
-έχω νεκρούς που περιμένουν στην καρδιά μου.

Με τους ανέμους μιλώ
με τους ανέμους φεύγω
μη μ' αγγίζεις είναι άνεμος τα φτερά μου
έζησα πριν από τη στιγμή τούτη της ζωής
κι όταν έλειπα ήμουν πάντα παρών
κι ας μην ήξερες να με διακρίνεις.

Έζησα μέσα στ' αδέρφια μου τα νερά
και τα δέντρα και τις πέτρες και τη φωτιά
και στον αδερφό μου τον άνεμο
κ' έχω ταξιδέψει λευκό σύννεφο στον αιθέρα.

Πόσο θα βραδύνεις να μ' αναγνωρίσεις
να δεις τις πληγές μου δικές σου πληγές
και τη χαρά μου καμωμένη μόνο για σένα
πόσο θα καθυστερήσεις στις μικρές σου φροντίδες
για να πάρεις το δρόμο που θα με ζητήσεις.

Αλλά στη μάταιη πορεία σου τη σκοτεινή
μι' άγρυπνη κραυγή σα σήμα κινδύνου θα σε προσκαλεί
μια φωνή που δεν ήξερες να την ακούσεις
- οι αδερφοί μου θα μαρτυρήσουν για μένα
οι νεκροί μου θα ξυπνήσουν για μένα
και θ' ακούσεις τη φωνή στην καρδιά σου
και θα με γνωρίσεις.

Κάποτε θα μ' ανακαλύψεις
όχι με τις πέντε αισθήσεις σου που μου είναι ξένες
τις φτωχές τις ανίδεες που σε ξεγελάνε
και κοιτάζεις με τα μάτια και δε βλέπεις
κι ούτε τον ήσκιο μου μπορούν να ψαύσουν τα χέρια σου
και στην ακοή σου δε φτάνει η φωνή μου
αλλά με την καρδιά σου θα με διακρίνεις
και θα μ' αγγίσεις με τα φτερά της ψυχής σου.

Κι ας πεθάνω θα μ' ανακαλύψεις
γιατί θα ζει η παρουσία μου
σε μια σταγόνα δρόσου που λάμπει στον όρθρο
στο χώμα που θα βαραίνει το πέλμα σου
στον άνεμο που αγκαλιάζεις
—όταν θα ξαναγυρίζω στους αιώνιους αδερφούς μου
όνειρο όνειρο ονείρου σκιά.

-συλλoγή: Η χαμένη γη-

Μηνάς Δημάκης (1913-1980)
Στις 13 Ιουλίου, στην Αθήνα, πέφτοντας από τον 4ο όροφο
πολυκατοικίας, της οδού Αναγνωστοπούλου, όπου διέμενε.

- Τα τρία πρώτα ποιήματα είναι από το βιβλίο Μηνάς Δημάκης,
Πορεία μέσα στη νύχτα - εκδ. Ερμής, 1996
- Το τέταρτο και το πέμπτο ποίημα είναι από το βιβλίο Μηνάς Δημάκης, Τελευταία ποιήματα - Οι εκδόσεις των φίλων, 1977
- Το έκτο και το έβδομο είναι από το βιβλίο Μηνάς Δημάκης,
Ανθολόγιο στην ποίησή του - εκδ. Δοκιμάκης, 2008

Links:
- "Επιστολή ρομαντική" και "Άσε με ήσυχο", στο γράμμα σε χαρτί
- Βιογραφικό, Βιβλιογραφία και Εργογραφία, στο ΕΚΕΒΙ
- Δύο μεταφράσεις του, εδώ, στη Λέσχη αυτοκτόνων λογοτεχνών

48 ~ Ζαν-Ζοζέφ Ραμπεαριβέλο: Όλη μου η σκέψη περιβάλλει τρυφερά τους δικούς μου

2010-08-25T17:40:00.003+03:00

Οι κόρες της βροχής

Άκου τις κόρες της βροχής
που κυνηγιούνται τραγουδώντας
και γλυστρούνε στα νερά του ποταμού
πάνω σε πήλινες σχεδίες
ή πάνω στα σπαθόχορτα που αγκαλιάζουν
τα σπίτια μας και τα σκεπάζουν.

Άκου πώς τραγουδούν οι κόρες
κι είναι τόσο παθιάρικα τα όσα τραγουδούνε
που γίνονται λυγμοί, αναφυλλητά,
ύστερα ψίθυροι εμπιστευτικοί και σιωπή...

Ίσως για να επιτρέψουν ν' ακουστεί καλύτερα
κείνο το κάλεσμα του πουλιού που σε αναστατώνει.

Ένα μοναχικό πουλί μες στην καρδιά της νύχτας
που δε φοβάται να το πάρουν οι Νεράιδες.
Ω θαύμα! ω δώρο που δεν περιμένεις!

Γιατί γυρίζεις τόσο αργά;
Μήπως σου πήρε άλλος τη φωλιά σου
σαν γύριζες για ένα όνειρο στην άκρια του κόσμου;

μτφ: Ρίτα Μπούμη Παπά

Αυλητές

Έφτιαξες τον αυλό σου
με κόκκαλο ποδιού αντρειωμένου ταύρου
και τον εστίλβωσες στ' άγρια ξεροβούνια
μαστιγωμένα από τον ήλιο.
Συ τον αυλό σου
τον έκοψες σε καλαμιώνα που τρεμουλιάζει και στην αύρα
και τον ετρύπησες στην όχθη ποταμού που κύλαγε
μεθυσμένος απ' του φεγγαριού τα όνειρα.

Παίζετε κι οι δυο μαζί μες στη βαθειά βραδυά,
σαν για να συγκρατήσετε τη σφαιρική πιρόγα
που περιστρέφεται στις όχθες τ' ουρανού
ζητώντας να λευτερωθεί
από τη μοίρα της:
ποιος ξέρει, οι θλιμένοι σας σκοποί,
ν' ακούγονται απ' τους θεούς του ανέμου,
της γης, του δάσους
και της άμμου;

Ο αυλός σου εσένα
ηχεί σαν ποδοβολητό ταύρου που 'χει μανιάσει
και τρέχει προς την έρημο
και ξανά έρχεται δρομαίος
φρυγμένος απ' τη δίψα και την πείνα
και τον κατανικάει ο κόπος
στη ρίζα ενός δέντρου δίχως ίσκιο
δίχως καρπό και δίχως φύλλα.

Ο δικός σου αυλός
είναι χλωρό καλάμι που λυγίζει
κάτω απ' το βάρος διαβατάρικου πουλιού —
όχι πουλιού που 'πιασε ένα παιδί
κι ορθώνει φοβισμένο τα φτερά του,
μα ενός πουλιού που απ' το κοπάδι του το χώρισαν
και που παρηγοριέται βλέποντας την ίδια του σκιά
μες στο νερό που τρέχει.

Τόσο ο δικός σου αυλός
όσο και ο δικός του —
μες στα λυπητερά τραγούδια τους
κλαίνε για την καταγωγή τους.

μτφ: Ρίτα Μπούμη Παπά

Ανοιξιάτικη αυγή

Έχεις ποτέ ιδεί την Αυγή
να 'ρχεται μέσα στη νύχτα
βάφοντας το δενδρόκηπο ρόδινο;

Έρχεται, κοίτα,
από το ανατολικό μονοπάτι
στολισμένη με τ' άνθη των κρίνων.

Με γάλα περιλούστηκεν όλη
καθώς τα παιδιά του καιρού του παλιού
που θηλάζονταν από τις δαμάλες.

Τα χέρια της -κρατώντας πυρσούς-
είναι μαύρα και μπλε
ωσάν τα χείλια των κοριτσιών
που τρώνε βατόμουρα.

Πετώντας άξαφνα, τα πουλιά,
που 'χουν πιαστεί στίς παγίδες της,
προβάλλουν μπροστά της ένα ένα.

μτφ: Αθανάσιος Β. Νταουσάνης

Κάποια μέρα θα φανεί (XIX)

Κάποια μέρα θα φανεί
ο νέος ποιητής που θα βγάλει αληθινή
την απραγματοποίητη ευχή σου' θα 'ρθει
να γνωρίσει τα βιβλία σου, σπάνια
όσο τα λουλούδια κάτω από τη γη'
βιβλία γραμμένα για μιαν εκατοντάδα
φίλους, όχι για πολλές χιλιάδες,
ούτε για μία.

Στο σκιερό κόλπο, όπου θα σε μελετά
με το μοναχικό φως της καρδιάς του,
όπου τώρα η δική σου καρδιά χτυπά,
δε θα σκέφτεται πως υπάρχεις
στα ειρηνικά κύματα
πού γεμίζουν παντοτινά το ανήλιαγο βαθύ'
μήτε στην άμμο, ή στο Κόκκινο χώμα,
μήτε κάτω από τους βράχους που 'χουν
καταφαγωθεί από λειχήνες
κι απλώνονται πίσω απ' αυτόν,
στη χώρα των ζωντανών'
τυφλή και κουφή από την εποχή της Γένεσης.

Θα σηκώσει το κεφάλι του
και θα σκεφτεί πως ψηλά στους ουρανούς,
ανάμεσα στ' αστέρια και στους ανέμους,
είναι χτισμένος ο τάφος σου.

μτφ: Αθανάσιος Β. Νταουσάνης

Γαλάζια Σημειωματάρια

6 Ιουλίου 1933, 9:17

Έπαιζα σαν τρελλός μέχρι το πρωί. Έπινα σαν την άμμο της θάλασσας. Τα μεσάνυχτα είχα χάσει όλα όσα είχα επάνω μου…
Γύρισα και πήρα όσα μετρητά είχαμε η γυναίκα μου κι εγώ…
Τα ξανάχασα…

Καημένη Μαίρη! Τώρα πρέπει να αντιμετωπίσεις μόνη σου, και με όλο το κουράγιο σου, όλα τα χρέη μας για τον Ιούνιο! Ξέρεις καλά πως δεν πρόκειται για κακία από την μεριά μου…

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Γαλάζια Σημειωματάρια

22 Ιουνίου 1937
(τελευταίες στιγμές)

14:09 Θα με κατηγορήσετε γι αυτό το θάνατο αλλά κι αυτός ο Γαλιλαίος ακόμα, ένα είδος αυτοκτονίας είχε επιλέξει.

14:37 Όλη μου η σκέψη περιβάλλει τρυφερά τους δικούς μου.

14:51 Αγκαλιάζω το οικογενειακό άλμπουμ... Στέλνω ένα φιλί στα βιβλία του Μπωντλαίρ που έχω στο άλλο δωμάτιο

15:02 Μαίρη, Παιδιά. Σ’ εσάς οι σκέψεις μου... οι τελευταίες...

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Jean-Joseph Rabéarivelo (1901–1937)
Στις 22 Ιουνίου, στην Ταναναρίβη με κυανιούχο κάλιο. Πληγωμένος από το θάνατο της μικρής κόρης του, εθισμένος στο όπιο, καταθλιπτικός, παγιδευμένος στην μίζερη ζωή που ζούσε στην Μαδαγασκάρη, και εξαντλημένος οικονομικώς - εξ αιτίας του πάθους του για τον τζόγο και των χαμηλά αμειβομένων θέσεων εργασίας που δεν του επέτρεπαν να παράσχει υποστήριξη στην οικογένειά του. Αφορμή, η απελπισία του που δεν μπόρεσε να εκπληρώσει το μεγάλο όνειρο της ζωής του - να ζήσει και να εργασθεί στην Γαλλία -, όταν η αποικιακή διοίκηση, παραβλέποντας το λογοτεχνικό κύρος του, αρνήθηκε το αίτημά του να εκπροσωπήσει την Μαδαγασκάρη στην Διεθνή Έκθεση του Παρισιού, και έστειλε, αντ' αυτού, μια ομάδα μπάσκετ από υφαντουργούς. Στο προσωπικό του ημερολόγιο (Calepins Bleu) καταγράφει τις τελευταίες στιγμές της ζωής του.

- Τα δύο πρώτα ποιήματα είναι από την παγκόσμια ανθολογία νέγρικης ποίησης
"ο μαύρος αδελφός" της Ρίτας Μπούμη Παπά - εκδ. Τύμφη, 1973
- Το τρίτο και το τέταρτο ποίημα είναι από την ανθολογία του Αθανασίου Β. Νταουσάνη Η ποίηση της Μαύρης Αφρικής - εκδ. Ροές, 1992 και 2003

(φωτ: poesies.net)

Links:
- Jean Joseph Rabearivelo
- Ζαν-Ζοζέφ Ραμπεαριβέλο

47 ~ Έρνεστ Χέμινγκγουεϊ: Θα νιώθω τρομερά μόνος

2010-08-02T07:04:00.003+03:00

Όλη η θλίψη της πόλης έφθασε ξαφνικά μαζί με τις πρώτες κρύες βροχές του χειμώνα και δεν υπήρχαν πια στέγες στα ψηλά άσπρα σπίτια καθώς περπατούσες, παρά μόνον η υγρή μαυρίλα του δρόμου και οι κλειστές πόρτες των μικρών μαγαζιών, οι μικροπωλητές των βοτάνων, τα χαρτοπωλεία και τα περίπτερα με τις εφημερίδες, η μαμμή - δευτεροκλασάτη -, και το ξενοδοχείο όπου είχε ξεψυχήσει ο Βερλαίν, εκεί που κι εγώ κρατούσα ένα δωμάτιο στον τελευταίο όροφο για να δουλεύω.

Ήταν έξι ή οκτώ σκάλες μέχρι τον τελευταίο όροφο, έκανε πολύ κρύο και ήξερα πόσο πολύ θα κόστιζε μια δεσμίδα από μικρά κλαράκια, τρία συρματόδετα δεμάτια σχισμένου πεύκου σε μέγεθος μισού μολυβιού για ν' αρπάξουν φωτιά από τα κλαράκια, και ακόμα ένα δεμάτι μισόστεγνα μακριά σκληρά ξύλα που έπρεπε να αγοράσω για να κάνω μια φωτιά που θα ζέσταινε το δωμάτιο. Έτσι πήγα στην απέναντι πλευρά του δρόμου και μες τη βροχή σήκωσα το βλέμμα στη στέγη για να δω αν λειτουργούσε καμμιά καμινάδα και κατά πού πήγαινε ο καπνός. Καπνός δεν υπήρχε και σκέφθηκα πόσο κρύα θα ήταν η καμινάδα και πιθανόν δεν θα τραβούσε και ίσως το δωμάτιο γέμιζε καπνό, και τα καύσιμα θα ξοδεύονταν άσκοπα, και μαζί μ' αυτά και τα χρήματα, κι έτσι συνέχισα να περπατώ μες στη βροχή.
(A moveable Feast - A Good Café on the Place St.-Michel)

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου Στρατηγοπούλου

"Το ψάρι είναι φίλος μου" είπε δυνατά. "Δεν έχω ξαναδεί ούτε έχω ξανακούσει για κανένα τέτοιο ψάρι". Όμως πρέπει να το σκοτώσω. Πάλι καλά που δεν είμαστε αναγκασμένοι να σκοτώσουμε τ' αστέρια"
Φαντάσου να έπρεπε κάθε μέρα κάποιος να προσπαθεί να σκοτώσει το φεγγάρι, συλλογίστηκε. Το φεγγάρι σώνεται και χάνεται. Φαντάσου όμως να ήταν αναγκασμένος κάθε μέρα κάποιος να προσπαθεί να σκοτώσει τον ήλιο; Γεννηθήκαμε τυχεροί, σκέφτηκε.
Τότε, λυπήθηκε το μεγάλο ψάρι που δεν είχε τίποτα να φάει μα η απόφασή του να το σκοτωσει δεν κλονίστηκε στιγμή από τη λύπησή του για αυτό. Πόσους ανθρώπους θα ταΐσει, σκέφτηκε. Όμως αξίζουν να το φάνε; Όχι βέβαια. Κανείς δεν είναι άξιος να το φάει, έτσι όπως φέρεται, και έτσι περήφανο που είναι.
Δεν τα καταλαβαίνω αυτά τα πράγματα, σκέφτηκε. Όμως πάλι καλά που δεν είμαστε αναγκασμένοι να προσπαθήσουμε να τα βάλουμε με τον ήλιο, το φεγγάρι ή τ' αστέρια. Φτάνει που ζούμε από τη θάλασσα και σκοτώνουμε τα αληθινά μας αδέλφια.
(Ο γέρος και η θάλασσα)

"Άκου" είπα. "Στο ξαναλέω. Δεν μεταφέρω τίποτα που να μιλάει. Το λαθραίο αλκοόλ δεν μιλάει. Οι νταμιτζάνες δεν μιλάνε. Υπάρχουν κι άλλα πράγματα που δεν μιλάνε. Οι άνθρωποι δεν μιλάνε".
(Να έχεις και να μην έχεις)

"Ναι" είπε ο Τόμας Χάντσον. "Θα νιώθω τρομερά μόνος".
Μελαγχόλησε αμέσως μόλις έφυγαν τα αγόρια. Όμως σκέφθηκε ότι εκείνα θεωρούσαν φυσιολογική τη μοναχικότητά του κι έτσι συνέχισε να δουλεύει. Το τέλος του κόσμου ενός ανθρώπου δεν έρχεται όπως απεικονίζεται σ' έναν από τους σπουδαίους πίνακες του κυρίου Μπόμπι. Έρχεται όταν ένα παιδί από το νησί σού φέρνει ένα τηλεγράφημα από το τοπικό ταχυδρομείο και σου λέει: "Παρακαλώ υπογράψτε στο αποσπώμενο κομμάτι του φακέλου. Λυπούμαστε πολύ, κύριε Τομ".
(Νησιά της Καραϊβικής)

Ήταν ένα 256 Μάνλιχερ Σενάουερ με την παλιά κάννη των δεκαοχτώ ιντσών, απ' αυτά που δεν επιτρεπόταν πλέον να πωλούνται. Ο κόπανος και ο βραχίονας είχαν πάρει το χρώμα του καρυδιού από το λάδι και το τρίψιμο, και η κάννη, επειδή τριβόταν μήνες στη θήκη της σέλας, ήταν γυαλιστερή, δίχως ίχνος σκουριάς.
(Νησιά της Καραϊβικής)

μτφ: Κατερίνα Παπαδημάτου

Ernest Miller Hemingway (1899-1961)
Στις 2 Ιουλίου, στο σπίτι του, στο Κέτσαμ, του Αϊντάχο,
με αυτοπυροβολισμό στο κεφάλι - με τον ίδιο τρόπο που
είχε αυτοκτονήσει και ο πατέρας του - ενώ είχε προηγηθεί
άλλη απόπειρα την άνοιξη της ίδιας χρονιάς.

- Τα αποσπάσματα από τα βιβλία Ο γέρος και η θάλασσα, Να έχεις και να μην έχεις και Τα νησιά της Καραϊβικής είναι σε μετάφραση της Κατερίνας Παπαδημάτου και περιλαμβάνονται στο βιβλίο των Χίλαρυ Χεμινγουέι και Καρλίν Μπρένεν Ο Χέμινγουέι στην Κούβα
εκδ. Μεταίχμιο, 2004

(φωτ: jfklibrary.org)

Link:
- Έρνεστ Χέμινγουεϊ: Είμαστε πάντα τυχεροί, στα Αυτοβιογραφικά

46 ~ Ρομαίν Γκαρύ: τόσες ελπίδες εξανεμίστηκαν, τόσα όνειρα έγιναν σκόνη

2010-07-12T14:07:00.002+03:00

Παράξενη ερώτηση αυτή: «Τι κάνεις στη ζωή σου;» Σας την έχουν κάνει ποτέ; Είναι μια ερώτηση που σου δίνει την εντύπωση ότι το γεγονός και μόνο πως ζεις δεν μετράει' τοποθετεί τη ζωή στη μειοψηφία, θα έλεγε κανείς, την υποβιβάζει σε δεύτερο επίπεδο, λες και δεν αρκεί να είσαι ζωντανός, λες και πρέπει να πληρώσεις και φόρο από πάνω.

Το 1941, ο Σαρί χυνόταν στη λίμνη Τσαντ. Δεν ξέρω τι ισχύει σήμερα. Έχει αλλάξει τόσο ο κόσμος! Τόσες ελπίδες εξανεμίστηκαν, τόσα όνειρα έγιναν σκόνη, τόσοι φίλοι πρόδωσαν, που τίποτα δεν είναι πια σίγουρο' ο ίδιος ο κόσμος έχει ίσως αλλάξει όψη. Όμως, το 1941, η ελπίδα ήταν ζωντανή, τα όνειρα φλογερά και αγνά, γνώριζες τα ονόματα των φίλων σου και ο Σαρί χυνόταν στη λίμνη Τσαντ.

Ο θόρυβος της θάλασσας σκέπαζε τη φωνή του - ήταν αναγκασμένος, για ν' ακουστεί, να φωνάζει, να παλεύει κόντρα στην αντάρα. Βρίσκονταν σ' ένα είδος χοάνης που είχε σκάψει το νερό μέσα στο βράχο. Τα κύματα έρχονταν να σκάσουν στα πόδια τους, ορμούσαν στην αμμουδιά μουγκρίζοντας, στροβιλίζονταν, διαλύονταν, κονιορτοποιούνταν και γέμιζαν τον αέρα μ' ένα συνεχές βουή το. Η Ελέν έκανε με κόπο κάποια αβέβαια βήματα πάνω στη μαλακή και υγρή άμμο.
- Αν φύγετε τώρα, φώναξε, θα πνιγείτε στην έξοδο του όρμου!
- Ω! Το ξέρω.

Είδε προς στιγμήν το ιστιοφόρο που ανεβοκατέβαινε πάνω στα κύματα και της φάνηκε σαν να διέκρινε μια ισχνή, ασάλευτη μορφή δίπλα στο κατάρτι. Η καρδιά της σταμάτησε, οι σκέψεις μπερδεύτηκαν μέσα στο μυαλό της... Τι να συνέβαινε στον Πες; Γιατί αυτοκτονούσε; Παραπάτησε μέσα στο νερό, αρπάχτηκε από το βράχο για να μην πέσει. Μια τερατώδης αντάρα αντηχούσε ολόγυρα της, απλωνόταν, ανέβαινε προς τον ουρανό. Οι κοκκοφοίνικες, ολόκληροι οι φοινικώνες ταρακουνιόνταν προς όλες τις κατευθύνσεις, τρελοί, σπαραγμένοι από τον άνεμο. Μέσα στο κενό φυσούσαν, ζεστές, ξερές, αφόρητες ριπές... Το λαρύγγι σφιγγόταν. Δεν υπήρχε πια αέρας. Τα πνευμόνια συστέλλονταν μέσα στο στήθος. Ο ουρανίσκος της είχε πρηστεί, την πονούσε πολύ... Η Ελέν αναζήτησε το μονοπάτι, προσπάθησε να τρέξει. Τα ψηλά και κοφτερά χόρτα της ξέσχιζαν τα ρούχα, πλήγωναν τα μπράτσα της... Στη στροφή είδε το μπανγκαλόου: ο Παρτόλ, που είχε κατέβει στη μάντρα, έβαζε φωτιά στην ξαπλώστρα και στο τραπεζάκι από λυγαριά που είχε αναποδογυρίσει στο έδαφος. Ακούγοντας βήματα, στράφηκε και είδε τη γυναίκα του.
- Ο Τσου Λανγκ είχε δίκιο! της πέταξε γελώντας. Η θύελλα είναι εδώ για τα καλά, αυτή τη φορά, κοίτα!
Της έδειχνε με το δάχτυλο τον ουρανό.
- Πώς μπόρεσες ν' αφήσεις τον Πες να φύγει!
Η Ελέν είχε καταληφθεί από τεράστια μνησικακία, από μια τρελή επιθυμία να ουρλιάξει, να φωνάξει. Δάκρια έτρεχαν από τα μάτια της, κυλούσαν στο μάγουλο της. Ένιωθε ακόμα πάνω σ' όλο της το σώμα την επαφή με τον Πες, τα φιλιά του στο στόμα της, πάνω στα στήθη της, το πυρετώδες χάδι του προσώπου του. Ασάλευτη, με τις γροθιές σφιγμένες, με την όψη να συσπάται από το μίσος και την απελπισία, κοιτούσε τον άντρα της και του μιλούσε αργά, επίπονα.
- Σημαίνει θάνατο γι' αυτόν... Το ξέρεις... Το ήξερες...

μτφ: Ελισάβετ Λαλουδάκη

από το βιβλίο του Romain Gary Ο Έλληνας ...και άλλα διηγήματα - εκδ. Κασταλία, 2008

...και το κουτσομπολιό που με ακολούθησε μετά τα κοσμικά δείπνα όπου οι άνθρωποι έδειχναν τον οίκτο τους στον καημένο τον Ρομαίν Γκαρύ, που έπρεπε να ήταν κομμάτι λυπημένος, κομμάτι ζηλόφθονος, για την ραγδαία άνοδο στο λογοτεχνικό στερέωμα, του εξαδέλφου του, Εμίλ Αζάρ (*)...

Διασκέδασα για τα καλά. Αντίο και σας ευχαριστώ.

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Romain Gary [Roman Kacew] (1914–1980)
Στις 2 Δεκεμβρίου, στο Παρίσι, με αυτοπυροβολισμό στο
στόμα, υποφέροντας από βαθιά κατάθλιψη μετά την
αυτοκτονία της Τζιν Σήμπεργκ, που, κατά το παρελθόν,
υπήρξε συζυγός του.

- Το πρώτο απόσπασμα είναι από το διήγημα Ο Έλληνας
- Το δεύτερο είναι από το διήγημα Σμηνίας Γκναμά και
- τα δύο τελευταία αποσπάσματα είναι από το διήγημα Η θύελλα

- φωτ: tdg.ch -

(*) "Εμίλ Λαζάρ" ήταν ένα από τα ψευδώνυμα του Ρομαίν Γκαρύ,
όπως αποκαλύφθηκε μετά τον θάνατό του.

45 ~ Πωλ Λαφάργκ: ο αιώνας του πόνου, της δυστυχίας και της φθοράς

2010-06-21T18:09:00.000+03:00

Μεγαλειώδη στομάχια σαν του Γαργαντούα, τι απογίνατε; Μεγαλειώδεις εγκέφαλοι που αγκαλιάζατε ολόκληρη την ανθρώπινη σκέψη, τι απογίνατε; Είμαστε πολύ καταβεβλημένοι και εκφυλισμένοι. Οι στερήσεις, η πατάτα, το τεχνητά χρωματισμένο κόκκινο κρασί, το πρώσικο σναπς, σοφά συνδυασμένα με την καταναγκαστική δουλειά, εξασθένισαν τα σώματα και περιόρισαν τα πνεύματά μας. Και τότε ακριβώς είναι που κλείνει το στομάχι του ανθρώπου και η μηχανή αυξάνει την παραγωγικότητα της, τότε είναι που οι οικονομολόγοι μας κηρύσσουν τη θεωρία του Μάλθους, τη θρησκεία της εγκράτειας και το δόγμα της δουλειάς. Μα θα έπρεπε να τους ξεριζώσουμε τη γλώσσα και να τη ρίξουμε στα σκυλιά.

Επειδή η εργατική τάξη, με την απλοϊκή ευπιστία της, αφέθηκε να κατηχηθεί, επειδή είναι από τη φύση της ορμητική και ρίχτηκε με τα μούτρα στη δουλειά και στην εγκράτεια, η καπιταλιστική τάξη βρέθηκε καταδικασμένη στην τεμπελιά και στην υποχρεωτική καλοπέραση, στον παρασιτισμό και στην υπερκατανάλωση. Αλλά, αν η υπέρμετρη δουλειά του εργάτη σκοτώνει τους μυώνες και βασανίζει τα νεύρα του, είναι το ίδιο γενναιόδωρη σε δεινά και νια τους αστούς.

Η εγκράτεια στην οποία καταδικάζεται η παραγωγική τάξη υποχρεώνει τους αστούς να αφοσιωθούν στην υπερκατανάλωση των προϊόντων που εκείνη κατασκευάζει σωρηδόν.

Ντροπή στους προλετάριους! Πού είναι αυτές οι πολυλογούδες κυράδες, για τις οποίες μιλάνε οι ιστορίες και τα παλιά μας παραμύθια, οι τολμηρές στα λόγια, οι ντόμπρες, οι ερωμένες του θεϊκού μπουκαλιού; Πού είναι αυτές οι ανέμελες γυναίκες, οι αεικίνητες, που διαρκώς μαγείρευαν, διαρκώς τραγουδούσαν, διαρκώς έσπερναν τη ζωή φέρνοντας τη χαρά, γεννώντας χωρίς ωδίνες υγιή και δυνατά παιδιά;... Έχουμε σήμερα τα κορίτσια και τις γυναίκες της φάμπρικας, καχεκτικά λουλούδια με θαμπά χρώματα, με αίμα ξεπλυμένο, με στομάχι κατεστραμμένο, με άτονα μέλη!... Ποτέ δεν έχουν γνωρίσει τη ρωμαλέα ηδονή και ποτέ δεν θα μπορέσουν θα διηγηθούν χαρωπά πώς βγήκαν απ' το τσόφλι τους! Και τα παιδιά; Δώδεκα ώρες δουλειάς για τα παιδιά. Ω, δυστυχία! Μα όλοι οι Ζυλ Σιμόν της Ακαδημίας των Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών, όλοι οι Ζερμινύ του ιησουϊτισμού, δεν θα είχαν καταφέρει να μηχανευτούν πιο αποκτηνωτική δολιότητα για τις ψυχές των παιδιών, πιο διαβρωτική των ενστίκτων τους, πιο καταστρεπτική για τον οργανισμό τους από τη δουλειά μέσα στη ρυπαρή και νοσογόνα ατμόσφαιρα του καπιταλιστικού εργοστασίου.

Οι κοσμικές κυρίες ζουν μια ζωή μάρτυρα. Για να προβάρουν και να δώσουν αξία στις νεραϊδένιες τουαλέτες που οι μοδίστρες σκοτώνονται για να ράψουν, αλλάζουν το ένα φόρεμα μετά το άλλο από το βράδυ ως το πρωί' παραδίδουν επί ώρες το κούφιο κεφάλι τους στους καλλιτέχνες των τριχών, οι οποίοι θέλουν πάση θυσία να χορτάσουν το μάταιο πάθος τους για τους ψεύτικους κότσους. Σφιγμένες μέσα στους κορσέδες τους, στριμωγμένες μέσα στα μποτάκια τους, με ντεκολτέ τόσο ανοιχτό που να κοκκινίζει ακόμα κι ένας σκαφτιάς, στροβιλίζονται ολόκληρες νύχτες στους φιλανθρωπικούς τους χορούς με σκοπό να συγκεντρώσουν κάποιες δεκάρες για τη φτωχολογιά. Άγιες ψυχές!

Για να ανταποκριθεί στη διπλή κοινωνική του λειτουργία, του παράσιτου και του υπερκαταναλωτή, ο αστός πρέπει όχι μόνο να καταπνίξει τις μετριοπαθείς του επιθυμίες, να εγκαταλείψει τις φιλόμοχθες συνήθειες του που τον χαρακτήριζαν εδώ και δύο αιώνες και να παραδοθεί σε μια ξέφρενη πολυτέλεια, στις μέχρι σκασμού βαρυστομαχιές και στις συφιλιδικές ασωτίες, αλλά χρειάζεται επιπλέον να απομακρύνει από την παραγωγική δουλειά έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων, ώστε να έχει στη διάθεση του βοηθούς.

Μια παράξενη τρέλα κατέχει τις εργατικές τάξεις των εθνών όπου κυριαρχεί ο καπιταλιστικός πολιτισμός. Αυτή η τρέλα σέρνει στο κατόπι της ατομικές και κοινωνικές δυστυχίες οι οποίες βασανίζουν εδώ και αιώνες τη δύστυχη ανθρωπότητα. Αυτή η τρέλα είναι η αγάπη για τη δουλειά, το θνησιμαίο πάθος για τη δουλειά, που φτάνει ως την εξάντληση των ζωτικών δυνάμεων του ατόμου και των απογόνων του. Αντί να αντιδράσουν σ' αυτόν το διανοητικό παραλογισμό, οι ιερείς, οι οικονομολόγοι και οι ηθικολόγοι καθαγίασαν την εργασία. Άνθρωποι τυφλοί και μικρόνοες, θέλησαν να φανούν πιο σοφοί από τον Θεό τους' άνθρωποι αδύναμοι και ουτιδανοί, θέλησαν να αποκαταστήσουν αυτό που ο Θεός τους καταράστηκε. Εγώ, που δεν επαγγέλλομαι ούτε τον χριστιανό, ούτε τον οικονόμο ή τον ενάρετο, αντικρούω τη γνώμη τους επικαλούμενος τον Θεό τους' απορρίπτω τα κηρύγματα της θρησκευτικής, οικονομικής και φιλελεύθερα σκεπτόμενης ηθικής τους αναλογιζόμενος τις φρικτές συνέπειες της δουλειάς στην καπιταλιστική κοινωνία. Μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία, η δουλειά είναι η αιτία κάθε πνευματικού εκφυλισμού, κάθε οργανικής παραμόρφωσης.

Δώδεκα ώρες δουλειάς την ημέρα, ιδού το ιδανικό των φιλάνθρωπων και των ηθικολόγων του 18ου αιώνα. Πόσο έχουμε ξεπεράσει αυτό το nec plus ultra! Τα σύγχρονα εργαστήρια έχουν εξελιχθεί σε ιδεώδη σωφρονιστικά ιδρύματα όπου φυλακίζουν τις εργατικές μάζες, όπου καταδικάζουν σε δωδεκάωρα ή δεκατετράωρα καταναγκαστικά έργα όχι μόνο τους άντρες, αλλά και τις γυναίκες και τα παιδιά! Και να φανταστεί κανείς ότι οι απόγονοι των ηρώων της Τρομοκρατίας έχουν αφεθεί να διαβρωθούν σε τέτοιο βαθμό από τη θρησκεία της δουλειάς, ώστε να δεχτούν μετά το 1848 σαν μια επαναστατική κατάκτηση το νόμο που περιόριζε σε δώδεκα ώρες τη δουλειά στα εργοστάσια' διακήρυτταν σαν επαναστατική αρχή το δικαίωμα στη δουλειά. Ντροπή στο γαλλικό προλεταριάτο! Μόνο σκλάβοι θα ήταν ικανοί νια μια τέτοια χαμέρπεια. Θα χρειάζονταν είκοσι χρόνια καπιταλιστικού πολιτισμού σε έναν Έλληνα της ηρωικής εποχής για να συλλάβει έναν τέτοιο εξευτελισμό... ... ...

Η αστική τάξη, μόλις βυθίστηκε στην απόλυτη τεμπελιά και τη διαφθορά σπρωγμένη από την καταναγκαστική απόλαυση, και παρ' όλα τα δεινά που υπέστη εξαιτίας αυτής της κατάστασης, συνήθισε στον καινούριο τρόπο ζωής. Τώρα φρίττει στην ιδέα οποιασδήποτε αλλαγής. Βλέποντας τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης που η εργατική τάξη αποδέχτηκε χωρίς αντίσταση και τη φθορά του οργανισμού που επιφέρει το διεστραμμένο πάθος για δουλειά, της ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο η αποστροφή προς κάθε ιδέα να επιβληθεί στην ίδια η δουλειά και προς κάθε είδους περιορισμό των απολαύσεων.

Είναι ακριβώς τότε που, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η διαφθορά στην οποία υποχρεώνεται η αστική τάξη σαν ένα είδος κοινωνικού καθήκοντος, σφηνώθηκε η ιδέα στους προλετάριους να επιβάλουν τη δουλειά στους καπιταλιστές. Οι αφελείς, πήραν στα σοβαρά τις θεωρίες των οικονομολόγων και των ηθικολόγων για τη δουλειά και συσπειρώθηκαν για να τις επιβάλουν έμπρακτα στους καπιταλιστές. Ο προλετάριος έκανε σημαία του το ρητό όποιος δε δουλεύει δεν τρώει η Λυόν, στα 1831, εξεγέρθηκε με σύνθημα στα όπλα ή στη δουλειά, οι συνασπισμένοι στην Κομμούνα του Μαρτίου 1871 χαρακτήριζαν την εξέγερση τους ως Επανάσταση της δουλειάς.

[....] Με δεδομένη αυτή τη διπλή τρέλα των εργατών, δηλαδή να σκοτώνονται από την υπέρμετρη δουλειά και να φυτοζωούν μέσα στη στέρηση, το μεγάλο πρόβλημα της καπιταλιστικής παραγωγής δεν είναι πια να βρουν παραγωγούς και να δεκαπλασιάσουν τις δυνάμεις τους, αλλά να ανακαλύψουν καταναλωτές... ... ...

Όταν, στην πολιτισμένη μας Ευρώπη, θέλουμε να ξαναβρούμε ένα ίχνος της έμφυτης ομορφιάς του ανθρώπου, πρέπει να πάμε να το αναζητήσουμε στα έθνη όπου οι οικονομικές προκαταλήψεις δεν μπόρεσαν ακόμη να ξεριζώσουν το μίσος για τη δουλειά. Η Ισπανία, που -αλίμονο! - εκφυλίζεται, μπορεί ωστόσο να υπερηφανεύεται ακόμα ότι διαθέτει λιγότερα εργοστάσια απ' όσες φυλακές και στρατώνες διαθέτουμε εμείς' όμως, ο καλλιτέχνης αναγαλλιάζει θαυμάζοντας τον αναιδή Ανδαλουσιάνο, μελαχρινό όπως τα κάστανα, στητό κι ευλύγιστο όπως μια ατσαλένια ράβδος' και η καρδιά του ανθρώπου αναριγά ακούγοντας τον ζητιάνο, υπέροχα τυλιγμένο μέσα στην τρύπια του capa, να συμπεριφέρεται ως amigo στους δούκες της Οσούνα. Για τον Ισπανό, που στην καρδιά του το πρωτόγονο ζώο δεν έχει ατροφήσει, η δουλειά είναι η χειρότερη από τις σκλαβιές.

Οι Έλληνες της χρυσής εποχής δεν ένιωθαν, κι αυτοί επίσης, παρά μόνο περιφρόνηση για τη δουλειά: αποκλειστικά και μόνο οι σκλάβοι επιτρεπόταν να δουλεύουν: ο ελεύθερος άνθρωπος δεν γνώριζε παρά μόνο τις σωματικές ασκήσεις και τα παιχνίδια του νου. Ήταν, επίσης, η εποχή όπου περπατούσε και ανέπνεε κανείς ανάμεσα σ' ένα λαό από Αριστοτέληδες, από Φειδίες, από Αριστοφάνηδες' ήταν η εποχή όπου μια χούφτα γενναίων συνέτριβε στο Μαραθώνα τις ορδές της Ασίας, αυτές που σε λίγο καιρό ο Αλέξανδρος θα καθυπέτασσε. Οι φιλόσοφοι της Αρχαιότητας δίδασκαν την περιφρόνηση για τη δουλειά, αυτόν τον ατιμωτικό υποβιβασμό του ελεύθερου ανθρώπου' οι ποιητές υμνούσαν την τεμπελιά, αυτό το δώρο των Θεών: Ο, Meliboe, Deus nobis haec otia fecit.

...ωστόσο, το προλεταριάτο, η μεγάλη τάξη που αγκαλιάζει όλες τις παραγωγικές δυνάμεις των πολιτισμένων εθνών, η τάξη που με τη χειραφέτηση της θα χειραφετήσει όλη την ανθρωπότητα από τη δουλική εργασία και θα μετατρέψει το ανθρώπινο ζώο σε ελεύθερη ύπαρξη, το προλεταριάτο, προδίδοντας τα ένστικτα του, παραβλέποντας την ιστορική αποστολή του, έχει αφεθεί να διαφθαρεί από το δόγμα της δουλειάς. Σκληρή και φοβερή έχει υπάρξει η τιμωρία του. Όλες οι προσωπικές και κοινωνικές δυστυχίες έχουν γεννηθεί από το πάθος του για τη δουλειά.

μτφ: Ελισάβετ Λαλουδάκη

από το βιβλίο του Paul Lafargue Το δικαίωμα στην τεμπελιά, εκδ. Ροές, 1998

Με σώας τας φρένας και υγιής, αυτοκτονώ πριν τα ανελέητα γηρατειά, που, σταδιακά, μου αποστερούν μία προς μία τις απολαύσεις και τις χαρές του βίου και εξασθενίζουν την φυσική και πνευματική αντοχή μου, παραλύσουν την ενεργητικότητά μου, καταρρακώσουν την βούλησή μου, και με κάνουν να γίνω βάρος σ' εμένα τον ίδιο και τους άλλους.

Χρόνια πριν, υποσχέθηκα στον εαυτό μου να μην ζήσω πέρα από τα εβδομήντα' έχω κανονίσει το χρόνο της αναχώρησής μου από την ζωή και έχω προετοιμάσει τον τρόπο που θα υλοποιήσω την απόφασή μου: μια υποδόρια ένεση υδροκυανίου.

Πεθαίνω με την αγαλλίαση της πεποίθησης ότι στο εγγύς μέλλον, ο αγώνας στον οποίο αφιερώθηκα επί σαρανταπέντε χρόνια, θα καταλήξει σε θρίαμβο.

Ζήτω ο κομμουνισμός! Ζήτω η Σοσιαλιστική Διεθνής!

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

Paul Lafargue (1842–1911)
Στις 26 Νοεμβρίου, με ένεση υδροκυανίου.
Μαζί με την σύζυγό του, Λάουρα, θυγατέρα του Καρλ Μαρξ.

- φωτ: commons.wikimedia.org -

44 ~ Αλεχάνδρα Πιθάρνικ: εγώ ενώνομαι στη σιωπή

2010-05-31T17:21:00.015+03:00

Ζητιάνα φωνή

Ακόμη τολμώ να αγαπώ
τον ήχο του φωτός σε μιαν ώρα νεκρή,
το χρώμα του χρόνου σ' ένα τείχος εγκαταλειμμένο.

Στο βλέμμα μου όλα έχουν χαθεί.
Είναι τόσο μακρινό το να ζητήσω.
Είναι τόσο κοντινό το να ξέρω πως δεν υπάρχει.

μτφ: Ρήγας Κούπα

Σιωπές

σιωπή εγώ ενώνομαι στη σιωπή
εγώ έχω ενωθεί στη σιωπή
και αφήνω να με κάνουν
αφήνω να με πίνουν
αφήνω να με λένε

μαχαιρωμένη απ' αυτό που λείπει
από την άτιμη αναμονή
θα ξαναγεννηθώ στα τρομερά παιχνίδια
και θα τα θυμάμαι όλα

οι ναυαγοί πίσω από τη σκιά
αγκάλιασαν αυτή που αυτοκτόνησε
με τη σιωπή του αίματός της

η νύχτα ήπιε κρασί
και χόρεψε γυμνή ανάμεσα στα κόκαλα της ομίχλης
ζώο ριγμένο στο πιο μακρινό χνάρι του
η κοπέλα γυμνή καθισμένη μέσα στη λησμονιά
ενώ το ανοιγμένο κεφάλι της πλανιέται κλαίγοντας
ψάχνοντας να βρει ένα πιο αγνό σώμα

ύστερα όταν πεθάνουν
εγώ θα χορέψω
χαμένη στο φως του κρασιού
κι ο εραστής του μεσονυκτίου

που είναι
πίσω από τα μάτια μου
κι από τα μάτια σου
τώρα που είναι νύχτα
στο αίμα
και δεν μπορούμε να δούμε
τον κρύο κόσμο μεγάλο

δεν έχει σημασία αν όταν φωνάξει η αγάπη
εγώ είμαι νεκρή
θα έρθω
πάντα θα έρχομαι
αν κάποτε
μου φωνάξει η αγάπη

ταξιδεύτρα της καρδιάς μαύρου πουλιού
είναι δική σου η μοναξιά τα μεσάνυχτα
δικά σου τα γνωστικά ζώα που πληθαίνουν τον ύπνο σου
περιμένοντας τον πανάρχαιο λόγο
δική σου είν' η αγάπη κι ο ήχος του ραγισμένου ανέμου

μτφ: Ρήγας Καππάτος

Το κουφό φανάρι

Οι απόντες φυσάνε κι η νύχτα είναι πυκνή.
Η νύχτα έχει το χρώμα των ματόκλαδων του νεκρού.
Όλη τη νύχτα φτιάχνω τη νύχτα. Όλη τη νύχτα
γράφω. Λέξη τη λέξη γράφω τη νύχτα.

μτφ: Ρήγας Καππάτος

Alejandra Pizarnik (1936-1972)
Στις 25 Σεπτεμβρίου, παίρνοντας 50 χάπια του βαρβιτουρικού σεκονάλ. Εθισμένη στις αμφεταμίνες, με κατάθλιψη και δύο ακόμα απόπειρες αυτοκτονίας παίρνει την θανατηφόρα δόση κατά τη διάρκεια της διήμερης άδειας της από το ψυχιατρικό νοσοκομείο Pirovano του Μπουένος Άιρες, όπου νοσηλευόταν.

- Το ποίημα Ζητιάνα φωνή είναι από την ανθολογία ομοερωτικών
ποιημάτων Η Έλξη των Ομωνύμων
εκδ. Οδυσσέας, 2005

- το ποίημα Σιωπές είναι από την ανθολογία
Τα εκατό ωραιότερα ερωτικά ποιήματα της ισπανικής γλώσσας
εκδ. Εκάτη, 2000
και
- το ποίημα Το κουφό φανάρι είναι από την Γενική Ανθολογία
Σύγχρονης Λατινοαμερικανικής Ποίησης 1892-1975
εκδ. Εκάτη, 2011 - (ενημέρωση: 23/7/2011)

- φωτογραφία: elpais.com -

43 ~ Γκέοργκ Τράκλ: Και η λευκή φωνή μού μίλησε: Σκοτώσου!

2010-05-10T17:43:00.010+03:00

Παράπονο

Ύπνος και θάνατος, μακάβρια πουλιά
γύρω από το κρανίο μου βουΐζουν όλη νύχτα.
Τη χρυσωμένη εικόνα του ανθρώπου
άραγε θα την καταπιεί
το παγωμένο κύμα του χρόνου;

Πάνω σε αποτρόπαιους υφάλους
χτυπιέται και τσακίζεται το σώμα, ολοπόρφυρο.
Και η φωνή πνιχτά στενάζει
πάνω απ' τη θάλασσα.
Ω αδελφή εσύ
της ταραγμένης μελαγχολίας,
κοίτα, μια βάρκα αλαφιασμένη βουλιάζει
κάτω απ' τ' αστέρια,
στο σιωπηλό το πρόσωπο της νύχτας.

μτφ: Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα

Άσμα των Ωρών

Με σκοτεινά κοιτάζονται βλέμματα οι εραστές,
οι ξανθοί, οι αστραφτεροί. Μέσα σε πυκνό σκοτάδι
αδύναμα απ' τον πόθο αγκαλιάζονται τα μπράτσα.

Πορφυρό συντρίφτηκε το στόμα των ευλογημένων. Τα
στρογγυλά τα μάτια
το σκούρο αντανακλούν χρυσάφι του ανοιξιάτικου
δειλινού,
την εσχατιά και τη μαυρίλα του δάσους, φόβους εσπερινούς
στο πράσινο,
ίσως ένα ανομολόγητο πέταγμα των πουλιών, του αγέννητου
μονοπάτι σε σκοτεινά χωριά, προς καλοκαίρια μοναχικά.
Και από ξέθωρη γαλανάδα ξέπνοο προβάλλει πότε πότε ένα σώμα.

Ελαφρά θροΐζει στο χωράφι το κίτρινο σιτάρι.
Σκληρή είναι η ζωή και ατσάλινο κραδαίνει
ο γεωργός δρεπάνι,
μεγάλα συνταιριάζει ο μαραγκός δοκάρια.

Πορφυρές βάφονται το φθινόπωρο οι φυλλωσιές' το
μοναστικό πνεύμα
περιδιαβαίνει τις ιλαρές ημέρες' ωριμάζει το σταφύλι
και γιορτινός φυσά ο άνεμος στις απλόχωρες αυλές.
Γλυκύτερα ευωδιάζουν οι κιτρινισμένοι καρποί' σιγανό είναι το γέλιο
του μακάριου, μουσική και χορός στα σκιερά
καπηλειά'
βήμα και σιωπή του πεθαμένου αγοριού στου κήπου το θαμπόφωτο.

μτφ: Ιωάννα Αβραμίδου

Έλις
Ι

Τέλεια είναι η γαλήνη της χρυσής αυτής μέρας.
Κάτω από γέρικες δρυς
προβάλλεις, Έλις, ήρεμος με στρογγυλά μάτια.

Το γαλάζιο τους καθρεφτίζει των ερωτευμένων τον ύπνο.
Στο στόμα σου
βουβάθηκαν οι ρόδινοι στεναγμοί τους.

Το βράδυ ανάσυρε ο ψαράς τα βαριά δίχτυα.
Ένας καλός βοσκός
οδηγεί το κοπάδι του στο μάκρος της άκρης του δάσους.
Ω, πόσο είναι δίκαιες όλες σου, Έλις, οι μέρες.

Σε τοίχους γυμνούς
πέφτει σιγά της ελιάς η γαλάζια ησυχία,
το σκοτεινό τραγούδι σβήνει ενός γέρου.

Μια βάρκα χρυσή
λικνίζει, Έλις, στον έρημο ουρανό την καρδιά σου.

μτφ: Δημ. Στ. Δήμου

Αποκάλυψη και αφανισμός
(απόσπασμα)

Στην άκρη του δάσους θα περπατήσω ένα πλάσμα βουβό, που από τ' άφωνα χέρια του, έπεσε ο τρίχινος ήλιος' ένας ξένος στο βραδινό λόφο, που κλαίγοντας υψώνει τα βλέφαρα πάνω απ' την πέτρινη πολιτεία' ένα αγρίμι, που στέκεται ήρεμο στη γαλήνη της γέρικης κουφοξυλιάς' ω, ανήσυχο αφουγκράζεται το σκοτεινιασμένο κεφάλι, ή ακολουθούν τα δισταχτικά βήματα το γαλάζιο σύννεφο στο λόφο, κι ακόμα και τα στοχαστικά άστρα. Ήσυχα τον συντροφεύουν στο πλάι τα πράσινα σπαρτά, φοβισμένο συμπορεύεται το ζαρκάδι σε μουσκλιασμένα μονοπάτια του δάσους. Κλείστηκαν βουβές των χωριανών οι καλύβες και μέσα στη μαύρη νηνεμία σε τρομάζει το γαλάζιο παράπονο του χειμάρρου.

Καθώς όμως κατέβαινα το μονοπάτι των βράχων, με κυρίεψε η τρέλα και κραύγασα δυνατά μες στη νύχτα' και καθώς έγυρα με δάχτυλα ασημένια από τα σιωπηλά νερά, είδα ότι με είχε εγκαταλείψει το πρόσωπό μου. Και η λευκή φωνή μού μίλησε: Σκοτώσου! Αναστενάζοντας υψώθηκε μέσα μου ι ίσκιος ενός αγοριού και με κοίταξε αστραφτερό με κρυστάλλινα μάτια, έτσι που σωριάστηκα κλαίγοντας κάτω απ' τα δέντρα, κάτω απ' το θεόρατο θόλο των άστρων.

μτφ: Δημ. Στ. Δήμου

Το φθινόπωρο τον μοναχικού

Σκούρο φθινόπωρο όλο πλούτο και καρπούς,
ωραίων θερινών ωρών κιτρινισμένο κλέος.
Αγνό γαλάζιο από φθαρμένους βγαίνει ασκούς,
η πτήση των πουλιών ηχεί θρύλος αρχαίος
ο μούστος γίνεται κρασί. Τη σιωπή ακούς
σε ζοφερά ερωτήματα πως απαντά με δέος.

Κι εδώ κι εκεί ένας σταυρός σε λόφους κι ερημιές.
Στο άλικο δάσος χάνεται ένα κοπάδι ακόμα.
Το σύννεφο οδοιπορεί πάνω απ' το βάλτο, δες,
τώρα ησυχάζει του ήμερου του χωρικού το σώμα
το βράδυ αναδεύει αχνά φτερούγες γαλανές,
μια στέγη από άχυρο ξερό, η μαύρη γη, το χώμα.

Στο φρύδι όποιου κουράστηκε τ' άστρα τώρα φωλιάζουν
η σιωπηλή σεμνότητα στα κρύα δωμάτια μπαίνει
κι άγγελοι μέσα απ' τα κυανά των εραστών κοιτάζουν
τα μάτια που την ώρα αυτή το πάθος τους γλυκαίνει.
Καλάμια θροΐζουν κι οι ιτιές οι φαλακρές σταλάζουν
μαύρη δροσιά και όστέινη φρίκη τον κόσμο ραίνει.

μτφ: Λένια Ζαφειροπούλου

Το βράδυ

Με νεκρές παρουσίες ηρώων
γεμίζεις φεγγάρι
τα σιωπώντα δάση
δρεπάνι φεγγάρι –
με τον γλυκύ εναγκαλισμό
των εραστών
τον ίσκιο περίφημων χρόνων
μουχλιάζουν τα βράχια ένα γύρο
γαλαζωπά αστράφτει
εκεί προς την πόλη,
όπου ψυχρό και κακό
οικεί ένα γένος σε σήψη
στα λευκά του εγγόνια
μέλλον πικρό ετοιμάζει
ίσκιοι που κατάπιε το φεγγάρι
αναστενάζοντας σε κρύσταλλο κενό
της λίμνης της βουνίσιας.

μτφ: Λένια Ζαφειροπούλου

Georg Trakl (1887-1914)
Στις 3 Νοεμβρίου, με υπερβολική δόση κοκαΐνης, νοσηλευόμενος σε νοσοκομείο της Κρακοβίας. Εξαρτημένος από ναρκωτικά, συναισθηματικά ασταθής, και υποφέροντας από κατάθλιψη που επιδεινώθηκε υπηρετώντας ως τραυματιοφορέας κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο στο μέτωπο της Γαλικίας, λίγες εβδομάδες νωρίτερα, είχε πάλι προσπαθήσει να θέσει τέλος στην ζωή του με αυτοπυροβολισμό, αλλά τον είχαν εμποδίσει οι σύντροφοί του.

- Το πρώτο ποίημα είναι από την Λέξη - τ. 201, Ιούλ.2009
- Το δεύτερο ποίημα είναι από το Εντευκτήριο - τ. 75, Δεκ.2006
- Το τρίτο και το τέταρτο είναι από την ανθολογία της Μαρίας Λαϊνά
"Ξένη ποίηση του 20ού αιώνα" - εκδ. Λωτός, 2000
- Τα δύο τελευταία ποιήματα είναι από την Ποιητική - τεύχος
έβδομο, Άνοιξη 2011 (ενημέρωση 12 Νοε.2011)

- φωτογραφία: henkgrasduint.web-log.nl -

42 ~ Γενς Μπιέρνεμπε: δεν φύεται η άμπελος γύρω στις ψυχές

2010-04-19T17:10:00.000+03:00

Εμείς

Εμείς απ' τις συνοικίες, τις νέες συνοικίες
όπου ακούμε των άλλων τα ραδιόφωνα
στα ίδια διαμερίσματα, με τις ίδιες λέξεις,
με τις ίδιες ζωές, με τα ίδια πρωινά τραμ.
Όπου μυρίζουμε ο ένας του άλλου τα φαγητά,
όπου μυρίζουμε των άλλων τη ζωή:
κινηματογράφο, ραδιόφωνο, καρκίνο.

Δεν υπάρχουν ναοί του Απόλλωνα εδώ.
Κανείς Άη Γιάννης δε ζει σ' αυτήν την έρημο.
Δεν φύεται η άμπελος γύρω στις ψυχές.
Δεν υπάρχουν αλιείς σε λίμνη Γεννησαρέτ.
Ούτε ένα κιονόκρανο, ούτε ένα θραύσμα
από κλασική κολόνα.
Δεν υπάρχει εδώ αυτοκράτωρ.
Όμως έχουμε καρκίνο, ράδιο, σινεμά.

Παράξενο στ' αλήθεια να 'χουμε καρκίνο—
αντί για όλα τ' άλλα σχεδόν.
Το υδραγωγείο σπασμένο, ζωντανό στο τοπίο.
Η αναποδογυρισμένη κολόνα από λευκό μάρμαρο,
πνιγμένη στην κάπνα και στ' αγριόχορτα.
Χρυσά πανιά απέναντι στην κατάμαυρη θάλασσα.
Κι ο ήλιος.
Έχουμε καρκίνο, ράδιο και σινεμά.
Εμείς από τις συνοικίες, είμαστε ό,τι είμαστε
και δεν θα μας ανατρέψεις
μ' έναν ύμνο στον Απόλλωνα.
Δεν συμβαίνουν ατυχήματα στις συνοικίες.

μτφ: Γιώργος Χριστογιάννης

Jens Ingvald Bjørneboe (1920-1976)
Στις 9 Maΐου, με απαγχονισμό, μετά από μακρά
πάλη με τον αλκοολισμό και την κατάθλιψη,
αφήνοντας σημείωμα πως τον σκότωσε η μοναξιά.

- Το ποίημα "Εμείς" είναι από την ανθολογία
"Νορβηγοί Ποιητές 1900-1985"
εκδ. Εστία, 1985

- φωτογραφία: fil.nrk.no -

Link:
ο Γενς Μπιέρνεμπε, στα λογοτεχνικά ταξίδια στον κόσμο

41 ~ Χοσέ Ασουνθιόν Σίλβα: Ψάξε με στο βασίλειο των μνημάτων

2010-03-29T00:16:00.001+03:00

Το κακό του αιώνα

Ο πελάτης
Γιατρέ μου, μια αποθάρρυνση της ζωής
που βαθιά μου γεννιέται και ριζώνει,
του αιώνα το κακό, κακό του Βέρθερου,
του Ρόλια, του Μανφρέδου, του Λεοπάρντι.
Μια κούραση απ' το κάθε τι, μια απόλυτη
του ανθρώπου περιφρόνηση, μια ατέρμονη
άρνηση του σκοπού της ύπαρξης,
του δασκάλου μου Σοπενxάουερ άξια'
μια διάθεση κακή που μεγαλώνει
με το βασανιστήριο της ανάλυσης...
... ...

μτφ: Ηλίας Ματθαίου

Στεναγμός

Αν στις αναμνήσεις σου δείς κάποτε
μεσ' στην αχλύ του παρελθόντος
να ξεπετάγεται η θλιβερή μου θύμηση
μισοσβησμένη πια απ' τον χρόνο,
συλλογίσου πως ήσουν πάντα λαχτάρα μου
και αν η μνήμη μιας αγάπης τόσο θείας
συγκινήσει την καρδιά σου' σκεπάσει με
σύννεφα τον ουρανό σου,
γεμίσει με δάκρυα τα γαλάζια σου μάτια'
ω! μη με ψάξεις εδώ στη γη
που έζησα, που πάσxισα
αλλά στο βασίλειο των μνημάτων
που βρίσκεις γαλήνη και ανάπαυση!

2 Ιουνίου 1881

μτφ: Ιωάννα Μοάτσου-Στρατηγοπούλου

José Asunción Silva (1865-1896)
Στις 23 Μαΐου, στο σπίτι του, στη Μπογκοτά,
με αυτοπυροβολισμό. Πνιγμένος στα χρέη και
καταβεβλημένος από τον θάνατο της αδελφής του
και την απώλεια του συνόλου του έργου του,
εξ αιτίας ναυαγίου.

- Το ποίημα "Το κακό του αιώνα" είναι από την ανθολογία
του Ηλία Ματθαίου "Ποίηση Ισπανόφωνης Αμερικής"
εκδ. Γνώση, 1987

- φωτογραφία: antologiacriticadelapoesiacolombiana.com -

40 ~ Ντίτερ Λάιζεγκανγκ: τα περισσότερα θα γίνουν κι εν τη απουσία μου

2010-03-08T19:11:00.000+02:00

Ειρηνικό τελείως καθημερινό πρωινό

Σήμερα το πρωί, Σάββατο, στις έντεκα του Απρίλη
Όπως κάθε πρωί ανάμεσα Μάρτη κι Οκτώβρη, μία παρέα
Πουλιά που κελαηδούσαν, με απόσπασε
Απ' τη δουλειά μου

Ολόκληρη τη νύχτα ήμουν απασχολημένος
Γράφοντας, ξεφυλλίζοντας (τελείως ξεχασμένος, τελείως στο
Γραπτό μου βυθισμένος) την εργασία μου για το
«Τέλος της μοναξιάς»

Τώρα, πέντε η ώρα και τριάντα, με το θόρυβο
Του πρώτου τραμ, αναλογίζομαι το
Αληθινό ξανά: τον εαυτό μου, καθώς κάθεται εδώ
Με πονεμένη πλάτη και στεγνό από το κάπνισμα λαιμό

Τα βιβλία, οι πολυδιαβασμένες τους σελίδες (πάντα
Κάπως εμφαντικές σημειώσεις στο περιθώριο)
Ρολόϊ ασημένιο, ένας χαρτοκόπτης από αλάβαστρο

Όπως κάθε πρωί, θ' αδειάσω το
Τασάκι αμέσως, θα περπατήσω στα σκοτεινά δωμάτια
Ίσως για λίγο
Απ' το παράθυρο θα ατενίσω τις ακόμα ήσυχες οδούς

Μέχρι επάνω στην κατοικία, όπου μένει ο αδελφός μου
Θα ξαπλώσω, σχεδόν κρυφά
Για λίγο στο κρεβάτι της γυναίκας μου
Θ' αφουγκραστώ τον ύπνο της και

θα παραδεχτώ (χωρίς πικρία, βεβαίως), ότι τα περισσότερα
Θα γίνουν κι εν τη απουσία μου
Μετά θα ρίξω τελικά
Μια τελευταία ματιά στα πυκνογραμμένα φύλλα

Με το επίμονο αίσθημα, πως έχω κάνει κάτι
Κάτι καλό, χρήσιμο
Και, όπως πάντα, θ' απωθήσω τα ερωτηματικά
«Γιατί;» και «Για ποιον;»

(11-4-1970)

μτφ: Αντώνης Τριφύλλης

Relikte

Ένα βιβλίο, που είναι δικό μου
Με μία αφιέρωση του Άλμπερτ Σβάϊτσερ
Ένας δίσκος

It's the talk of the town
Γρατζουνισμένος
78 στροφών

Ένα δωμάτιο, που μου επιτρέπει
Να θυμούμαι
Ότι ζωγράφισα ένα μουστάκι στον

Κόνραντ Αντενάουερ
Μία ουλή, απ' την οποία μπορώ να κρατηθώ
Όταν υπάρχει ζήτημα

Ν' αναπαυθώ
Λίγες φωτογραφίες, όπου χαμογελάω
Γιατί το ζήτησε ο πατέρας μου

Το σώμα σου, που μου
Προκαλεί τόσο οίκτο
Ανάμεσα σ' όλα τα νεκρά σκουπίδια

(1973)

μτφ: Αντώνης Τριφύλλης

Συνάντηση

Ο αδελφός σου στον άλλο συρμό
Μπορείς να τον δεις να κοιτάζει
Στο τζάμι

Μια στιγμή μοναχά
Τόσο λίγο για μια λέξη φιλίας

μτφ: Αντώνης Τριφύλλης

Οι ωραιότερες λέξεις

Για σένα
Συλλέγω τις
Ωραιότερες λέξεις και
Τις βάζω
Κάτω απ' το μαξιλάρι σου

Όμως το πρωίμιλάς
Για
Άσχημα όνειρα

μτφ: Αντώνης Τριφύλλης

Dieter Leisegang (1942-1973)
Στις 21 Μαρτίου, πρωί πρωί, στο Όφενμπαχ,
με αυτοπυροβολισμό.

- Τα δύο πρώτα ποιήματα είναι από την ανθολογία του Αντώνη Τριφύλλη
"σύγχρονη γερμανόφωνη ποίηση" - (επιμέλεια: Αλέξης Ζήρας)
εκδ.Γαβριηλίδης / Πλέθρον, 1983
- Το τρίτο και το τέταρτο ποίημα είναι από το περιοδικό η λέξη, τχ.40 / Δε-
κέμβριος 1984

- φωτογραφία: de.wikipedia.org -

39 ~ Ζεράρ ντε Νερβάλ: κάθοδος στην κόλαση

2010-02-15T23:58:00.004+02:00

El Desdichado

Εγώ είμαι ο σκοτεινός, ο χήρος, ο απαρήγορος
ο δίχως πύργο πρίγκιψ της Ακουιτανίας.
Το μόνο αστέρι μου νεκρό, και στο έναστρο λαγούτο μου
προβάλλει ο μαύρος ήλιος της Μελαγχολίας.

Στον τάφο εσύ, παρηγοριά μου, το Παυσίλυπο
φέρε μου πάλι και της Ιταλίας το κύμα,
το άνθος που τόσο με ηρεμούσε εμέ περίλυπο,
τη δράνα όπου το ρόδο σμίγει με το κλήμα.

Είμαι Έρως; Φοίβος; Λουζινιάν; Μπιρόν;
Απ' το φιλί της ρήγισσας ακόμη είναι ερυθρό το μέτωπο μου.
Μες στη σπηλιά που κολυμπά η Σειρήνα έxω ονειρευθεί

και δυο φορές θριαμβευτής πέρασα τον Αχέροντα,
τονίζοντας στην ορφική μου λύρα τους καημούς
κάποιας αγίας και μιας νεράιδας τους λυγμούς.

μτφ: Παναγιώτης Μουλλάς
-ποιητική, τεύχος τέταρτο-

Η μαύρη κηλίδα

Όποιος τον ήλιο έκοίταξε μ' επιμονή πολλή,
τα μάτια χαμηλώνοντας θα του φανεί θολή,
μαύρη κηλίδα γύρω του ν' άργοπεταλουδίζει.

Έτσι κι εγώ θρασύς πολύ κάποτε νεαρός,
τα μάτια πήγα κι έστησα στον ήλιο τολμηρός:
Στίγμα από τότε απόμεινε το φως μου να μαυρίζει.

Και μέxρι τώρα, σύμμιγμα θαρρείς σκοταδερό,
όπου το μάτι μου σταθεί μαζί του εγώ θωρώ
θέση να παίρνει δίπλα του το στίγμα, να μ' ορίζει!

Πώς; Πάντα; Ναι, χωρίζοντας κάθε χαρά από έμέ!
Γιατί ένας μόνος — ο αητός — από τα υψη, ώιμέ,
τον Ήλιον ατιμώρητος, τη Δόξαν ατενίζει.

μτφ: Αλέξανδρος Μπάρας
-Προσεγγίσεις στη γαλλική ποίηση. εκδ. Πρόσπερος, 1986-

Αυρηλία
(αποσπάσματα)

Σε κάθε άνθρωπο υπάρχει ένας θεατής κι ένας ηθοποιός, εκείνος που μιλά και εκείνος που απαντά. Οι Ανατολίτες είδαν εκεί δυο εχθρούς: το καλό και το κακό πνεύμα. «Είμαι το καλό; Είμαι το κακό;» έλεγα μέσα μου. «Σε κάθε περίπτωση, το άλλο μου είναι εχθρικό... Ποιος ξέρει αν δεν υπάρχει εκείνη η περίσταση ή εκείνη η ηλικία που αυτά τα δυο πνεύματα χωρίζουν; Προσκολλημένα στο ίδιο σώμα και τα δύο, από μια υλική συγγένεια είναι ίσως το ένα ταμένο στη δόξα και την ευτυχία, το άλλο στην εκμηδένιση ή στην αιώνια οδύνη;»
*
Το όνειρο είναι μια δεύτερη ζωή. Δεν μπόρεσα να περάσω, χωρίς να τρομάξω, αυτές τις πόρτες από ελεφαντόδοντο ή από κόκαλο που μας χωρίζουν απ' τον αόρατο κόσμο. Οι πρώτες στιγμές του ύπνου είναι η εικόνα του θανάτου' ένα απροσδιόριστο μούδιασμα κυριεύει τη σκέψη μας και δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την ακριβή στιγμή που το εγώ, με άλλη μορφή, συνεxίζει το έργο της ύπαρξης. Είναι ένας άδειος υπόγειος δρόμος που φωτίζεται λίγο λίγο και όπου βγαίνουν από τη σκιά και τη νύχτα οι χλομές μορφές, οι αυστηρά ακίνητες, που κατοικούν στον τόπο διαμονής των ψυχών των δικαίων πριν από τη λύτρωση.
*
Μπήκα σε μια πελώρια σάλα, όπου ήταν μαζεμένοι πολλοί άνθρωποι. Αναγνώριζα παντού γνωστές φυσιογνωμίες. Τα χαρακτηριστικά πεθαμένων συγγενών που τους είχα κλάψει βρίσκονταν ανατυπωμένα σε άλλους που, ντυμένοι με πιο αρχαίες φορεσιές, μου έκαναν την ίδια πατρική υποδοχή. Φαίνονταν σαν να είχαν μαζευτεί για ένα οικογενειακό συμπόσιο. Ένας απ' αυτούς τους συγγενείς ήλθε προς το μέρος μου και μ' αγκάλιασε τρυφερά. Φορούσε μια αρχαία ενδυμασία που τα χρώματα της φαίνονταν ξεθωριασμένα και η xαμογελαστή φυσιογνωμία του, κάτω απ' τα σκονισμένα μαλλιά του, είχε κάποια ομοιότητα με τη δική μου. Μου φαινόταν περισσότερο ζωντανός από τους άλλους και, που λέει ο λόγος, έχοντας μεγαλύτερη θεληματική σχέση με το πνεύμα μου. Ήταν ο θείος μου. Με κάθισε δίπλα του κι ένα είδος επικοινωνίας άρχισε μεταξύ μας' γιατί δεν μπορώ να πω ότι άκουγα τη φωνή του' μονάχα που, καθώς η σκέψη μου πήγαινε σ' ένα σημείο, μου δινόταν αμέσως γι' αυτό η εξήγηση και οι εικόνες συγκεκριμενοποιούνταν μπρος στα μάτια μου σαν έμψυχες ζωγραφιές.
— Ώστε λοιπόν είναι αλήθεια! έλεγα εκστασιασμένος' είμαστε αθάνατοι και διατηρούμε εδώ τις εικόνες του κόσμου που κατοικήσαμε. Τι ευτυχία να σκέφτεται ότι όλα όσα αγαπήσαμε θα υπάρχουν πάντοτε γύρω μας!...
Ήμουν πολύ κουρασμένος απ' τη ζωή!
— Μη βιάζεσαι να χαρείς, είπε, γιατί ανήκεις ακόμη στον επάνω κόσμο και έχεις να υποφέρεις σκληρά χρόνια δοκιμασιών. Η διαμονή που σε γοητεύει έχει και η ίδια τους πόνους της, τους αγώνες της και τους κινδύνους της. Η γη όπου ζήσαμε είναι πάντοτε το θέατρο όπου δένονται και λύνονται οι ψυχές μας: είμαστε οι λάμψεις της κεντρικής φωτιάς που το ζωογονεί και που ήδη αδυνάτισε...
— Τι λοιπόν! είπα. Η γη θα μπορούσε να πεθάνει και να μας κατακλύσει το μηδέν;
- Το μηδέν, είπε, δεν υπάρχει με την έννοια που το εννοούμε' αλλά η ίδια η γη είναι ένα υλικό σώμα που η ψυχή του είναι το σύνολο των πνευμάτων. Η ύλη δεν μπορεί να καταστραφεί περισσότερο από το πνεύμα, αλλά μπορεί να τροποποιηθεί ανάλογα με το καλό και ανάλογα με το κακό. Το παρελθόν μας και το μέλλον μας είναι αλληλέγγυα. Ζούμε με τη φυλή μας και η φυλή μας ζει με μας.
*
Το συναίσθημα που γεννήθηκε μέσα μου απ' αυτά τα οράματα και από τις σκέψεις, που αυτά μου έφερναν τις ώρες της μοναξιάς μου ήταν τόσο θλιβερό που ένιωθα σαν χαμένος. Όλες τις πράξεις της ζωής μου τις έβλεπα κάτω από την πιο δυσάρεστη πλευρά τους και στο είδος του συνειδησιακού ελέγχου που παραδινόμουν, η μνήμη μου παρουσίαζε τα πιο παλιά γεγονότα με μια παράξενη καθαρότητα. Δεν ξέρω ποια ψευτοντροπή μ' εμπόδισε να παρουσιαστώ στο εξομολογητήριο' ίσως ο φόβος του να εμπλακώ μέσα οτα δόγματα και στις πρακτικές εφαρμογές μιας επίφοβης θρησκείας, που ενάντια σε μερικές απόψεις της είχα διατηρήσει φιλοσοφικές προκαταλήψεις.
*
Τα οράματα που είχαν επακολουθήσει στον ύπνο μου με είχαν ρίξει σε μια τέτοια απελπισία, που δεν μπορούσα σχεδόν να μιλήσω' ο κύκλος των φίλων μου δεν μου ενέπνεε παρά μια αβέβαιη διασκέδαση' το πνεύμα μου, απασχολημένο ολοκληρωτικά απ' αυτές τις ψευδαισθήσεις, αντιστεκόταν στην παραμικρή διαφορετική αντίληψη' δεν μπορούσα να διαβάσω και να καταλάβω δέκα συνεχόμενες γραμμές. Για τα πιο όμορφα πράγματα έλεγα μέσα μου! «Τι μ' ενδιαφέρει! Αυτά δεν υπάρχουν για μένα».
*
Είπα μέσα μου: «Σπατάλησα πολύ άσχημα τη ζωή, αλλά αν οι νεκροί συγχωρούν, ίσως να το κάνουν με τον όρο ότι θα απέχει κανείς για πάντα από το κακό και ότι θα επανορθώσει όλα όσα έχει κάνει. Γίνεται αυτό;... Από αυτή τη στιγμή, ας προσπαθήσουμε να μην κάνουμε κακό και ας ανταποδώσουμε τα ίσα σε ό,τι μπορεί να οφείλουμε». Πρόσφατα είχα αδικήσει ένα πρόσωπο δεν ήταν παρά μια αμέλεια, αλλά, αρxίζοντας, πήγα να ζητήσω συγγνώμη. Η χαρά που πήρα απ' αυτή την επανόρθωση μου έκανε πολύ μεγάλο καλό' είχα ένα κίνητρο για να ζω και να ενεργώ στο εξής, ξανάβρισκα το ενδιαφέρον για τον κόσμο.
*
Οι φροντίδες που είχα δεχτεί με είχαν φέρει πια κοντά στην στοργή της οικογένειάς μου και των φίλων μου και μπορούσα να κρίνω πιο ορθά τον κόσμο των ψευδαισθήσεων όπου είχα ζήσει κάμποσο καιρό. Μολοταύτα, αισθάνομαι ευτυχισμένος για τις πεποιθήσεις που σxημάτισα και συγκρίνω αυτή τη σειρά από δοκιμασίες που πέρασα με ό,τι, για τους αρχαίους, αποτελούσε η ιδέα ενός κατεβάσματος στην κόλαση.

μτφ: Βαγγέλης Κάσσος
-Αυρηλία, εκδ. Αιγόκερως,2000-

Παραίτηση

Όταν του ήλιου οι φωτιές τη φύση πλημμυρίζουν
όταν ανοίγει ένας ανθός αγνός και δροσερός
όταν στα μάτια μου ζωή κι αγάπη λαμπυρίζουν,
κι όταν αστράφτει ένας υπέροχος καιρός,

Αν στους αγρούς χαρούμενα κοπάδια αναπηδούνε,
στο δάσος το πουλί λαλεί κι εγώ περιπλανιέμαι,
είμαι θλιμμένος. Την ψυχή μου πένθη την κεντούνε
το κλάμα δεν αρνιέμαι.
Αλλά όταν στο λιβάδι δω το χόρτο ξεραμένο,
ωχρό το φύλλο των δασών στα πόδια μου έχει πέσει,
αν δω τον ουρανό χλωμό, το ρόδο μαραμένο,
μένω σ' αυτή σα μέσα σ' όνειρο τη θέση.
Λιγότερο θλιμμένο πια, το χέρι μου μαζεύει
αυτά τα φύλλα, ερείπια πρασίνου και ανθών.
Το στόμα μου τ' ασπάζεται, το βλέμμα τα χαϊδεύει,
κι ονόματα τους δίνω αδελφών.
Δεν είν' τα φύλλα αδέλφια μου που πέφτουνε στο κύμα
του ανέμου το ανελέητο σπασμένα πριν την ώρα;
Δεν πρέπει πρόωρα κι εγώ νακατεβώ στο μνήμα,
στις μέρες της ανοίξεώς μου, τώρα;
Ίσως όπως κι εγώ κι αυτό το άνθος που εκπνέει
στη θέρμη του ήλιου ανοίγοντας με πάθος κι ευφροσύνη,
να 'κλεισε μες στο στήθος του μια φλόγα που το καίει
και θάνατο του δίνει.

Έτσι είναι: τούτη εδώ η ζωή τα πάντα τα μαραίνει.
Γιατί τη μοίρα του παντός εγώ να τη φοβούμαι;
Ύπνος είναι ο θάνατος. Ψυχή μου κουρασμένη
ας αποκοιμηθούμε.

Μητέρα μου!... Ω! έλεος, μια και τώρα πεθαίνω,
φίλοι, απ' τη θλίψη σώστε την εσείς την περιττή.
Γρήγορα θα 'ρθει να με βρει εκεί που ο άθλιος μένω,
αλλά δε θα 'μαι εκεί.

Κι εσύ οπτασία της μοναχής ψυχής μου λατρεμένη,
ωραίο, γελαστό παιδί που ανέλπιδα αγαπώ,
η ανάμνησή σου μάταια εδώ στη γη με δένει:
δεν θα σε ξαναδώ.
Μ' αν ησκιά μου για καιρό σα μάταιη εικόνα
σού εμφανίζεται... ω! εσύ μην το φοβάσαι αυτό:
η σκιά μου θα σε ακολουθεί, αβέβαιη ακόμα,
ανάμεσα σ' εσένα μα και στον ουρανό.

μτφ: Λένια Ζαφειροπούλου
-ποιητική, τεύχος έβδομο-(ενημέρωση: 12 Νοε.2011)

Η αιώνια νύxτα αρxίζει και θα είναι φοβερή. Τι θα συμβεί όταν οι άνθρωποι αντιληφθούν ότι δεν υπάρxει πια ήλιος;

Gérard de Nerval [Gérard Labrunie] (1808–1855)
Στις 26 Ιανουαρίου, στο Παρίσι, με απαγχονισμό. Χτυπημένος από τη φτώχεια και μετά από αλλεπάλληλους νευρικούς κλονισμούς που τον οδήγησαν στην παραφροσύνη, κρεμάστηκε σε μια μεταλλική σχάρα υπονόμου, της οδού de la Vieille-Lanterne, με μία ποδιά που, μέσα στην τρέλλα του, νόμιζε ότι ήταν η ζώνη της βασίλισσας του Σαβά.

- το πορτραίτο είναι από το herodote.net -

38 ~ Ντιμίταρ Μπογιατζίεφ: ο ήλιος πια ν' ανατείλη δεν προσμένω

2010-01-25T23:19:00.000+02:00

Βραδινό ρίγος

Χλωμό και διαφανές
απάνω στις στέγες
πεθαίνει αργά το βράδι.
Μια σκέψη τρομερή
κάπου ωριμάζει στης
ψυχής μου το σκοτάδι.

Στην πόλη, που βομβεί ως
μια πνιγηρή άβυσσος,
ο κόσμος σα χαμένος.
Με τους ώμους πλάι σ' ώμους,
σ' ακαθόριστους δρόμους,
κόσμος άψυχος, ξένος.

Κι όταν θα 'ναι να ρθή,
σ' ώρα που έχει οριστή, η
πληρωμή μου η οργισμένη,
θα βρεθή φίλος την
σκέψη να διώξη αυτήν
την αποφασισμένη;

Με βαθιά τρυφερότητα

Με βαθιά τρυφερότητα στα μάτια
σε κοιτάζω, τα χέρια σου φιλώ
και κλαίω, γιατί ίσως δε θ' ανακαλύψης
ποτέ, στην ανωφέλεφτην απάτη
των λόγων των χλωμών και των σβησμένων,
πως, στον ζόφο μου μέσα, σ' αγαπώ.

Σαν θεριστής που λαχταρά για λίγη
ξεκούραση, σιμώνω κουρασμένος
στη φιλόξενη πόρτα του σπιτιού σου,
μες στην εσπέρια ομίχλη μιας ημέρας
φιλάργυρης. Την πόρτα την κλεισμένη
μισανοίγεις, για να δεχτής, εξαίσια

χαμογελώντας, τον δυστυχισμένον
εξόριστο. Και, δίχως απορία,
σφουγγίζοντας, μετά, τα αιφνίδια, δάκρυα
από τις βλεφαρίδες, που να τρέχουν
τ' αφήνει η περηφάνεια μου, σε βλέπω
χλωμή να σκύβης και με τα δυο χέρια

να δεχτής τις χλιες στάλες, διψασμένη
καιρό πολύ σα να 'σουν. Μ' έναν λόγο
τρυφερό και γεμάτον παρηγόρια
σιγά - σιγά φώτισες την ψυχή μου.
Για πολλήν ώρα χάιδεψε το χέρι
σου, ύστερα, το αγαθό και ντελικάτο,

το πρόσωπό μου. Δε θυμούμαι αν είπα
τίποτα. Δεν θυμούμαι. Αλλ' ίσως, — ίσως,
αλήθεια, σιωπηλά και να θρηνούσες.

Τη νύχτα

Τα μάτια μου είναι τόσο κουρασμένα
απ' της πένητος μέρας μου τη φρίκη,
Στην ψυχή μου βαραίνουν, πετρωμένα,
τα μάγια ονείρου που πια δεν μου ανήκει.

Σαν φύλλα, απ' το φθινόπωρο παρμένα,
οι σκέψεις μου πλανώνται. Συντριμμένος,
με χείλη πληγωμένα, παγωμένα,
ο ήλιος πια ν' ανατείλη δεν προσμένω.

Πλην, ξέρω — θα 'ρθη η αυγή! Με καρτερούνε
κι άλλες άτυχες μέρες: θα βιωθούνε
μες σ' υπνηλία και τρομοκρατημένη
ηρεμία, κ' η προσφιλής, συγκινημένη
ελπίδα, την ψυχή την πληγωμένη
θ' ανερωτά: «Τι ελπίδες σε κρατούνε;»

μτφ: Άρης Δικταίος*

Димитър Иванов Бояджиев
[Dimitar Boyadjiev] (1880—1911)
Στις 12 Ιουλίου, στη Σόφια. Η επίσημη εκδοχή ήταν
"προσωπικοί λόγοι". Οι φήμες που ακολούθησαν την
αυτοκτονία του ανέφεραν ως αιτία τον απελπισμένο
έρωτά του με μία παντρεμένη γυναίκα - έναν έρωτα
που δεν κατάφερε να ξεπεράσει.

- Τα ποιήματα είναι από το βιβλίο του Άρη Δικταίου "Ανθολογία
Βουλγαρικής Ποιήσεως" - εκδ.Δωδώνη, 1971.

* Όπως γράφει ο Άρης Δικταίος στην εισαγωγή, το 80% των
μεταφράσεων ελέγχθηκε από τον Στέφανο Getchev, χωρίς
την συμπαράσταση του οποίου η εργασία του δεν θα πετύχαινε
ποτέ ό,τι πέτυχε.

(φωτ: slovo.bg)

Links:
ο Ντιμίταρ Μπογιατζίεφ στο γράμμα σε χαρτί

37 ~ Πέγιο Γιάβοροβ: εγώ ανονείρευτο ύπνο θα κοιμούμαι

2010-01-04T10:59:00.003+02:00

Μες στης αχλής το γαλάζιο

Στο παράθυρο στέκω, και κοιτάζω
παιδιά, που παίζουν έξω - είναι δικό τους
το πρωί: πρόσωπα ανέγνοια, φωτισμένα απ'
άνοιξη... Πόσα, αχ, άνθη είδα μπροστά μου
να πεθαίνουν; Και στέκω και κοιτάζω
κ' είμαι πλημμυρισμένος αναμνήσεις
κι αθέλητα τα μάτια μου ρωτούνε
μακρυά ως εκεί που καταχνιά 'ναι οι δρόμοι,
τα μονοπάτια... Ποιος έρχεται τάχα
εδώ, — ποιος, δίχως να γυρίση, φεύγει
πίσω από τον ορίζοντα — ασημένιων
αψηλάφητων τοίχων; Μας σταύρωσαν
ζωή και θάνατος, φεύγοντας. Ποιος όμως
τον ένοxο απ' τον δίκαιο θα μπόρεση
να διακρίνη. Παιδιά, για σας φοβούμαι.

Ο ήλιος αποτελειώνει της δικής του
κλήρας τον δρόμο. Πάνω απ' τα γυμνά σας
κεφάλια καίει το μέγα πέταγμά του,
και καίγεται ο ουρανός, συδαυλισμένος
από νέφη, καπνίζοντας. Ω, ξέρω
του ήλιου το κάψιμο καλά, και ξέρω
την καταιγίδα. Διάτρεξα τη μέρα
μου ολόκληρη, κι αδιάκοπα ήμουν ξύπνιος...
Ω, παιδιά, σας κοιτάζω, και με θλίψη
χαμογελώ: θα με κατηγορήση
τάχα κανείς, που ξαποστάζω λίγο;
Καρτερώ, στο παράθυρο, τη μέρα
που θα πέση η κουρτίνα. - Η λάμψη κείνη,
που από κεραυνούς σύντομους γεννιέται,
θα λάμψη στη δική σας μέρα, κ' έξω
των παιγνιδιών σας τις κραυγές, τις δίχως
νόημα, θα ξεκουφαίνη η καταιγίδα. -
Μα εγώ ανονείρευτο ύπνο θα κοιμούμαι.

Κι όταν θα ρθή το βράδι, θα αιστανθήτε
το κρύο μες στα σκισμένα σας τα ρούχα,
και κουρασμένα, αργά, τα μέτωπά σας
θα σκύψετε. Μέσα στις ραγισμένες
ψυxές σας, φλογερές, καθώς μαxαίρια,
που γυρνούν μες στη σάρκα, θα τρυπώσουν
οι θύμησες. Κι αγάλια θα πεθάνη
του βραδιού το επιχρύσωμα όλο επάνω
στις κορφές που απομείναν στ' άφωνά μας
όνειρα. Θα 'χη ρθει η ώρα, τότε, μέσα
στης αχλής το γαλάζιο, που όλοι σβήνουν
οι θόρυβοι και κλαίει η σιωπή, και, δίχως
δύναμη, κάθεστε στα παραθύρια
και θυμάστε, παιδιά, μπορεί και μένα,
μουρμουρίζοντας ένα: Καληνύχτα!

Ο παράξενος

Τον έβλεπα, καμιά φορά, στο ακροθαλάσσι,
που κοίταζε μακρυά, καθώς χαμένος, —
τη θάλασσα κοιτούσε, και κοιτούσε
τον ουρανό, μα δίχως σκέψη. . . Μι' άλλη
φορά, στην εξοχή, τον είδα πάλι
με γερμένο το μέτωπο, γνοιασμένον.
Κ' έτσι, κάθε φορά, τον συναντούσα.
Μόνο ο θεός ξέρει τι γυρεύει εκείνο
το νωθρό, φοβισμένο βλέμμα, εκείνο
το παράξενο και κακό του γέλιο
τι σημαίνει, ζητώντας ν' αποφύγη
κάθε άνθρωπο. Δεν αγαπά τον κόσμο,
που είναι ένα xάος και, σαν από καθήκον,
τον μισούν όλοι κι όλοι φεύγουν μπρος του,
κ' ενώ όλοι τους φυλάγονται από δαύτον,
τρελό ποτέ κανένας δεν τον είπε.
Οι παρειές του βαθούλωσαν, ρυτίδες
αυλάκωσαν βαθιές το μέτωπο του,
που, φανερό 'ναι, χάραξε μια οδύνη
θανάσιμη. Και πάντα μόνος, — αιώνια
μόνος μέσα στον κόσμο' μόνος μέσα
στο θορυβώδες πλήθος: Ποιος ξέρει, ίσως
το βάρος έρωτα τρελού, ή το βάρος
μίσους κακού, παράλογου, ως τον τάφο
να κουβαλή ο φτωxός σ' όλη τη ζωή του.

Το χαλάζι
[....]
Τέλειωσαν όλα. Μια βροντή μονάχα,
η στερνή, ακόμη σέρνεται και σβήνει
κάπου μακρυά, κι ως λύκος σε κοπάδι
ανάμεσα, σκορπά ο άνεμος τα νέφη,
παγωμένος. Και να, προβάλλει πάλιν
ο ήλιος ψηλά, κοιτάζοντας με θλίψη
μι' ανθρώπινη πομπή: γέρους, γυναίκες,
παιδιά, όλο το χωριό, συμμαζωμένο,
να τρέxη κατά τα χωράφια, κι όλοι
ξυπόλυτοι είναι κ' είναι απορεμένοι.
σπρωγμένοι από τη συμφορά, την δίχως
θαράπιο, στα χωράφια που έχουν όλα
λεηλατηθή κ' ερημωθή. Θερίστρα
η καταιγίδα, λυσσασμένη, μήτε
κεχρί ούτε στάρι, σίκαλι ή κριθάρι
δεν άφησε: ώριμα όλα, πράσινα όλα,
τα πάτησε και τα εγείρε, με τ' άνθη
μαζί τόσης ελπίδας διαψευμένης.

Δυο όμορφα μάτια

Δυο όμορφα μάτια. H ψυχή ενός παιδιού 'ναι
σ' αυτά τα μάτια: μουσική κι αχτίδες.
-Δε ζητούν, δεν υπόσχονται μια μοίρα...
Η ψυχή μου προσεύχεται.
Παιδί μου,
η ψυχή μου προσεύχεται.
Η ντροπή και το πάθος
πάνω τους αύριο θα ρίξουν
τη σκιά των ανθρώπινων παραπτωμάτων.

Τη σκιά των ανθρώπινων παραπτωμάτων
πάνω τους αύριο δε θα ρίξουν
η ντροπή και το πάθος.
Η ψυχή μου προσεύχεται,
παιδί μου.
Η ψυχή μου προσεύχεται...
Δε ζητούν, δεν υπόσχονται μια μοίρα!...
Δυο όμορφα μάτια. Μουσική κι αχτίδες
σ' αυτά τα μάτια. Η ψυxή ενός παιδιού 'ναι.

Από τα "Τραγούδια του Χαϊντούκου"

Ένα όνειρο ονειρεύτηκα, αχ η απόγνωση μου,
νειότη μου φτωχή μου,
κ' είδα έναν τάφο μες στα σύδεντρα κρυμμένο,
που φυλλωσιές τον είχαν σκεπασμένο.

Κ' είδα πάνω στον τάφον, αχ η απόγνωση μου,
νειότη μου φτωχή μου,
για τον γενναίο δυο ξύλα που διασταυρωνόταν,
και πάνω στον σταυρό πουλί καθόταν.

Κι ως ξημερώση, το πουλί, αχ η απόγνωση μου,
νειότη μου φτωχή μου,
πουλί και πουλοτραγουδεί την κακομοίρα
ενού ορφανού την ορφανή τη μοίρα.

Και σα βραδιάση, το πουλί, αχ η απόγνωση μου,
νειότη μου φτωχή μου,
πουλί και πουλοτραγουδεί το που 'xει πάρει
τέλος τ' ορφανό κείνο παλληκάρι.

Ένα όνειρο ονειρεύτηκα, αχ η απόγνωση μου,
νειότη μου φτωχή μου,
όνειρο ονειρεύτηκα, σκοτεινό όνειρό μου,
έναν τάφο, — τον τάφο τον δικό μου!

Пейо Яворов [Peio Yavorov] (1878-1914)
Στις 29 Οκτωβρίου, στη Σόφια με ισχυρή δόση δηλητήριου
και αυτοπυροβολισμό, μετά από προηγούμενη αποτυχημένη
προσπάθεια, που τον είχε αφήσει τυφλό.

- Τα ποιήματα είναι από το βιβλίο του Άρη Δικταίου "Ανθολογία
Βουλγαρικής Ποιήσεως" - εκδ.Δωδώνη, 1971.

* Όπως γράφει ο Άρης Δικταίος στην εισαγωγή, το 80% των
μεταφράσεων ελέγχθηκε από τον Στέφανο Getchev, χωρίς
την συμπαράσταση του οποίου η εργασία του δεν θα πετύχαινε
ποτέ ό,τι πέτυχε.

- Οι πληροφορίες για τον ποιητή, όπως και το φωτογραφικό
υλικό, είναι από την Yana D., την οποία και ευχαριστώ πολύ
για την βοήθειά της.

- φωτ: duma.bg -

36 ~ Κάριν Μπόγιε: πόνος είναι να νιώθεις το κενό να σε τραβάει και να σου γνέφει

2009-12-14T23:52:00.009+02:00

Θέλω να συναντήσω

Οπλισμένη, ορθή, με πανοπλία
προxώρησα μπροστά -
αλλά το προσωπείο ήταν φτιαγμένο από τρόμο
και ντροπή.

Θέλω να ρίξω τα όπλα μου,
ξίφος και ασπίδα.
Όλη η απάνθρωπη κακία
ήταν ο πάγος μου.

Είδα τους σπόρους τους ξερούς
στο τέλος να ξεμυτίζουν.
Είδα το φωτεινό πράσινο
να απλώνεται.

Η αδύναμη ζωή είναι δυνατή
πιο δυνατή κι από το σίδερο
μεσ' από την καρδιά της γης βγαλμένη
και απροστάτευτη.

Χαράζει η άνοιξη στους τόπους του xειμώνα,
εκεί που πάγωνα.
Θέλω να συναντήσω της ζωής τη δύναμη
άοπλη.

μτφ: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ

Ναι, πονάει

Ναι, πονάει όταν σκάζουν τα μπουμπούκια.
Αλλιώς γιατί να δίσταζε η άνοιξη;
Αλλιώς γιατί η φλογισμένη επιθυμία μας
να κείτεται σαβανωμένη κάτω από τον πάγο xλωμιασμένη;
Kι όμως ο κάλυκας ήταν μπουμπούκι τον χειμώνα.
Τι είναι αυτό το άγνωστο που αναδύεται και πάει να τιναχτεί;
Nαι, πονάει όταν σκάζουν τα μπουμπούκια,
πονάει γι αυτό που μεγαλώνει
και για το άλλο που κλεισμένο μένει.

Ναι, είναι πόνος πέφτοντας οι στάλες.
Από αγωνία τρέμοντας και κρέμονται βαριά,
γραπώνονται από το κλαδί, φουσκώνοντας, γλιστρούν-
αλλά το βάρος τις τραβάει κι ας είναι γραπωμένες.
Πόνος είναι να στέκεσαι διστακτικός, δειλός και διχασμένος
πόνος είναι να νιώθεις το κενό να σε τραβάει και να σου γνέφει,
κι εσύ να μένεις τρέμοντας μονάχα-
πόνος είναι να επιθυμείς να μείνεις
και μαζί να πέσεις.

Ξάφνου, την πιο κακιά στιγμή, που τίποτα δεν στέργει,
σκάζουν μες σε λαμπρή γιορτή όλα του δέντρου τα μπουμπούκια,
όταν ο φόβος έχει πια καταλυθεί
και αστραποβόλες πέφτουν οι στάλες του κλαδιού,
ξεχνώντας το φόβο του αγνώστου,
του ταξιδιού την αγωνία ξεxνώντας-
για μια στιγμή μονάχα νιώθουν να εμπιστεύονται
παραιτημένες μες στη θαλπωρή
που δημιουργεί τον κόσμο.

μτφ: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ

Μετά θάνατον

"Πώς νιώθεις όταν αποκτάς φτερά, όταν πεθάνεις, πες μου μάνα"
"Πρώτα κυρτώνει η πλάτη γίνεται φαρδιά και μεγαλώνει

Μετά όσο πάει βαραίνει. Μοιάζει όπως όταν κουβαλάς ένα βουνό
Ραγίζουν σπάζουν τα πλευρά, οι σπόνδυλοι και το μεδούλι.

Ξάφνου ορθώνεται και μ' ένα τίναγμα όλα τα σηκώνει
Τότε μαθαίνεις ότι είσαι πια νεκρός' πως ζεις με μία μορφή αλλαγμένη"

μτφ: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ

Karin Boye (1900-1941)
Στις 24 Απριλίου (*) με υπνωτικά χάπια, αφού την προηγούμενη μέρα είχε εγκαταλείψει το σπίτι της. Βρέθηκε σε ένα λόφο στο Άλινγκσας από διερχόμενο αγρότη. Λίγο αργότερα αυτοκτόνησε και η Margot Hanel, η σύντροφος των τελευταίων 8 χρόνων της ζωής της.

- Τα ποιήματα είναι από την ανθολογία Σύγχρονη Σουηδική Ποίηση
(με επιμέλεια των ποιημάτων από τον Κώστα Γ. Παπαγεωργίου)
- εκδ. Γνώση, 1994

- Η φωτογραφία είναι από το annebelle.blogg.se

(*) Όπως αναφέρει η Μαργαρίτα Μέλμπεργκ, στον πρόλογο της Ανθολογίας, η Κάριν Μπόγιε «έβαλε τέλος στη ζωή της την ημέρα που τα γερμανικά στρατεύματα προέλαυναν στις Θερμοπύλες. Η εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα κλόνισε την πεποίθησή της στην αναγκαιότητα της ιστορικής αλληλουχίας' την πίστη της στην έννοια της αδιαμβισβήτητης συνέχειας.»